Morgunblaðið - 16.11.1999, Side 67

MORGUNBLAÐIÐ
ÞRIÐJUDAGUR 16. NÓVEMBER 1999 67
FÓLK í FRÉTTUM
RICHARD
LESTER
ÁRATUGUR er liðinn síðan
Richard Lester lauk við Get Back og
rak þai’ með endahnútinn á merki-
legan feril sem reis hæst á sjöunda
áratugnum er hann feitletraði sig á
síður kvikmyndasögunnar, þökk sé
samvinnu við Bítlana. Lester var
einn á báti, stíll hans sterkur og
persónulegm-, oftast kryddaður ein-
stöku skopskyni. Engan veginn
gallalus, átti sínar hæðir og lægðir,
einsog gengur. Persónulega fannst
mér karl ljúka ævistarfinu með
nokkrum glæsibrag og á hárréttum
nótum. Hljómleikamyndin íyrr-
nefnda, með Paul McCartney,
Wings og Lindu, eiginkonu hans -
sem nú er látin, var lífleg og vel gerð
heimildarmynd. Páll í stuði og hver
smellurinn rak annan - allt frá þeim
tíma sem Lester og Bítlamir gerðu
A Hard Days Night, (’64). Myndina
sem hellti bensíni á Bítlaæðið og átti
stærstan þátt allra kvikmynda í að
fanga og skapa hið frjálslega,
áhyggjulausa og músíkalska and-
rúm sjöunda áratugarins. Lester lét
ekki þar við sitja, ’65 birtust Bítlarn-
ir aftur á tjaldinu í Help, nokkru
síðri mynd. Æðið jókst sem aldrei
fyrr og Lennon fékk mikil og mis-
jöfn viðbrögð um allan heim er hann
sagðist vinsælli en Kristm'. Þá gerði
Lester, í félagi við John Lennon,
stríðsádeiluna How I Won the Wai'
(’67), aðra mikilvæga mynd sem
fangaði andlegan tón sjöunda ára-
tugarins („Make love, not war“).
Lester lét ekki þar við sitja, heldur á
hann tvær aðrar stónnerkar myndh’
um þennan margrómaða áratug;
The Knack, (’65) og Petulia, (’67).
Allar verða þær sagnfræðingum
framtíðarinnar ómetanleg heimild
um einhver mestu félagslegu um-
brot aldarinnar. Þann sjöunda, þeg-
ar ungt fólk braut af sér fortíðar-
fjötra, með sínum jákvæðu og
neikvæðu afleiðingum, og þeir eldri
urðu að gjöra svo vel og endurskoða
alla sína pappíra. Orrustuvöllur um-
skiptanna var London, „The Swing-
ing London“, einsog hún var rétti-
lega kölluð. Þar varð höfuðvígi
leikstjórans næsta áratuginn.
Margir telja að Lester sé bresk-
ari en Bítlaæðið, svo er ekki. Banda-
ríkjamaður í húð og hár, fæddur í
Píladelfíu 1932. Stundaði um skeið
nám í sálarfræði en aðaláhugamál
hans þá, tónlistin, varð ofan á, Lest-
er samdi lög, stofnaði hljómsveit
sem settist að lokum að í sjónvarpi.
Dagar hennar voru fljótt taldii' og
Lester fékk vinnu á sjónvarpsstöð-
inni þar sem hann vann sig á nokkr-
um árum upp í leikstjórastöðu. Tók
ársleyfi frá störfum 1955, endaði hjá
ITV, hinni nýju, óháðu sjónvarps-
stöð á Englandi, þar sem hann fékk
nóg að gera. Vann mikið með Peter
Sellers og gamanleikhópnum hans,
sem var víðfrægur undir nafninu
The Goon Show. Asamt helstu meðl-
imum hópsins gerði Lester 11 mín-
útna langa stuttmynd, The Runn-
ing, Jumping and Standing Still
Film, (’59). Tileinkuð þöglum gam-
anmyndum fyrstu ái'atuganna, með
Sellers, Spike Milligan og Leo
McKern \ slíkum ærslagangi að hún
vann til Óskarsverðlauna.
Með tónlistarlegan bakgrunn,
fjörugt ímyndunarafl og jákvætt
viðhorf á málefnum unga fólksins,
þótti nútímamaðurinn Lester kjör-
inn til að leikstýra Ring-a-Ding
Rhythm, (’62) tónlistarmynd með
helstu poppurum þessara tíma, eins-
°g Chubby Checker, Gene Vincent
°g Helen Shapiro. Þessi fyrsta langa
mynd leikstjórans, þótti frískleg, en
vakti takmai'kaða athygli.
Árið 1963 olli straumhvörfum í lífi
ungs fólks, ekki síst vegna bylting-
Richard Lester að störfum,
vel vopnaður.
Sean Connery og Audrey Hep-
bum í Robin and Marian, kald-
hæðnislegri úttekt á vopna-
burði og kvennamálum
útlagans í Skírisskógi - er
hann nálgast fimmtugt.
arinnar sem var að gerjast í dægur-
tónlistinni. United Artists fékk hinn
galsafengna Lester til að gera mynd
um fjóra unga Liverpoolpilta á upp-
leið. Afraksturinn varð A Hard
Days Night, (’64) og breytti útliti
tónlistarmynda í einu vetfangi.
Lester kryddaði ódauðleg Bítlalögin
með farsakenndum efnistökum og
látbragðsleik að hætti Marxbræðra.
Beitti myndavélinni í anda frönsku
nýbylgjumannanna. Samvinna
þeirra ól einnig af sér Help, ári síð-
ar. Um svipað leyti var frumsýnd
kynlífsgamanmyndin The Knack...
and How To Get It, samtíma lýsing
á hinu nýja frjálslynda viðhorfi í
kynferðismálum. Fátt fyndið gerð-
ist í A Funny Thing Happened On
the Way To the Forum, (’66) kvik-
myndagerð vinsæls leikrits, með ur-
mul gæðaleikara. Þá kom How I
Won the War, (’67) alvarleg og und-
arleg stríðsádeila sem kolféll, þrátt
fyrir þátttöku erkibítilsins Lennons.
Petulia kom ári síðar, frábær mynd
sem bætti stöðu leikstjórans á ný.
Ferillinn varð aftur fyrir áfalli með
viðtökum The Bed Sitting Room,
(’69) mislukkaðrar gamanmyndar
um Bretland eftir kjaraorkustríð.
Næstu árin fékkst Lester ein-
göngu við auglýsingamyndir, en
komst enn og aftur í gang með nýrri
útgáfu The Three Musketeers, (’73).
í Juggernaut, (’74) reyndi hann við
stórslysamyndiraar, sem þá tröll-
riðu kvikmyndahúsunum, og tókst
bærilega upp. Öllu verri var Royal
Flash, (’75) grínaktug búningamynd
með ótrúlega vondri írammistöðu
Malcolms McDowell í aðalhlutverk-
inu. Það geislaði hins vegar af Sean
Connery og Audrey Hepbura í Rob-
in and Marian, (76) í bráðhressri og
nýstárlegri skoðun á hetjunum í
Skírisskógi. Næstu þrjár myndir
hans, The Ritz, (’76) Butch and
Sundance: The Eai'ly Days, (’79)
Cuba, (’79) eru ekki áhugaverðar.
Lokakafli gleðigjafans Lesters
snerist þó ekki um gamanmál, held-
A Hard Day’s Night, myndm sem hellti bensmi a Bitlaæðið, skaut
einnig nafni leikstjórans upp á sljörnuhimininn. Lester fyrir miðri
mynd ásamt fjórmenningunum frægu og framleiðanda myndarinnar.
VÁKORT
Eftirlýst kort nr.:
4543-3700-0022-1781
4543-3700-0027-9888
4507-4500-0026-7523
4548-9000-0053-6690
Afgreiðslufólk, vinsamlegast takið
ofangreind kort úr umferð og
sendið VISA islandi sundurklippt.
VERÐLAUN kr. 5000
fyrir að klófesta kort
og vísa á vágest
VISA ÍSLAND
Álfabakka 16,
109 Reykjavík.
Sími 525 2000.
ur teiknimyndahetjuna Superman,
sem Richard Donner stýrði fyrstur
með ágætum árangri ’77. Lester var
einn framleiðenda og tók sjálfur að
sér leikstjóm mynda nr. 2 og 3. Önn-
ur myndin er sú besta í þessum
myndaflokki og síðasta umtalsverða
mynd leikstjórans, sem settist í
helgan stein eftir framhaldsmynd
um musterisriddarana þrjá, (’89).
A HARD DAY’S NIGHT (’64)
★★★★
- Gœðavara
Gjafavara — matar- og kaffistell.
Allir veróflokkar. .
Heinisírægir hönnuðir
m.a. Gianni Versate.
VERSLUNIN
Langavegi 52, s. 562 4244.
*
Sígild tónlistarmynd um erfiðan
dag í lífí þeirra Johns, Pauls, George
og Ringo, í lestarferð frá Liverpool
til London. Tónlistin klassisk á sínu
sviði og leikstjóm Lesters ótrúlega
lífleg. Hugmyndaflugið takmarka-
laust, galsinn og kátínan bráðsmit-
andi og smellpassar persónuleikum
hijómsveitarinnar. Þeir fíflast af lífí
og sál sem aldrei fyrr eða síðar, ekki
annað að sjá en þeir hafi átt a.m.k.
einn glaðan dag saman. Lögin eru
ekki af verri endanum, auk titillags-
ins taka þeir m.a. Can’t Buy Me Lo-
ve, o.fl. perlur. Ekki síðri skemmtun
í dag en fyrir 35 árum.
THE KNACK, (’65)
★★★%
Á sínum tíma (árin gætu hafa sett
strik í reikninginn) framúrstefnuleg
kynlífsgamanmynd um óramfærinn
(í kvennamálum) kennara (Michael
Crawford) sem kvelst undir brakinu
í rúminu hjá leigjandanum (Ray
Brooks). Crawford fær aukatíma
hjá Brooks til að læra hvemig hann
eigi að bera sig að hlutunum, þegar
stúlka (Rita Tushingham) bætist í
leigjendahópinn. Þriðji karlinn kem-
ur í spilið til að flælga hlutina enn
frekar. Spuming hvort sú tækni í
kvennamálum dugar í dag sem
kennd er í þessari hálffertugu
mynd, sem ótvírætt er dæmigert
bam síns tíma. Ætti að hafa staðist
tímans tönn sem heimild um
skemmtanalífið á London sjötta ára-
tugarins.
ROBIN AND MARIAN (’76)
★★★V4
Hróinn í titlinum er enginn annar
en sá sem kenndur er við höttinn,
hér fáum við að sjá þessa frægu
hetju, kappana hans og Marian
(Audrey Hepbum) í nýju og óvæntu
ljósi. Hrói snýr aftur í Skírisskóg úr
útlegð, grár og miðaldra, af honum
mesti glansinn. Sama að segja um
erkifjanda hans, fógetann í Notting-
ham (Robert Shaw). Þeir eiga þó
eftir að elda saman grátt silfrið enn
og aftur. Myndin er í uppáhaldi,
Connery fimagóður, tónninn kald-
hæðnislegur, yfirbragðið allt gjör-
ólíkt hliðstæðum myndum. Ferskur
andblær fer um miðaldirnai' og goð-
sagnimar. Leikhópurinn einkar
glæsilegur. Auk aðalleikaranna
þriggja gefst kostur á að sjá
Richard Harris, Nicol Williamson,
Denholm Elliott og Ian Holm, alla
úr landsliðinu.
Sæbjörn Valdimarsson
L
lli
LAFÖTIN
ABÖRNIN
RU KÖMIN!
éitajXfi. 4>il{I6i
BARNAVÖRUVERSLUN
Glæsibæ * Sími 553 3366