Iðunn : nýr flokkur - 01.07.1926, Side 46

208
Einar Benediklsson:
ÍDUNPÍ
eptir Hauksbók segir og að »allir stórbændur í Græn-
landi höfðu skip stór og skútur til að senda í Norður-
setu«. Ennfremur segir á sama stað: »Grænlendingar
hljóta jafnan siglingar að hafa norður að óbyggðinni á
landsenda, þann norðara eður skagann, bæði til viðar
og aflabragða; það heitir í Greipum og Króksfjarðar-
heiði«. Drápa skáldsins er því að öllum líkindum kveðin
um rannsóknarferð þá er klerkar Grænlands stofnuðu
til. Alt þetfa virðist benda á samhengi milli hinnar stór-
vægilegu breytingar á stjórnarástandinu, sem varð um
líkt leyti — og hinnar nýju vakningar og vitundar um hve
mikið var hlutverk íslenskrar þjóðar fyrir vestan, ekki
einungis meðal Grænlendinga sjálfra, heldur einnig meðal
æðstu stjórnaraðila móðurlandsins. Tæplega er það tilvilj-
un ein, að brjef Halldórs prests, er skrifað til hirðprests
Magnúsar Noregskonungs Hákonarsonar, á samleið með
Ólafi biskupi. Atvikin virðast leiða til einnar ályktunar,
að klerkavaldið á Grænlandi hafi hjer lotið boðum, eða
hlýtt ráðum, hinnar æðstu valdstjórnar yfir báðum lönd-
um, sem sje Noregskonungs og alþingis.
Það leiðir ótvíræðlega af hlutarins eðli, að spurningin
um ábyrgð hins erlenda samningsaðila er leyst, ef sýnt
verður fram á brigðurnar um hinar áskildu skipagöngur.
Orsakasambandið, keðjan af atburðum, sem leiddu til
eyðingar þjóðflokksins, þarf ekki að öllu í heild að verða
talin konungsvaldinu til sakar. Lögmálinu um ásökun
og ábyrgð er hjer fullnægt, ef eitt einstakt atriði í rás
hinna banvænu viðburða er um að kenna skyldubroti
gegn þeim þegnum, er treysta heitorðum konungs. En
þeir sem lögðu sjálfir árar í bát vegna þessa trausts og
síðan fórust af skorti aðflutninga, hafa látið eftir sig arf,
sem fjell til móðurlandsins, en ekki til samningarofans.