Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.06.2015, Blaðsíða 129

Tímarit Máls og menningar - 01.06.2015, Blaðsíða 129
Á d r e p u r TMM 2015 · 1 129 meðan slík samræða eða samvinna á sér stað. Aftur á móti er afl athöfn einstak- lings einangrað frá öðrum og beinist oftar en ekki að öðrum. Slíku afli getur einn maður beitt en verður ofbeldi þegar beitt er af fleirum. Harðstjórn er stjórnmál aflsins en þar ræður gagn- kvæmur ótti og tortryggni ríkjum. Ein- kenni harðstjórans er að vera einangr- aður frá þegnum sínum, við slíkar aðstæður er ekkert svigrúm til sameig- inlegra aðgerða eða samræðu milli fólks. Afli er því beitt af einstaklingi en ekki í samstarfi við aðra. Afl notum við til að skylmast, annaðhvort inni í bardaga- hringnum eða þegar við skylmumst með tungumálinu, eða beitum því til að blekkja, til að hártoga og snúa út úr. Stjórnmálamaður sem beitir slíkum baráttuaðferðum leitast við að sigra í staðinn fyrir að auka skilning þess sem hann talar við eða hlustar. Í raun má segja að með þvælunni sé gerð atlaga að umræðunni sem sé ætlað að hindra eða ónýta upplýst skoðanaskipti sem byggð eru á rökum. Orðræðan eða samræðan er grund- vallarþáttur valds í skilningi Arendt, þegar orð og gjörðir fara saman. En þá skiptir líka máli hvernig við tjáum okkur og ræðum saman. Þegar við komum saman og notum tungumálið af heiðarleika, og meinum það sem við segjum, sköpum við skilyrði fyrir því að eitthvað nýtt verði til, jafnvel eitthvað óvænt sem við gátum ekki séð fyrir þegar málin eru hugsuð í einrúmi. Arendt leggur því áherslu á að vald raungerist eingöngu þar sem orð og gerðir fari saman: „þar sem orðin eru ekki notuð til að breiða yfir ásetning heldur til að lýsa upp veruleikann, og þar sem gjörðir eru ekki notaðar til að meiða eða eyðileggja heldur til að stað- festa samskipti milli manna og veita möguleikum brautargengi“.6 Vald í þessum skilningi verður til milli fólks og felur í sér nýja möguleika. Vald merkir hjá henni að ekki sé ráðskast með hugmyndir, tungumálið eða fólk. Íslensk stjórnmál, eins og stjórnmál annars staðar í heiminum, standa frammi fyrir óvenju vandasömum verk- efnum. Þau snúa meðal annars að við- skiptalífinu, umhverfismálum, auðlind- um, öryggi, tækniþróun, samskiptum þjóða og menningarheima. Hvert um sig eru þessi mál ærin verkefni að takast á við og finna lausnir. Við þurfum sárlega á því að halda að fólk eigi ærlegar sam- ræður um þessi efni sem eru til þess fallnar að auka skilning á verkefnunum og ólíkum sjónarhornum. Við þurfum stjórnmál sem valda verkefninu og geta fundið nýja farvegi fyrir vandasöm mál- efni, treysta á umræðuna, á eiginleg skoðanaskipti og heiðarleg samskipti milli fólks. Í staðinn er okkur í auknum mæli boðið upp á stjórnmál, þar sem aflið ræður. Aflið sem annaðhvort knýr hlut- ina áfram án samráðs og samræðu eða snýr uppá veruleikann með hártogunum og endurskilgreiningum á grundvallar- hugtökum tungumálsins. Sumum kann að líða vel við slíkar aðstæður og átök, en staðreyndin er sú að okkur miðar ekkert áfram. Það verður ekkert nýtt til í slíkri umræðu. Við náum hvorki að leysa knýjandi verkefni né að finna hug- myndum nýjan farveg. Þegar stjórnmál sem eru vettvangur til að taka ákvarð- anir um sameiginleg mál lúta afli frem- ur en valdi, í skilningi Arendt, þýðir það í raun að stjórnmálin eru valdalaus – þau valda ekki verkefni sínu. IV. Heiðarleiki í umræðu gerir kröfur um það að við tölum skýrt um málin, grein- um vandamálin og leitum leiða til að skilja þau og leysa. Þvælin umræða skil-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.