Morgunblaðið - 16.11.1999, Side 35

MORGUNBLAÐIÐ
LISTIR
Gustmikið píanókvöld
TONLIST
S a I ii r í ii ii
PÍANÓTÓNLEIKAR
Beethoven: Sónata í f Op. 2,1: Són-
ata í c Op. 111. Chopin: 14 valsar úr
Op. 18, 34, 42, 64, 69, 70 og Op.
posth. Jónas Ingimundarson, píanó.
Laugardaginn 13. nóvember kl. 16.
STÆRSTI sérhannaði salur
landsins fyrir kammertónlist er
greinilega þegar orðinn of lítill.
Miðað við æ tíðari húsfylli að und-
anförnu mætti hann að skaðlausu
vera 500 sæta en ekki 300. Tónleik-
ar Jónasar Ingimundarsonar sl.
laugardag voru þar engin undan-
tekning, hvort sem trekkti betur
vinsældir píanistans eða ríflegur
skammtur af tónverkum höfuðsnill-
inga. Tvær Beethoven-sónötur og
helmingur valsaframleiðslu Chop-
ins eru alldrjúgur biti á einum tón-
leikum, og minnir mann ekki í svip
að jafnstórt hafi verið upp í sig látið
á píanókvöldi hér um slóðir á allra
síðustu misserum.
Hinar 32 píanósónötur Beetho-
vens marka vatnaskil í sögu slag-
hörpubókmennta og hafa jafnframt
þótt mynda nokkurs konar tón-
sköpunardagbók hans sjálfs, enda
spanna þær svo til allan ferilinn frá
því er hann fluttist rúmlega tvítug-
ur til Vínar fram að fimm árum fyr-
ir andlátið. Jónas valdi hér til flutn-
ings fyrstu og síðustu sónöturnar,
þ.e. nr. 1 úr Op. 2 (tileinkaða
Haydn) frá 1793-95 og Op. 111 frá
1821-21, er Beethoven tileinkaði
vini sínum og nemanda Hróðólfi
erkihertoga.
Oneitanlega náði mikið vatn að
renna þar á milli. Fyrsta sónatan
var sprottin úr vínarklassískum
farvegi Haydns og Mozarts, sú síð-
asta hins vegar úr lokatónsköpun-
artímabili Beethovens, er framkall-
aði þvflíka „framtíðartónlist" með
orðbragði Wagners, að hljómaði
enn jafn nýstárleg á síðustu ára-
tugum aldarinnar og á tilurðar-
tíma. Ef ætlunin var að sýna fram á
Egill
Sæbjörns-
son sýnir
í Berlín
EGILL Sæbjörnsson mynd-
listarmaður tekur þátt í sýn-
ingu í galleríinu Urban Issue
sem rekið er af ungum arki-
tektum í Berlín og hefur það
að markmiði að rannsaka
mörk arkitektúrs og mynd-
listar.
A sýningunni mun Egill
sýna verk sem sérstaklega er
unnið fyrir galleríið. Verkið er
unnið á tölvu með svokallaðri
Quicktime (sýndarveruleiki)
Virtual Reality-tækni sem
byggist á því að ljósmyndum
er raðað saman til að líkja eftir
raunverulegu rými.
í verkinu, sem einnig er
sýnt á tölvu, getur áhorf-
andinn staðið fyrir framan
tölvuskjáinn og skoðað næsta
nágrenni gallerísins út frá 78
mismunandi sjónarpunktum.
A hverjum sjónarpunkti getur
áhorfandinn snúið sér í hring
' og séð það sem umhverfis er.
Síðan eru myndimar tengdar
þannig innbyrðis að frá einni
mynd getur hann farið í þá
næstu. Sjónarpunktarnir
mynda eins konar net og eftir
þessu neti getur áhorfandinn
fikrað sig áfram um svæðið.
Egill ber saman raunverulegt
rými og rými sem búið er til í
tölvum, svokallað sýndarrými
eða sýndarveruleika.
stflræna breidd er naumast hægt
að finna meiri hjá einum og sama
tónhöfundi.
Tilviljun eða tilvitnun? Hvort
heldur sem er, þá hefst 1. píanósón-
ata Beethovens í f-moll á nákvæm-
lega sama rísandi rakettuframi og
hinar sex upphafsnótur í lokaþætti
40. sinfóníu Mozarts í g-moll. En
samanborið við píanósónötur
Mozarts frá því 15-20 árum fyrr er
úrvinnsla Beethovens þegar orðin
djarfarí og dýnamískari. Þetta
mátti og heyra í meðförum Jónas-
ar, þótt tærleiki nótnaruna léti
stundum nokkuð gruggast í I.
þætti. Sterkasta hlið Jónasar,
syngjandi mýkt og streymandi
flæði, skilaði sér hins vegar ljóm-
andi vel í Adagióinu, og þó að sumt
verkaði hálffeimnislegt í Menúett-
inum og loka-Prestissimóinu,
ásamt svolítið ójöfnum þríólugangi
í vinstri hendi, var margt vel gert í
æskusónötu Beethovens.
Síðasta Beethoven-sónatan var
ólíkra heima og kröfuharðari, eink-
um í mótun stórhendinga. Eftir
ábúðarmikinn Maestoso-inngang I.
þáttar fór allt af stað í í Allegro con
brio ed apassionato, og ekki með
öllu óstraffað í nístingserfiðu 16-
parta rununum, en hinar mörgu og
sérkennilegu tilfinningasveiflur
þáttarins, sem gera óvægnar kröf-
ur til víðfeðmis og yfirsýnar flytja-
ndans, komu þó yfirleitt vel fram.
Hin lurksvetrarlanga Aríetta, loka-
þáttur verksins í frjálslegri til-
brigðaútfærslu, útheimtir nánast
yfirskilvitlegt túlkunarnæmi á
stóru formi til að verða ekki lang-
dregin, og virtist þar vanta nokkuð
upp á heildarsýn og blæbrigða-
auðgi í flutningi - að ekki sé
minnnzt á líflegra tempó - til að frá
því yrði forðað. En við þvflíkar út-
haldskröfur er það eitt að komast
stórslysalaust í gegn afrek út af
íyrir sig.
Eftir þessa tröllaþraut lifnaði
heldur yfir í seinni hluta tónleik-
anna hjá meistara Chopin. Sá var
maður smærri forma, án þess þó að
slá af spilakröfum, enda ekki
ómerkari framkvöðull nýrrar
hljómborðstækni en Beethoven.
Andríkir Parísarvalsar Chopins
eru fremur hugsaðir fyrir fótaburð
hugans en líkamans; gæddir mikilli
fjölbreytni og óþrjótandi lagrænum
frjóleika. Gat að heyra marga og
háttelskaða valsa innan um aðra
minna þekkta en ekki síður áhuga-
verða, og má segja að Jónas hafí
haft salinn í hendi sér allt frá fyrsta
atriðinu, hinum sópandi „Valse
brillante" í Es Op. 18, og til hins
síðasta, virtúósíska valsins í e Op.
posth.
Túlkun Jónasar á Chopin var lif-
andi, blæbrigðarík og leiftraði af
spilagleði. Þó vakti kannski eitt at-
hygli manns umfram annað. Það
var ofumæmt tímaskynið í tempó-
vali og smekklegii rúbatóbeitingu,
sem verkuðu hvarvetna „hárrétt"
og sannfærandi (nema hugsanlega
h-mollinn Op. 69,2, sem var heldur
hraðari en maður á að venjast).
Tíminn í upplifun hlustenda, sem
tognað hafði úr í seinni Beethoven,
tók nú heldur betur á rás í þessum
litlu gimsteinum. Ekki sízt fyrir
hæfileika Jónasar Ingimundarson-
ar til að draga fram og aðgreina
persónuleg sérkenni hvers verks
fyrir sig. Meðal eftirminnilegri
augnablika mætti nefna hemíólað-
an As-dúrinn Op. 42, hinn heróískt
þrungna tóntegundabróður hans
Op. 34,1 cís-mollinn fræga Op. 64,2,
hinn silfurtæra ferska vals í As (eða
réttara f) Op. 70,2 við líðandi skala-
bassa og - vitaskuld - Mínútuvals-
inn (Des, Op. 64,1), sem enginn
leikur að vísu á minna en 90 sek-
úndum, en hér feykti ryki úr öllum
hornum á vel viðunandi tæpum 2
mínútum.
Það var virkilega gaman að þess-
um tónleikum. Dálæti Jónasar á
Chopin reyndist bráðsmitandi, og
ófeimni slaghörpuleikarans við að
taka áhættu og tefla stundum á
tæpara vaðið hleypti aukakryddi og
spennu í gustmikið píanókvöld.
Ríkarður Ö. Pálsson
♦ ♦ ♦
Njrjar plötur
• HIMNASTIGINN hefurað
geyma djassballöður í flutningi Sig-
urðar Flosasonarsaxófóneikara, en
með honum leika
Eyþór Gunnars-
son á píanó og
Lennart Ginman
á kontrabassa.
A plötunni eru
m.a. lögin Willow
Weep for Me,
Gone with the
Wind, Winter
Moon og Stair-
way to the Stars.
Sigurður hef-
ur sent frá sér fjölda hljómdiska
með frumsömdu efni. Utgefandi er
Mál ogmenning. Hljóðritun var
gerð af Stafræna hljóðupptökufé-
laginu íSal FÍH16. ogl7. ágústsl.,
en platan er framleidd af Sony í
Austurríki. Vilborg Anna Björns-
dóttir hannaði bækling. Verð: 2.190
kr.
Sigurður
Flosason
Herra&ukl.ar
Herrajakkar
Buxur
Dömupeysur
Lcggings
Mamasizc nærbuxur
Einnig raikiö drval af vönduðiun
bamafatnaði
Föt á alla £)öisi<cyiduna
a frábæru verai
Fatamarkaðurinn Laugavegi 103
Sími: 562 3311
FLUGÞING 99
ÁBYRGÐ OG HLUTVERK RiKISINS
FLUGSAMGÖNGUKERFI
ÍSLANDS^2^ ÖLDINNI
llí Kl S RE KSTU R • II LUTAFÉ LAGAVÆÐING
EINKAFIARMÖGNUN • EINKAREKSTUR
17. NÓVEMBER 1999
RADISSON SAS HÓTEL SAGA
FLUGMALASTJÓRN ÍSLANDS
08:30 Skmniiií; jnittiakcncla hcfst.
09:00 Hilmar B. Baldursson. forniaður flugráðs.
Flugþing '99 sett.
09:10 Stuiia Böðvarsson. samgönguráðherra.
Avarp.
HLUTVERK HINS OI’INBERA I I LUGSAMGONGUMALUM
I itmlarstjóri: ÞórAiir Friójóiissoti, forstjóri ÞjónViavssiofmtnar
09:15 Gunnar Finnsson. deildarstjöri stjórnunarsviðs flugvalla- og
nugumferðaÞjónustu hjá Alþjóðallugmálastoliuinni. Kanada.
Ahyrgð ríkisins í nugsamgöngum.
09:45 Michael Ayral. franikvæmdastjóri, stjórnardeildar fhigsamgöngumála
hjá franikvæindastjörn Evrópusambandsins (IX! VII). Belgíu.
Stefnumútun Fvrúpusamhundsins í þrúun nugsiimgúngukertis FS.
10:15 KafTihlc.
10:40 Þorgeir Pálsson. flugmálastjóri.
Hlutverk I lugmálast júrnar í niitíð og ITamtíð.
11:05 Philip Bultervvorth-Hayes, ritstjóri Jane's Information Group. Bretlandi.
Frúun í rekstri llugvalla- og lluguinlerðarþjúnustu erlendis.
11:35 IIreinn Loftsson, formaður einkavæðingiirnefndar ríkisstjórnarinnar.
Straumarog steliiur í ríkisrekinni þjúniistustartsemi.
12:00 Hádegisverður.
BREYTINGAR Á OPINBERRI l’JÖNUSTU VIÐ I LUGSAMGÖNGUR
Fiuularstjóri: Rannvci^ Rist. Jórstjóri ISAL.
13:30 Brian MeDonnell, foiMjóri Irish Aviation Aúthority.
N iðskiptavæðing írsku llugnuílastjúrnarinnar.
14:00 Bob Mccleod. forstjóri Highlands and Islands Airports. Skotlandi,
Kekstur Highlands and Islands ílugvallanna íSkotlandi.
14:30 Tryggvi Þór Herbertsson, forstöðumaður hjá Hagfræðistofnun Háskóla Islands.
Markaðsvæðing llugvalla- og llugumrerðarþjúmistu á íslandi.
15.00 Kafíihlé.
15:20 Gylfi Magnússon, dósentr hjá Hagfræðistofnun Hásköla íslands.
Finkaf jármöguun ilugstöðvar á Keykja\ íkurtlugvelli.
15:45 Steingrimur J. Sigfiisson, alþingismaðurog fyrrverandi samgönguráðherra.
Gagnrýni á hlutafélaga- eða einkav;eðingu nugsamgöngukeiiisins.
I’ALLBORÐSUMRÆÐUR
16:15 Stjórnaiuli: Olafnr Sit’urósson, varajrcttastjóri Sjónvarpsins.
17:00
17:10
Þorgeir Pálsson. flugmálastjóri.
liugþingi ‘99 slitið.
Múttaka.
Vinsamlegast tilkynnið þátttöku
SÍMI 569 4113
FAX 562 3619
E-mail flugthing@caa.is
Altir velkomnir • Aðgangur ókeypis