Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1989, Blaðsíða 103

Andvari - 01.01.1989, Blaðsíða 103
ANDVARI AF ANNARLEGUM TUNGUM 101 nútímabókmennta í kenningum sínum, því hann gerir ráð fyrir að kerfið snúist ætíð gegn stöðnun og undirskipuð öfl leitist ætíð við að ryðja úr vegi þeim sem teljast hefðbundin eða stirðnuð. Skapendur og lesendur bókmennta komast ekki hjá því að taka þátt í slíku bókmenntakerf i og það mótar jafnframt skilning þeirra á bókmenntasögunni. Even-Zohar bendir á að þýðingar hafi almennt orðið mjög útundan í bók- menntasöguritun og að samkvæmt ráðandi skilningi megi telja þýðingar til jaðarstarfa í bókmenntakerfinu. Hins vegar geti þýðingar gegnt hvaða hlut- verki sem vera skal — þær geta verið í fararbroddi nýsköpunar ef svo ber við, innleitt ný form og ferskar hugmyndir, og haft megináhrif á frumsamdar bókmenntir. Ætla má að þýðingar séu í tvískiptu hlutverki innan kerfisins. Annars vegar eru þær hluti af mörgum eða jafnvel allflestum bókmenntagreinum. Þýddar og frumsamdar skáldsögur geta til að mynda átt fleira sameiginlegt en frum- samdar skáldsögur og frumort ljóð, þó að tvær síðarnefndu greinarnar séu sprottnar úr sama þjóðlega jarðveginum. En hins vegar mynda þýðingar sem heild ákveðna „grein" bókmennta; við hugsum um þær sem list eða starfa, eða þrældóm, sem byggist á tilteknum forsendum: veruleiki sá sem þær eru unnar úr er annað verk, útlent, sem þær eiga að sýna vissan trúnað, hvernig svo sem við skilgreinum hann. Um leið og farið er að ræða þessa stöðu þýðinga og meta hana með hliðsjón af frumsömdum verkum taka sjálfgefin landamæri hinnar þjóðlegu bók- menntasögu að riðlast. Við erum að lesa á okkar máli, verkið hefur verið flutt af annarlegum tungum, en er eftir sem áður útlenskt og „annarlegt" á ýmsan hátt. Við erum hvorki hér né þar. Þýðing er brú yfir landamæri og lesandi þýðinga er á sífelldu rölti fram og aftur milli landa, þjóða, menningarsvæða. Þess vegna eru þýðingar líka óþægilegar viðf angs fyrir þann sem vill sjá skýrar línur í bókmenntasögunni. Það er ekki bara að erfiðara verði að skýra sögu bókmenntanna útfrá tengslum milli einstakra skáldverka og tiltekinna þjóð- legra viðfangsefna eða sögulegra aðstæðna, heldur kunna þýðingar að stang- ast á við þróun sem sjá má í „innlendum" bókmenntum — frá sjónarhóli frumsaminna verka fela þýðingar kannski í sér margskonar „tímaskekkju". Þarna geta vaknað óþægilegar en áhugaverðar spurningar: er skilningur okkar á samhenginu í frumsömdum bókmenntum ef til vill of bundinn eða jafnvel undirskipaður einhverju öðru innlendu kerfi (til dæmis þjóðernislegri sögutúlkun)? Er hugsanlegt að þýðingar bregðist við einhverjum þörfum sem frumsamdar bókmenntir svara ekki? Verða þýðingar ekki þarmeð mikilvæg- ur mælikvarði á bókmenntasöguna? Hljóta þær ekki að geta haft veruleg áhrif á samband lesenda og frumsaminna verka? Hér má aftur hafa nokkra hliðsjón af kerfishugmynd Saussures: hver eining innan kerfisins mótast af
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202
Blaðsíða 203
Blaðsíða 204
Blaðsíða 205
Blaðsíða 206
Blaðsíða 207
Blaðsíða 208
Blaðsíða 209
Blaðsíða 210
Blaðsíða 211
Blaðsíða 212
Blaðsíða 213
Blaðsíða 214
Blaðsíða 215
Blaðsíða 216
Blaðsíða 217
Blaðsíða 218
Blaðsíða 219
Blaðsíða 220
Blaðsíða 221
Blaðsíða 222
Blaðsíða 223
Blaðsíða 224
Blaðsíða 225
Blaðsíða 226
Blaðsíða 227
Blaðsíða 228

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.