Rit Mógilsár - 2014, Blaðsíða 10

10 Rit Mógilsár 31/2014
Skógrækt á Íslandi í landsskipulagsstefnu
Inngangur
Unnið er að gerð landsskipulagsstefnu sem
m.a. tekur til landnotkunar í dreifbýli. Mark-
miðið er að setja fram leiðarljós um land-
notkun, nýtingu lands og landgæða, sem
tryggir öryggi og heildarhagsmuni við
gerð skipulagsáætlana og stuðlar að sjálf-
bærri þróun og skilvirkari áætlanagerð. Þá
er landsskipulagsstefnu ætlað að stuðla að
samræmingu í stefnumótun ríkis og sveitar-
félaga um landnotkun og nýtingu lands.
Landsskipulagsstefna felur í sér stefnu
ríkisins í skipulagsmálum og almenn
sjónarmið til leiðbeiningar við skipulagsgerð
sveitarfélaga. Hún felur almennt ekki í sér
fyrirmæli um nákvæma útfærslu land-
notkunar nema að um hana sé fjallað í
fyrirliggjandi áætlunum opinberra aðila.
Landsskipulagsstefna
Umhverfis- og auðlindaráðherra hefur
óskað eftir því að Skipulagsstofnun vinni
með viðfangs efni í landsskipulagsstefnu
sem tekur til landnotkunar í dreifbýli, sem
verði til leið beiningar fyrir sveitarfélögin í
sinni skipulags gerð. Í því felst grunn greining
á ástandi og þróun og síðan tillögugerð
varðandi aðgerðir til að stuðla að sjálfbærri
landnýtingu í dreifbýli.
Landsskipulagsstefnan dregur saman á
einum stað stefnu ríkisins og áætlanir í
ýmsum málaflokkum. Sveitarfélög skulu
taka mið af stefnunni við gerð svæðis- og
aðalskipulagsáætlana. Í skipulagslögum
(Alþingi nr.123/2010) segir að telji sveitar-
stjórn að ekki beri að taka mið af samþykktri
landsskipulags stefnu við gerð skipulags, skuli
hún gera rökstudda grein fyrir því.
Málaflokkaáætlanir eða geiraáætlanir á
ábyrgð ríkisins hafa með beinum hætti áhrif
á skipulag. Rammaáætlun um orkunýtingu
vatnsafls og jarðhita og samgöngu áætlun
eru dæmi um slíkar áætlanir, sem jafn-
framt hafa stoð í lögum og hafa mikil áhrif
á skipulag sveitarfélaga. Landgræðslu áætlun
er dæmi um áætlun sem ekki hefur stoð
í lögum. Landshlutaáætlanir fyrir lands-
hlutaverkefni í skógrækt sem á að vinna sam-
kvæmt lögum en hafa aldrei verið formlega
staðfestar eru einnig dæmi um áætlanir af
hálfu ríkisins. Ræktunaráætlanir fyrir einstaka
skógræktarverkefni taka mið af skipulagi.
Tengsl aðalskipulagsáætlana og skógræktar
eru mikið í umræðunni þessi misserin og
bæði skógræktarfólk og fólk sem vinnur að
skipulagsmálum er að fóta sig í því viðfangs-
efni.
Nokkur viðfangsefni sem hafa verið í um-
ræðu síðustu ár og líklegt er að fjallað verði
um í landsskipulagsstefnu er flokkun og
ráðstöfun á landbúnaðarlandi, ferðamennska
og þolmörk, bæði náttúru og samfélags,
bújarðir sem hagkvæmar framleiðslu einingar,
m.a. með hliðsjón af tíðri upp skiptingu þeirra,
ástand lands og landnýting, nýræktun
skóga og viðarvinnsla úr skógum landsins
sem atvinnugrein, loftslagsbreytingar
og áhrif þeirra á landnotkun.
Vinna við landsskipulagsstefnu er sam-
ráðsferli ekki síður en samþættingarferli
og á að geta verið tækifæri til að skiptast á
sjónarmiðum á landsvísu og til að leita lausna.
Út úr þessari vinnu allri getur komið ákall
um faglegar leiðbeiningar: Hvar eru bestu
skógræktarskilyrðin? Í hvaða sveitarfélögum
eru mest tækifæri í timburskógrækt? Hvernig
Björn H. Barkarson
Skrifstofu landgæða í umhverfis- og auðlindaráðuneyti
bjorn.helgi.barkarson@uar.is