Morgunblaðið - 03.03.2001, Blaðsíða 31

NEYTENDUR
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 3. MARS 2001 31
ÆFINGAR - ÚTIVIST - BÓMULL
Skeifunni 19 - S. 568 1717
Russell Athletic - Columbia - Convert - Jansport - Gilda Marx - Avia - Tyr - Schwinn - Slendertone - Polar - Weider - Metaform - ABB - EAS - Muscletech - Twinlab - Designer - Labrada - Natures Best - Leppin - MLO
Spinning samfest. kr. 5.900.- 2.950.- 1.475.-
Spinning skór kr. 9.900.- 3.995.- 1.995.-
Spinning toppar kr. 5.900.- 2.990.- 1.445.-
Gilda Marx samf. kr. 3.600.- 1.800.- 900.-
Gilda Marx buxur kr. 2.200.- 1.100.- 550.-
Gilda Marx leggings kr. 2.990.- 1.495.- 748.-
leikfimi- & sportfatnaður
Glæný vara beint á rýmingarsöluna50%
Sundbolir kr. 2.990.- 390.-
Barna stuttbuxur kr. 1.490.- 490.-
Russell stakkur kr. 7.990.- 1.990.-
Síðustu úlpurnar kr. 12.990.- 3.990.-
Regnstakkar kr. 4.990.- 1.490.-
Bakpokar kr. 2.990.- 1.495.-
Upphafl.verð Rýmingars. 50% viðb.afsl.
Rýmingarsala - Dæmi Verð áður Verð nú
Komdu og gerðu
ævintýralega góð kaup!
viðbótarafsláttur
af rýmingarsölu
á leikfimifatnaði
ur aukist mikið núna, sérstaklega
til ungs fólks, en talið er að græna
teið geri heilsunni mikið gagn, mik-
ið er af andoxunarefnum í því, og
það inniheldur vítamín og mörg
steinefni sem eru mikilvæg líkam-
anum. Að flestra mati er það ekki
eins bragðgott og svart te. Oloong-
te er minna þekkt og síður vinsælt.
Það gefur ákveðið bragð sem fellur
ekki að bragðkirtlum allra hér á
Vesturlöndum.“
Sigmundur og Berglind Guð-
brandsdóttir eiginkona hans voru
álitin hálfgerðir furðufuglar þegar
þau opnuðu fyrstu sérverslunina
með te árið 1984. „Temenningu
kynntumst við í Gautaborg þar sem
við bjuggum um tíma. Þar sáum við
fjöldann allan af litlum sætum te-
búðum og ákváðum að opna eina
slíka hér. Við fengum dræmar und-
irtektir og þóttum fram úr hófi
bjartsýn að selja te í lausu, sem
fólk almennt þekkti ekki. Fyrstu
árin var ég oft spurður hvort ég
seldi eitthvað í líkingu við Melros-
es.
Hugmyndin var fyrst í stað að
selja aðeins te en fljótlega ákváðum
við að selja einnig sælkerakaffi ogí
tólf ár höfum við einnig rekið kaffi-
brennslu.“
Hvaðan kemur besta teið?
Te er flokkað eftir löndum og
síðan ræktunarhéraði og þeir sem
til þekkja telja darjeeling-te, sem
nefnt er eftir teræktarhéraði í suð-
urhlíðum Himalayafjalla, það allra
besta. Undir það tekur Sigmundur
sem segir darjeeling oft vera kallað
kampavín tesins.
Besta uppskera af darjeeling er
talin vera snemma á vorin en teið
er yfirleitt komið á markað í maí
eða júní. Þess háttar darjeeling er
eitt dýrasta te sem völ er á.
Dýrust af öllum teum í heimi
segir Sigmundur vera græn jap-
önsk te, þau allra bestu og vönd-
ustu eru notuð við ýmiss konar
helgiathafnir.
Landsmenn eru í lokin hvattir til
að kaupa te til tilbreytingar og
hver á að drekka te eins og honum
þykir best, að mati Sigmundar.
„Tegundirnir eru næstum ótelj-
andi, ekki skal því afskrifa te þótt
fyrsti bollinn falli ekki að smekk.
Það er gaman að velta fyrir sér
hinum ýmsu tegundum og smakka
sig áfram, í raun er tedrykkja heil-
mikil fræði, rétt eins og kaffið og
léttvínið. Ég mæli með því að fólk
bragði sem flestar tegundir og bæti
jafnvel sykri, kandís, hunangi eða
mjólk út í, ef það þykir betra.“
Presslink
Sú skoðun var ríkjandi hér að te væri aðeins fyrir gamalmenni og þá
sem ekki gátu drukkið kaffi af heilsufarsástæðum.
ELSTU heimildir
sem til eru um te
eru skráðar í Kína
um 300 f. Krist, en
sagnir fara af því
að keisarinn Shen
Nung hafi uppgötv-
að örvandi áhrif te-
laufsins um 2.700
f.Kr. Fram yfir
Kristsburð var te-
seyði notað sem
lyf, en 300–500 e.
Kr. hófst almenn
neysla þess, sem
breiddist út um alla
Asíu. Fyrsta bókin
um te, Ch’a Ching,
var skrifuð af fræði-
manninum Lu Yu
um 780 e.Kr. Te-
neysla var þá með nokk-
uð öðrum hætti en við þekkj-
um í dag og leifar af þeirri
temenningu er að finna víða í
Austur- og Suðaustur-Kína og í
Tíbet. Þar er teið pressað saman í
stórar skrautlegar tekökur sem
auðvelt er að geyma og flytja um
langan veg. À tíundu öld voru te-
kökur nýttar sem gjaldmiðill í Tíb-
et. Frá Kína barst te til arabaland-
anna um 850, til Feneyja um 1559
og til Bretlands 1598. Til er þó
saga af gömlum breskum hjónum
sem fengu telauf send frá syni
þeirra sem var í Japan snemma á
sextándu öld, lögðu laufið í heitt
vatn, hentu svo seyðinu og átu
laufið ofaná brauð.
Te barst fyrst til Vesturlanda í
einhverjum mæli með hollenskum
kaupmönnum um 1610, sem fluttu
það frá Japan, og teneysla varð
snemma almenn meðal heldri
manna. Upp frá því er sterk tehefð
í Hollandi og norður eftir Frís-
landi.
Með teinu kom heitið te, sem
kemur úr amoy mállýsku. t’e, bor-
ið fram tei, en í kantónskri mál-
lýsku hét drykkurinn ch’a, borið
fram tjah og það heiti varð ofaná í
Japan, Rússlandi, Íran og á Ind-
landi.
Til Bretlandseyja barst te fyrir
alvöru í upphafi sautjándu aldar
og varð snemma vinsælt. Snar
þáttur í þeim vinsældum var sú
trú manna að te væri mikill töfra-
drykkur sem yki lífsþrótt og lækn-
aði flesta kvilla.
Teneysla varð einnig fljótt vin-
sæl í Þýskalandi og Frakklandi, en
frá þýsku hirðinni barst te til Dan-
merkur og þaðan til Íslands. Þeg-
ar þeir Bjarni Pálsson og Eggert
Ólafsson fóru um Ísland á árunum
1752–1757 þótti þeim hneykslan-
legt hve erlend neysluvara sótti á
á kostnað innlendrar og te þar
meðtalið: ,,Te og sykur eru nú
orðnar svo algengar vörur að
næstum því hver góður bóndi á nú
teáhöld.’’
Um uppruna tesins
og hvernig það
barst til Íslands