Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1914, Blaðsíða 3

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1914, Blaðsíða 3
 í nánd. Norðvestan á Effersey er nes sem heitir Reykjanes; nafnið er gamalt og kveðst Geir kaupmaður Zoega hafa heyrt munnmæli um, að þar hafi verið laug sem sjór er nú genginn yfir; hafi svo verið, að hverareykur hafi bæði verið austan og vestan við víkina, þá var því eðlilegra að Ingólfur kendi hana við reykinn. Viðvíkjandi því hvar bær Ingólfs hafi staðið má geta þess, að í byrjun 18. aldar var Reykjavíkurbær ásamt fjósi og heygarði1) vest- ur af gamla kirkjugarðinum; hefir það því verið vestan við Aðal stræti sunnanvert miili Túngötu og Bröttugötu; norðar hefir hann eigi getað verið, því að þar ofantil var langt fram á 19. öld stór- grýtisurð, er Einar Hákonarson hattari lét sprengja og ryðja, og að líkindum hefir urðin upphafiega náð alla leið niður að Aðalstræti, því að eigi var þar hús bygt fyr en eftir 1788, þótt saman hangandi húsaröð væri þá komin þar bæði fyrir norðan og sunnan. Suður fyrir Túngötu hefir bærinn ekki getað náð, meðal annars af því, að á hinum ágæta uppdrætti af Reykjavík 1801, sem Dr. Kálund hefir látið prenta í Hist. topogr. Beskrivelse af Island I. 12, er eigi annað að sjá, en að þar hafi verið óhreifð jörð. Það eru heldur engar lík- ur til að bærinn hafi nokkurntíma staðið annarstaðar; stóra torfbæi með mörgum misgömlum húsum er erfitt að flytja úr stað, enda mun fágætt hafa verið, að gera slíkt hér á landi á fyrri tímum; þegar grafið hefir verið vestan við Aðalstræti sunnanvert hefir það komið ') Um 1860 safnaði Sigurður málari Guðmundsson munnmælum um, hvar hinn forni Reykjavikurbær hefði verið; önnur munnmælin voru þau, að bær Ingólfs hefði verið á Arnarhóli, en þetta getur ómögulega verið rétt, meðal annars af þeirri ástæðu, að Arnarhóll var og hafði verið framan úr öldum önnur jörð en Reykjavik. Munn- mæli þessi eru varla gömul og ekki hefir Eggert Olafsson, sem marga vetur dvaldi í Viðey, heyrt þau; annars mundi haun hafa getið þess; en hann hefir þvert k móti sagt, að iðnaðarstofnanirnar hafi verið reistar þar sem lagði „hinn fyrsti landnáms- maður helgar höfuðtóftir" (Kvæði Eggerts Ólafssonar hls. 83). Líklega hafa munn- mæli þessi myndast af því, að menn bafa tekið of bókstaflega orð Landnámu, að Ingólfur „tók sér bústað þar sem öndvegissúlur hans höfðu á land komið", en það var „við Arnarhvol". Önnur muunmælin voru höfð eftir vinnukonu, sem var svo gömul að hún átti heima í Effersey, þegar verzlunarhúsin voru þar (fyrir 1780); hún hafði sagt, að hinn gamli Reykjavíkurbær hefði verið þar sem „gamli klúbburinn" seinna var bygður, þar sem nú er útbyggingin suður úr húsi Hjálpræðishersins. Um 1880 fann Dr. Kr. Kálund á háskólabókasafninu í Kaupmannahöfn uppdrátt yfir Reykjavik og nágrenni hennar, gerðan af dönskum manni, er dvaldi á Reykjavíkurhófn sumarið 1715; þótt uppdráttur þessi sé ófullkominu, sýnir hann þó glögglega, að bærinn var þá vestur af gamla kirkjugarðinum. (Kálund: Hist. topogr. Beskrivelse af Island II. bls. 400). Liklegt er þó að sögn vinnukonunnar sé að því leyti rétt, að á seinni hluta 18. aldar hafi bær verið þar sem hún segir, er nefndur hafi verið Reykjavíkur- bær; en hann hefir þá verið fluttur þangað, eftir að hús iðnaðarstofnananna 1752 hö'fðu verið reist þar sem Reykjavíkurbærinn áður var. I*
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.