Morgunblaðið - 18.11.1986, Blaðsíða 58

Morgunblaðið - 18.11.1986, Blaðsíða 58
MóRböSSKöiö; ÞltaXrfjtfÁötM' W jffliiltfflrmF 4- Ragnhildur Bjarna- dóttir — Minning Fæddl8.apríll893 Dáin 9. nóvember 1986 Ragnhildur Bjarnadóttir fæddist í Holtaseli á Mýrum í Austur- Skaftafellssýslu 18. apríl 1893. Foreldrar hennarvoru hjónin Bjarni Bjarnason og Ástríður Magnús- dóttir sem þá bjuggu þar, en flutt- ust nokkru síðar að Rauðabergi, bæ þar skammt frá. Hún var elst sjö systkina er upp komust og ólst upp á heimili foreldra sinna við al- menn sveitastörf og barnagæslu. Þegar Ragna — eins og við kölluð- um hanna venjulega — var um tvítugt réðst hún til Þórhalls kaup- manns Daníelssonar á Höfn, sem um þær mundir hafði þar allmikil umsvif og var að koma fótunum undir verðandi kauptún. Síðar lágu leiðir hennar til Vestmannaeyja, þar sem hún vann hvers konar verka- kvennavinnu, að fiskverkun og öðrum störfum, meðal annars hjá Einari ríka Sigurðssyni. Á þessum árum kynntist Ragna ungum manni, Þorgeiri Lúðvíkssyni Kemp, og eignuðust þau son, Óskar Þorgeir, sem nú er stórkaupmaður í Reykjavík. Ekki varð þó af frek- ari sambúð og leiðir þeirra lágu sín til hvorrar áttar og fyldi sonurinn móður sinni. Um 1930 réðst Ragna að Selalæk til Helga Jónssonar, sem löngum var kenndur við Tungu. Hófu þau sambýli og eignuðust eina dóttur, Þórdísi Ragnheiði. Síðar fluttust þau Helgi að Kotvogi í Höfnum og bjuggu þar um hríð. En vorið 1939 brann húsið ofan af þeim. Ragna, sem þá var stödd á neðri hæð hússins, bjargaðist ásamt syni sínum, en Þau Helgi og Þórdfs, sem voru á efri hæðinni, létu líf sitt í brunanum. Þá var Þórdís sjö ára gömul. Eftir þetta áfall fluttist Ragna til Reykjavíkur með son sinn og dvaldist þar.Iöngum eftir það, en vann þó á ýmsum stöðum og hverja þá vinnu sem henni bauðst. En skömmu eftir 1950 réðst hún til Safnahússins, þá komin um sex- tugt. Til að byrja með var það einkum fatavarsla safngesta sem hún hafði með höndum en síðar, þegar innanhússsími kom til sög- unnar, gætti hún hans. Virtist hún hverjum manni vel og naut vinsælda bæði starfsfólks og gesta, enda var Ragna greind kona, glaðlynd og sporlétt, en gat tekið rösklega til hendinni ef svo bar undir. Ævistríði hennar var þá að mestu lokið og ástríðulítið logn efri áranna að færast yfir, en þó átti hún enn svo mikið af fornum þrótti að hún naut sín að fullu og blandaði geði og gamanmálum við heimamenn og gesti, ekki síst ef fermingarbróð- ir hennar séra Gunnar Benediktsson leit inn sem oft kom fyrir. Mér kæmi það ekki á óvart, þó að tutt- ugu ára dvöl Rögnu í Safnahúsinu hafi orðið henni léttbærasti tími ævinnar. Hún undi sínu fábrotna starfi glöð og hress og áttr enn af svo miklu þreki að má, að hún virt- ist njóta tilverunnar vel. Henni var að vísu farið að förlast nokkuð síðustu árin, en samstarfsfólkið leit það blindu auga þó að eitthvað smávegis gengi úr skorðum. Þannig liðu árin og þegar Ragna stóð á áttræðu sagði hún starfi sínu lausu og kvaddi samstarfsfólkið með ágætri veislu, sem hún hélt því í prentarafélaginu, enda var hún höfðingi í lund þó að heimurinn skæri henni löngum nauman skammt. En Ragna var kona sem unni því illa að hafa ekkert með höndum, enda vafalaust óvön því. Um nokkurt skeið bar hún út blöð í hverfinu þar sem hún bjó og kvaðst gera það til þess að halda sér gangandi. Síðustu árin átti hún athvarf í dvalarheimili aldraðra við Lönguhlfð og sagði hún mér að betra húsnæði hefði hún aldrei haft. Undi hún þar hag sínum hið besta. Sonur hennar, tengdadóttir og dæt- ur þeirra komu í heimsókn og svo bættust langömmubörnin í hópinn og gleðin ríkti hjá gamalli konu í lítilli íbúð við Lönguhlíð. Það var í Safnahúsinu sem fund- um okkar Rögnu bar fyrst saman, og héldust þau kynni að nokkru upp frá því. En aldurinn var orðinn hár og líkamsþrótturinn þverrandi. Þegar fundum okkar bar síðast saman á liðnu sumri voru þeir þrotnir. Líkaminn bognaður og málfærið að bresta. Aldurinn var orðinn hár, á fjórða ár yfir nírætt. „Um héraðsbrest ei getur, þó hrökkvi sprek í tvennt" kvað Guð- mundur Friðjónsson um ekkjuna við ána látna. Sjúkri og þreyttri var Rögnu bestur kostur að hvflast. Lífið hefur ugglaust stundum farið um hana hörðum höndum og von- irnar brugðist eins og gengur. Nú verður henni hvfldin vær. Eg kveð Rögnu vinkonu mína með það í huga, að þar sem hún fór hafi ég kynnst góðri konu. Haraldur Sigurðsson Eftir hátt í hundrað ára jarðvist, er hún amma Ragna lögð af stað í ferðina góðu. Hún fæddist að Holtaseli á Mýr- um í Austur-Skaftafellssýslu 18. apríl árið 1893. Foreldrar hennar voru hjónin Ástríður Magnúsdóttir og Bjarni Bjarnason. Nálægt aldamótum fluttist fjöl- skyldan að Rauðabergi, sem var bær þar stutt frá. Þar ólst amma upp, elst af 7 systkinum og gerðist snemma lið- tæk við öll störf utan húss sem innan. Um tvítugt fór hún úr föðurgarði og hóf lífsbaráttuna upp á eigin spýtur. Amma Ragna var mjög sjálf- stæður einstaklingur og baráttu- glöð. Það kom sér oft vel, einkum þegar haft er í huga hve lífsbarátt- an var hörð á þessum tíma. Hún eignaðist tvö börn, Óskar Þorgeir Þorgeirsson og Þórdísi Ragnheiði Helgadóttur. Þórdís Ragnheiður lést aðeins sjö ára göm- ul ásamt föður sínum, Helga Jónssyni, í eldsvoða í Kotvogi. Það varð ömmu þungbær raun svo og syni hennar, sem missti þar systur sína og stjúpa. Þrátt fyrir þessa erfiðleika og ýmsa aðra lét hún aldrei deigan síga. Hún fór víða og vann þá vinnu sem til féll og ætíð hafði hún son- inn með sér. Hún hafði þann dásamlega eiginleika að þróa með sér óbilandi bjartsýni og æ jákvæð- ara viðhorf til lífsins, ekki síst á elliárunum. Lítið fór fyrir skólagöngu hennar ömmu í æsku, en ekki lét hún það aftra sér, heldur las allt sem hún komst yfir, bundið mál sem óbund- ið og drakk í sig mikinn fróðleik, sem hún svo óspart miðlaði af. Amma Ragna var atorkusöm og sístarfandi. Hreint var ótrúlegt hvað þessi litla og lágvaxna kona var kraftmikil. Sem dæmi um það var að þegar hún lét af störfum við Landsbókasafnið, komin hátt á átt- ræðisaldur, fannst henni ótækt að vinna ekki úti. Hún tók því að sér blaðburð í Hlíðunum og sá árum saman um að lesendurnir þar fengju blaðið sitt fyrir allar aldir. Oft var eins og ekkert gæti stoppað hana og alls ekki veðurguð- irnir. Gjarnan var það í verstu vetraraveðrum, þegar aðrir héldu sig innivð, að bankað var á dyrnar. Og þar var amma komin í heim- sókn, veðurbarin og köld í kinnum, en með glampandi bros í augunum, kát yfir því að hafa tekist á við kalda Kára. Mikla gleði hafði hún af börnum og ekki síst langömmubörnunum sínum. Endalaust gat hún setið við og prjónað sokka og vettlinga á litla fætur og hendur. Hún setti saman liti og ný mynstur, allt fram á síðasta haust. Amma var góð kona, hún safn- aði aldrei að sér veraldlegum eignum, en átti jafnan nóg að gefa öðrum. Það fannst henni meir um vert. Hún var vel undir ferðina búin og hafði lagt sitt af mörkum til allra sem hún náði til. Lífsvefurinn, sem Ragna amma mín spann með gjörðum sínum held- ur áfram að hafa áhrif um ókomna tíð. Við systurnar þökkum ömmu fyrir samveruna hér og óskum henni alls hins besta. Helga, Kolbrún og Sigurbjörg. AJdarminning: Páll Zóphóníasson Jóladagatölin '86 í dag, 18. nóvember 1986, eru liðin 100 ár frá fæðingu Páls Zóph- óníassonar i Viðvík í Skagafirði. Foreldrar hans voru prófastshjónin þar, Zóphónías Halldórsson bóndi á Brekku í Svarfaðardal Rögnvalds- sonar og kona hans, Jóhanna Soffía Jónsdóttir háyfirdómara í Reykjavík Péturssonar. Páll andaðist 1. desember 1964, 78 ára gamall og var sfvinnandi fram á síðustu ár. Hann kom víða við í störfum sínum. Hann var bóndi og búfræðikennari, skólastjóri og ráðunautur, búnaðarmálastjóri og alþingismaður. Hvar var orka hans mest? Um það geta verið skiptar skoðanir. í mínum huga var hann hvergi jafn einlægur og orkan jafn- mikil og {búfræðikennslunni. Síðari vetur minn, sem ritar þessar línur, í Bændaskólanum á Hólum í Hjaltadal 1920-1921, var fyrsti vetur hans þar. Kennslustundirnar hans Páls eru enn ekki gleymdar, hvort sem þær voru í nautgripa- rækt, sauðfjárrækt, fóðurfræði eða líffærafræði. Best man ég þær þó, þegar fjallað var um búreikninga og erfðafræði. Ég hygg, að um langt árabil hafí Páll verið mesti erfðafræðingur í búfjárrækt hér á landi. Skrifaði hann mikið um þau fræði, einnig í erlend tímarit. Fáir íslendingar, ef nokkrir, hafa byrjað búfræðikennslu sína jafn- ungir og hann, þegar hann hóf það starf á Hvanneyri 23 ára gamall 1909. Páll var ákaflega mannglögg- ur og mun hann hafa þekkt með nafni fleiri íslenska bændur en flest- ir eða allir aðrir. Á sama hátt var hann afburða glöggur á búfé, eink- um nautgripi og sauðfé, og mundi ættir langt aftur í tímann. Þetta kom sér oft vel í sambandi við erfðarannsóknir hans. Árið 1912 kvæntist Páll Guðrúnu Þuríði Hannesdóttur bónda í Deild- artungu Magnússonar og konu hans Vigdísar Jónsdóttur. Guðrún var fædd 11. maí 1881, dó 11. nóvem- ber 1963. Hún var vitur kona og góðgjörn, sem margir sóttu góð ráð til, einnig eiginmaður hennar. Þau hjón voru ákaflega gestrisin og var þar jafnan opið hús, ekki síður eft- ir að þau fluttu til Reykjavíkur. Bestu gestir þeirra voru að ég hygg bændur og nemendur Páls frá Hvanneyri og Hólum. Á Hvanneyri kenndi hann 1909-1920 og sóla- stjóri . var hann á Hólum 1920-1928. Eftir það var hann ráðunautur hjá Búnaðarfélagi ís- lands 1928—1951. Þau ár var hann líka að kenna, leiðbeina bændum í nautgriparækt, sauðfjárrækt og fé- lagsmálum. Búfræðikennsla var því aðalstarf hans.í 42 ár. Við fráfall Páls Zóphóníassonar 1964 voru margar minningargrein- ar skrifaðar um hann svo og um frú Guðrúnu Hannesdóttur, m.a. grein um Pál í Búnaðarritinu 1965. Til þessara upplýsinga um þau hjón- in leyfí ég mér að vísa og læt því hér staðar numið um einn eftir- minnilegasta þjóðskörung, leiðtoga og kennara íslenskra bænda. Guðmundur Jónsson frá Hvanneyri.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.