Eimreiðin


Eimreiðin - 01.01.1908, Síða 12

Eimreiðin - 01.01.1908, Síða 12
12 legri rannsókn, hverrar tegundar sem er, og ætlar henni að ná fyrir- fram fast ákveðnu takmarki. Það er andi vantraustsins, vantrausts á kristindóminum, vantrausts á guði sjálfum, sem viðbúið væri að steypt- ist niður af himnum, væru mennirnir óbundnir í rannsóknum sínum um hans handaverk. Slíkt vantraust verðskuldar sannarlega ekki kenning hans — hans, sem lét krossfesta sig vor vegna. Eftirtektaverð eru ummæli eins Comtistanna á Englandi (F. Harri- son 1889) um árangur neikvæðra árása á kristindóminn. Hann hygg- ur, að þá er til alls komi, hafi ágóðinn af öllum neikvæðum árásum á fagnaðarerindið sennilegast verið sá, að trúfélagið hafi náð fastari siðferðislegum tökum á kristindóminum. Óefað felst djúpur sannleiki i dómi þessum. Trúarbrögð og vís- indi hafa í vissum skilningi sama markmið -— að komast að sann- leikanum. En kirkjan (öll kirkjufélög) hefir skilið svo afstöðu sína til sannleikans, að hún sé óbrigðleg. Kirkjan sagði: »Vér vitum.« — Vísindin sögðu: »Vér leitum.« Fyrir því urðu framfarirnar vísindanna megin. En kirkjan stóð 1 stað, — eða varð afturhaldssöm — nema þá er vísindin þröngvuðu henni til að stíga feti framar, þröngvuðu henni til nýrrar viðurkenningar í trú og siðgæðum. Auðvitað er það ekki kenning Krists, sem á þennan hátt þarf að hrinda áfram. Það er skilningur kirkjunnar eða kristninnar bæði á því trúfræðislega og siðferðislega í kenningu hans, sem nær meiri og meiri þroska og fullkomnun. í hvert sinn sem »árás« vísindanna — árangur visindanna er þá »árásin« — bregður nýju og bjartara ljósi yfir kristindóminn, þá ryður hann sér brautir gegnum líf og breytni mannanna. Á þennan hátt nær kristindómurinn sannari tökum á mannfélag- inu einmitt með þeim árásum, sem hann verður fyrir. Vera má að einmitt þetta sé sterkasta sönnunin fyrir guðdómleg- um sannleik kenningar Krists. Í’ví meir sem oss fer fram í þvi að þekkja niðurskipun og lögmál náttúrunnar og lífsins (í líffræðislegri merkingu), því ljósar skynjum vér, að á þeim hvíla boðorð Kirists, — að þau eru oss gefin samkvæmt þekkingu á mannlegri náttúru, í þvf skyni, að hún fái náð fullum þroska og sinni fullkomnustu mynd. Vér sjáum, að boð Krists eru ekki »yfir mátt«, heldur takmark framþró- unarinnar fyrir mennina. Frá fyrstu tímum hefir kirkjan ætlað, að hún gæti komist af án þessarar þekkingar á reglufestu og lögum náttúrunnar og lífsins. Meira að segja var þess háttar þekking í þokkabót bannsungin. En mann- kynsagan hefir leitt i ljós, að á þessari þekkingu var hin mesta þörf, ekki sízt fyrir trúarlegan og siðgæðislegan þroska mannanna. Vera má að ekki hafi þessi þörf vakað fyrir hverjum einum vísindamanni. En hvað sem því líður, hefir þó verk vísindanna, að öllu samanlögðu, farið um guðs vegi — í guðs erindagerðum. Staðhæfingar mínar í þessu efni væru lítilsvirði, gæti ég ekki sannað þær með sögulegum rökum. Að færa sannanir fyrir þessu er því tilgangur þessa fyrirlesturs.

x

Eimreiðin

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.