Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1989, Blaðsíða 113

Andvari - 01.01.1989, Blaðsíða 113
ANDVARI AF ANNARLEGUM TUNGUM 111 Ekki gefst rými til að fara náið út í þá sálma hér, en mér sýnist þó að um leið og þýðingar ráða miklu um raunsæisviðmið íslendinga hafi þó einstök verk stundum fengið frjálslega meðferð í þýðingu, hvort sem þá er verið að laga þau að ríkjandi frásagnarháttum eða ekki. Það vekur t.d. athygli að ein þekktasta skáldsaga Englendinga frá 19. öld, Jane Eyre eftir Charlotte Bronté, skuli vera stytt og endursögð í íslenskri þýðingu28; ég tel ólíklegt að slíkt myndi henda í þýðingum merkra skáldsagna nú á dögum. Sú nítjándu aldar skáldsaga sem talin er einn helsti forboði módernisma í skáldsagnagerð er Madame Bovary eftir Flaubert. Hún kom eins og áður sagði út á íslensku árið 1947. Þar er ýmsu sleppt úr frumtextanum, ekki síst þegar hann hverfur frá raunsæislegri framrás atburða.29 Raunin er líklega sú að þrátt fyrir stóran hlut þýðinga í bókmenntakerfinu þá hefur jafnframt verið talið eðlilegt að sveigja þær að þeim væntingum sem ríkjandi voru um raunsæismót og hegðun frásagnar. Þótt okkur kunni að finnast þýðingaútgáfan á umræddum árum sýna fremur hefðbundinn bókmenntasmekk og þótt við sjáum á henni brotalamir með köflum, þá er hún þó býsna öflug og tiltölulega lífvænleg sé horft frá sjónarhorni ársins 1947. En þessi aukni framgangur þýðinga átti ekki eftir að standa nema rétt fram á næsta áratug, og ef við færum okkur þrjá áratugi fram í tímann, virðist hafa orðið algert hrun í þessum efnum. Árið 1977 finn ég ekki nema þrjú sagnaverk sem mér finnst með góðu móti hægt að hlakka yfir: það eru Turninn á heimsenda eftir William Heinesen í þýðingu Þorgeirs Þorgeirssonar, Ragtime eftir E.L. Doctorow í þýðingu Jóhanns S. Hannes- sonar og Galdramaðurinn eftir Ursulu le Guin í þýðingu Guðrúnar Bach- mann og Peters Cahill. Greinilegt er að þýðingar hafa ekki haldist í hendur við líflegt skeið í innlendri sagnagerð áratuginn næsta á undan, þegar módernismi fær loks verulegan slagkraft í íslensku skáldsögunni. En ef við færum okkur enn um set sem nemur áratug, til ársins 1987, virðist enn hafa orðið stórbreyting, nú til hins betra. Það ár verður vart þverfótað fyrir athyglisverðum þýddum verkum, til dæmis skáldsögum eftir Fjodor Dostójevskí, Isaac Bashevis Singer, Christa Wolf, Patrick Sússkind, Max Frisch, Peter Handke, Isabel Allende, Margaret Atwood, og ég gæti talið áfram. Og það er ekki bara mikið um að vera í skáldsagnaþýðingum, því sama ár koma út safnverk sem kynna einstaka erlenda höfunda rækilegar en unnt er gera með einstökum ljóðum og sögum: Kvæði og söngvar eftir Bertolt Brecht sem Þorsteinn Þorsteinsson tók saman, Ferð yfir þögul vötn eftir Bo Carpelan í þýðingu Njarðar P. Njarðvík, Ljóð í mæltu máli eftir Jacques Prévert í þýðingu Sigurðar Pálssonar og Sögur, leikrit, Ijóð eftir Samuel Beckett í þýðingu Árna Ibsen. Og þetta er ekki einstakt ár, heldur dæmi um þann vöxt sem hlaupið hefur í þýðingar á síðustu sex árum eða svo. Menn kunna að velta fyrir sér hvað valdi þessum auknu stórræðum. Ég hef
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202
Blaðsíða 203
Blaðsíða 204
Blaðsíða 205
Blaðsíða 206
Blaðsíða 207
Blaðsíða 208
Blaðsíða 209
Blaðsíða 210
Blaðsíða 211
Blaðsíða 212
Blaðsíða 213
Blaðsíða 214
Blaðsíða 215
Blaðsíða 216
Blaðsíða 217
Blaðsíða 218
Blaðsíða 219
Blaðsíða 220
Blaðsíða 221
Blaðsíða 222
Blaðsíða 223
Blaðsíða 224
Blaðsíða 225
Blaðsíða 226
Blaðsíða 227
Blaðsíða 228

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.