Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.10.2002, Side 79

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.10.2002, Side 79
SKAPANDI DAUÐASTRÍÐ? skaparins segir hann t.a.m.: „Möguleikar skáldskaparins felast í ómögu- leika hans, þ.e.a.s. möguleikar skáldskaparins felast í ómöguleika „fagur- fræðilegrar vitundar11.1 Þessa fullyrðingu skýrir Blanchot ekki, en hún hefur verið túlkuð á þann veg að með „fagurffæðilegri vitund“ eigi hann við fullkomna möguleika verksins til þess að láta merkingu sína í ljós. Þar sem möguleikar skáldskaparins eru, að mati Bianchot, fólgnir í róttækum ómöguleika þess að skapa fullkomið verk, er hægt að skilja hann á þann veg að það sé ómöguleiki bókmenntanna sem viðhaldi möguleika þeirra.18 En ef fagurfræðileg vitund er úr sögunni, hvernig getur arfur eigin- legrar fagurffæði verið olía á eld samtímalista? Aður en ég reyni að svara þessari spurningu, er ekki úr vegi að skoða nánar hugmyndir Blanchots um fagurbókmenntir. I ritgerð sem heitir í enskri þýðingu „The Original Experience“ og sem birtist fyrst á prenti árið 1955, gagnrýnir Blanchot fagufrræðinga. Hann telur þá ekki taka neina áhættu þegar þeir halda af stað í greiningu á list. Þeir ræða um list og gera hana að viðfangi íhugunar og þekkingar. Fyrir fagurfræðinginn, segir hann, er listin tiltekinn raunveruleiki og á honum byggir fagurffæð- ingurinn hugmyndir sínar, án allrar áhættu.19 Tilgangurinn helgar þó ekki endilega meðalið hjá Blanchot. Að baki gagnrýni hans býr ekki löngun til að njörva listina niður við tiltekið svið og/eða sjálfgefið efni. Oðru nær: Blanchot leggur til að listaverkið (og þar með skáldskapur) sé skoðað með öðrum hætti. Það er vegna þess að ffá sjónarhóli verksins er listin aldrei sjálfgefin. Það sem skiptir máli er að á 20. öld (og væntanlega enn þann dag í dag) býr verkið ekki yfir neinni annarri trú en þeirri sem býr í því sjálfu. Og verkið verður ekki að raunveruleika, nema í óendalegri leit sinni að list.20 Það sem vekur athygli er að gagnrýni Blanchots á fagurfræðinga um miðja 20. öld gæti allt eins átt við gagnrýni á nálgun menningarffæðinga samtímans. Sé hugað að gagnrýni eiginlegrar menningarfræði á hámenn- ingu/fagurbókmenntir, má hugsanlega greina tilfinnanlegan skort á áhættu. Kannski er listin á tímum eiginlegra menningarfræða gerð (aft- 17 Sjá Blanchot: Faux pas, París: Editions Gallimard 1943, s. 26. 18 Hér vísa ég í túlkun Simons Critchleys á þessu atriði. Sjá bók hans Very Little... Alm- ost Nothing, London og New York: Roudedge 1997, s. 36. 19 Blanchot: „The Original Experience“, The Space of Literature, s. 234. 20 Sama. 77
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140
Side 141
Side 142
Side 143
Side 144
Side 145
Side 146
Side 147
Side 148
Side 149
Side 150
Side 151
Side 152
Side 153
Side 154
Side 155
Side 156
Side 157
Side 158
Side 159
Side 160
Side 161
Side 162
Side 163
Side 164
Side 165
Side 166
Side 167
Side 168
Side 169
Side 170
Side 171
Side 172
Side 173
Side 174
Side 175
Side 176
Side 177
Side 178
Side 179
Side 180
Side 181
Side 182
Side 183
Side 184
Side 185
Side 186
Side 187
Side 188
Side 189
Side 190
Side 191
Side 192
Side 193
Side 194
Side 195
Side 196

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.