Læknaneminn


Læknaneminn - 01.10.1993, Qupperneq 12

Læknaneminn - 01.10.1993, Qupperneq 12
Gramneikvæðra sýkla. Virkni er venjulega næg gegn Gramjákvæðum kokkum en er þó talsvcrt verri eu virkni kloxacillíns og 1. kynslóðar cefalósporína gegn staphýlókokkum. Virkni gegn loftfælnum bakterhun, þ.m.t. Bacteroides fragilis, er breytileg. Aukaverkanir eru ekki sértækar uinfram önnur B- lactam lyf en þó hefur útfellingu ceftríaxóns verið lýst í galli með einkennum um gallblöðrubólgu. Blæðing af völdum próthrombínskorts hefur orðið vart, einkum eftir gjöf lyfja (cefamandól) með metýltíótetrazól liliðaikeðju en hún Unflar virkjun K- vítaxnínliáðra storkuþátta. Athyglisverður kostur við ceftríaxón er útskilnaður þess um tvö líffæri, nýra og lifur; truflist nýrnastarf eykst lifrarútskilnaður hlutfallslega að sama skapi og öfugt þamúg að ekki þarf að draga úr skammti lyfsins nerna starf beggja líffæra sé truflað. Megiimot 3. kynslóðar eefalósporína ættu að vera til meðhöndlunar sýkinga af völdiun amínóglýcósíð- ónæmra Gramneikvæðra stafbaktería, í stað amínóglýcósíða, ef hætta á aukaverkun af þeirra völdum er talin mikil og síðast en ekki síst við meðhöndlun heilahimnubólgu af völdum Gramneikvæðra stafbaktería (Enterobacteriaceae og H. influenzae). Lyfin verka einnig vel á aðra algenga orsakavalda heilalnmnubólgu, meningókokka og pneumókokka, og er því kjörlyf við upphafsmeðferð heilahimnubólgu (sjá grein II). Ceftríaxón kemur auk þess til greina sem kjörlyf við gallvegasýkingar. Þessi lyf era etmfremur virk gegn penicillín-ónæmum og fjölónæmum pneuinókokkum en tíðm þeirra fer, eins og áður sagði, mjög vaxandi hérlendis. Önnur lyf virk gegn þeim eru vankómýcín, rifampín og ímípenem. Hér á landi era ekki emi á markaði 3. kynslóðar lyf sem virk eru mn mumi en þegar hefur a.m.k. eitt verið markaðssett í nálægum löndum, cefixím. KARBAPENEM Lyfjaflokkur þessi er í hópi IJ-lactam lyfja. Imípenem er á markaði hér og í nálægum löndum. Verkunarsvið þess er mjög breitt og verkar það á flesta algenga sýkingavalda nema Clostridium difflcile, Xanthomonas maltophilia og Pseudomonas cepacia. Þó er þegar farið að myndast ónæmi meðal annarra sýkla gegn lyfinu. Verkunannáti þess er sérstæður að því leyti að það binst penicillín bindipróteiiú (PBP) 2 í fyrstu en virðist tengjast PBP- 1 síðai'. Lyfið hefur þá sérstcxlu meðal B-lactam lyfja að valda maiktækri eftirvirkni (jiostantibioúc effect) bæði hjá Gnunjákvæðmn og Gramneikvæðum sýklmn. Lyfið er brotið niður af völdum dehydrópeptíðasa í nýmapípluframmn. Enshnið veldur því að óvirkt lyf skilst út þannig að verkun þess í þvagi er lítil, auk þess sem niðurbrotsefnin hafa eiturverkun á nýra. Ímíjienem er því gefið með efni sem hemur ofangreint ensím, cflastaún. llelstu not lyfsins eru við bhmdaðar sýkingar í kviðarholi vegna breiðrar vcrkuuar þess. Lyfið er lúns vegar alldýrt. Innan tíðar eru ný karbapenem væntanleg, hið næsta er líklega meropenem. MÓNÓBAKTAM Mónóbaktam lyf era fjórði hópur lyfja af flokki B- lactam lyfja, en hin eru penicillín, cefalósporín og karbapenem. Einungis eitt lyf er í almennri notkun hér og í nálægum löndum, aztreónam. Það verkar einfarið á peiúcillm bindiprótein (PBP) 3 og er verkun þess takinörkuð við Gramneikvæðar stafbakteríur eingöngu. Lyfið getur því mjög vel komið í stað ainínóglýcósíða á svipuðum ábendingum og 3. kynslóðar cefalósporín með þeirri mikilvægu undantekningu þó að enn er ekki mikið vitað um verkun þess í heilahimnubólgu enda þótt það nái nokkurri þéttni í mænuvökva. Aztreónam hefur þami kost að það er unnt að gefa einstaklingum með B- lactam ofnæmi þar sem krossofnæmi við það þekkist ekki. B-LACTAMASA HEMLAR Tvær meginástæður ónænús fyrir 6-lactam lyfjmn era framleiðsla baktería á 6-lactamasa annars vegar og lúns vegar breyúngar á pemcillín bindipróteinum. Með þróun efna með mun meiri sækni í ýmsa B- lactamasa en B-lactam lyfin sjálf hefur verið unnt að mæta þessu vandamáli að hluta og stórbreikka virkxú eldri B-lactam lyfja. Tveir B-lact;unasa hemlar hafa konúð fram á sjónarsviðið, klavúlanat og súlbaktam, og sá þriðji er ekki langt undan, tazobaktam. Þessi efiú binda ílesta B-lactamasa sem stýrast af plasmíðum en B-lactamasar sem stýrast af genum á krómósómmn bindast margir illa þessmn lyljum, nema B-lactamasar frá Klebsiella, Moraxella catarrhalis, Legionellae og Bacteroides. Hérlendis er amoxicillín/klavúlanat (Augmenún®) á markaði, en aðrar samsetningar era væntaidegar. 10 LÆKNANENflNN 2 1993 46. árg.
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96

x

Læknaneminn

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Læknaneminn
https://timarit.is/publication/1885

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.