Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1989, Blaðsíða 88

Andvari - 01.01.1989, Blaðsíða 88
86 GUNNAR KRISTJANSSON ANDVARI getur raunar nálgast það að vera eins konar játning. Nefna mætti fleiri gerðir ævisagna svo sem píslarsöguna sem þekkt er í íslenskum bókmenntum. Með þessu er þó ekki öll sagan sögð því að ævisögur skiptast í ýmsa flokka. Þar eru sjálfsævisögur, æviskrár, hetjusögur og svo sálfræðilega þroskasagan. Nítjánda öldin tefldi fram vísindalegu ævisögunni sem er yfirleitt rituð að þeim látnum sem fjallað er um og stuðst er við ýmsar heimildir. Hér á landi virðist þó eitt afbrigði ævisögunnar njóta mestra vinsælda og það eru endur- minningar, ýmist ritaðar af þeim manni sjálfum sem lítur yfir farinn veg eða öðrum í hans stað. Á þessari öld hafa ýmsir — einkum rithöfundar — skrifað sjálfsævisögu í skáldsöguformi, sbr. Fjallkirkju Gunnars Gunnarssonar og Uppvaxtarsögu Sigurðar A. Magnússonar. Kannski er þetta form ævisög- unnar, þar sem höfundur fjallar gjarnan um sjálfan sig í gervi annarrar persónu, einhver besta leiðin til þess að ná því marki sem Goethe setti með skilgreiningu sinni, þ.e.a.s. að henda reiður á sjálfum sér með því að kanna eigin lífsferil. Greinilegt er að hér er um að ræða allvítt svið sem flokka má undir hugtakið ævisaga. Á seinni árum hefur komið fram sérstök tegund ævisögu eða endur- minninga hér á landi sem kalla mætti segulbandssöguna, þar er átt við endurminningar sem ritaðar eru vegna áhuga bókaútgáfu á einhverri ákveð- inni persónu. Þar er hagnaðarvon útgáfunnar kannski meginástæðan fyrir ritun ævisögu. Útgefandinn fær gjarnan þekktan rithöfund eða blaðamann til verksins og rekur hann garnirnar úr þekktri persónu í íslensku þjóðlífi; síðan er safnað nokkrum myndum og allt gefið út. Sé unnt að flokka slíkar bækur í einhvern hefðbundinn flokk ævisöguritunar þá væri það helst hetjusagan sem kæmi til greina — eða stjörnusagan. Minningabækur presta sem út hafa komið undanfarna áratugi eru fæstar ævisögur samkvæmt því sem hér hefur verið sagt heldur endurminningar og oftar en ekki ritaðar sem apologíur. í endurminningum hefur höfundur fullt leyfi til að velja og hafna hvað hann tínir til handa lesandanum. Hann þarf ekki að segja allt, hann velur úr og setur það fram á þann hátt sem honum finnst vera rétt. Augljóst er að heimildagildi slíkra bókmennta er heldur rýrt. Það er viðhorf þess sem rifjar upp sem ræður f erðinni og mat hans á mönnum og málefnum. Tilgangur hans er ekki að vega og meta á vogarskálum hlut- lausrar umf jöllunar heldur er meginatriði að söguhetjan komi sem best út. Sjálfsævisögur dr. Jakobs Jónssonar, séra Jóns Auðuns, séra Emils Björnssonar, séra Róberts Jacks og séra Árelíusar Níelssonar eru sígildar endurminningar að því leyti að þær eru ritaðar eigin hendi af þeim sem rif jar upp atburði úr ævi og starfi. Graham Greene hefur sagt um ævisögur presta: „Prestur bakar ævisögu- ritaranum meiri vanda en rithöfundur. Líkt og með borgarísjakann þá sést lítið af honum í samanburði við það sem er neðansjávar: við verðum að kafa í
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202
Blaðsíða 203
Blaðsíða 204
Blaðsíða 205
Blaðsíða 206
Blaðsíða 207
Blaðsíða 208
Blaðsíða 209
Blaðsíða 210
Blaðsíða 211
Blaðsíða 212
Blaðsíða 213
Blaðsíða 214
Blaðsíða 215
Blaðsíða 216
Blaðsíða 217
Blaðsíða 218
Blaðsíða 219
Blaðsíða 220
Blaðsíða 221
Blaðsíða 222
Blaðsíða 223
Blaðsíða 224
Blaðsíða 225
Blaðsíða 226
Blaðsíða 227
Blaðsíða 228

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.