Iðunn : nýr flokkur - 01.07.1926, Síða 80

242
Á. H.:
ÍÐUNN
vast kunnur sem afbrotamaður, heldur frá nokkurs konar
eilífri frægð til nokkurs konar eilífrar vansæmdar . . .«
Hvað á hann þá eftir? Alt sýnist tapað. En getur líf-
ið orðið að eintómri kvöl, og maðurinn þó haldið áfram
að lifa? Hver er sá góði engill, er lúti niður að beði
þjáninganna og hvísli huggunarorðum í eyra þeim, sem
þjáist? Sá engill er til, og hann heitir auðmýkt. »Nú
rekst ég á nokkuð, sem falið er einhverstaðar í eðli
mínu og segir mér, að ekkert sé tilgangslaust, og þján-
ingin sízt af öllu. Þetta, sem falið er einhversstaðar hjá
mér, Iíkt og fjársjóður á víðavangi, er auðmýkt.
Hún er hið síðasta, sem ég á eftir, og hið bezta, hin
síðasta uppgötvun, sem ég hefi gert, hyrningarsteinn nýs
þroska«.
Þegar hér er komið, hefst endurmatið á verðgildum
lífsins. Maðurinn, sem hélt sig eingöngu að þeim trjám,
er stóðu sólarmegin í garðinum, hann uppgötvar nú, að
trén skuggamegin bera líka ætilega ávexti — beiska að
vísu, en þó engu síður vænlega til þroska. Nú sér hann
að þjáningin er leyndardómur lífsins, sorgin æðsta til-
finning mannsins — einkenni og prófsteinn allrar mik-
illar listar.
»Auður, ánægja og velgengni geta verið auðvirðileg
og ruddaleg í insta eðli sínu, en sorgin er viðkvæmari
en allt annað«. Qlaðværð og hlátur er oft að eins gríma,
er dylur tómleikann, falsið eða lífsleiðann, sem undir
býr. Þjáningin ber ekki grímu. Bak við sorgina er altaf
sál, og strengir hennar enduróma allar hræringar í ríki
andans. »Þar sem er sorg, er heilagur staður*.
En hvorki gleðin né sorgin hafa markmið sín í sér
sjálfum. Þær eru báðar að eins áfangar af leiðinni að
markinu. Markið sjálft er þroskinn, fullkomnunin, alefling