Eimreiðin - 01.04.1939, Síða 120

232
RITSJÁ
EIMREIÐIN
prentsmiCja h/f sendi á markaSinn nu i mai. Með ritsnild sinni og hug-
myndaflugi hefur Hagalín fært hið liversdagslega líf sjómannsins í
rómantískan húning. AS visu er ævi sjómannsins oft viðburðarík, og
svo er einnig um marga kafla úr „Virkum dögum“ eða lífi Sæmundar
Sæmundssonar frá Stærra-Árskógi, sem sýnilega hefur verið hinn mesti
atorkumaður. En samskonar sögu mætti skrá um æviferil hundraða og
jafnvel þúsunda íslenzkra alþýðumanna, sem húð liafa hina ströngu
baráttu fyrir lifinu við erfið kjör og litil þægindi. Fólkið tekur l>ó þess-
um bókum opnum örmum, af þvi þær bera með sér brag ltarlmensku
og þjóðlegra dáða. Það er aðeins ein hætta við þessa tegund bóka, sem
nú berast svo margar á markaðinn, sem sé sú, að skáldið verði sagna-
ritaranum yfirsterkara og sögulega nákvæmni bresti. Nokkuð mun vera
um sögulegar skekkjur i „Virkum dögum“ og þó meira i annari bók
svipaðrar tegundar, sem einnig er nýlega út komin. Á ég þar við Endur-
minningar Jóns frá Hliðarenda: ÚR ÞORLÁKSHÖFN, sem Sigurður Þor-
steinsson frá Flóagafli hefur saman tekið, en ísafoldarprentsmiðja h/f
út gefið. Kunnugir menn úr Árnessýslu segja mér, að allmikið sé um
missagnir í bók þessari, þó að ekki verði þær taldar að þessu sinni.
Hér er aðeins á þetta minst til að benda á, að varasamt geti verið að
nota slikar bækur sem sögulegar heimildir. Enn eina bók þessarar
tegundar ber að nefna, og er hún sjálfsævisaga íslenzks sjómanns
og ishafsfara, skemtilega rituð og full af „spennandi“ viðburðum.
ÍSHAFSÆVINTÝRI eftir Jóhann J. E. Kúld (Ak. 1939, Bókaútgáfan
Edda), er frásögn höfundarins af þvi, sem fram við hann sjálfan
kom á ferðum hans i Norvegi og á norskum selföngurum norður i fs-
hafi. í lokakaflanum hvetur höf. íslendinga til að leggja stund á sel-
veiðar i norðurhöfum, sem mundi geta orðið þeim ábatasamur atvinnu-
vegur ekki siður en Norðmönnum, Ameríkumönnum, Rússum og flein
þjóðum, sem stundað hafa veiðar þessar um langt skeið.
* * *
Mikilvægur og merkilegur þáttur úr kirlcjusögu íslands er FYRIR'
LESTUR Ásmundar guðfræðiprófessors Guðmundssonar UM HARALD
PRÓFESSOR NÍEI,SSON, sem minningarsjóður hans og ísafoldarprent-
smiðja h/f liafa gefið út í félagi. Þau mistök hafa orðið á, að livergi
sést i ritinu hvaða mánaðardag fyrirlestur þessi hefur verið fluttur,
en það var 30. nóvember 1938, á 70 ára afmæli Haralds. Þess má og
geta, að prófarkalestur er ekki eins góður og sæmt hefði svo vísinda-
legri greinargerð, því af nákvæmni og þekkingu er sagt frá ævislarfi
Haralds prófessors í þágu kirkjunnar íslenzku, guðfræðideildarinnar og
sálarrannsóknanna. Bókfræðilega skráin yfir rit Haralds Níelssonar, seni
er aftast i ritinu, hefði gjarnan mátt vera fyllri. — Önnur eftirtektar-
verð viðbót við kirkjusögulegar heimildir islenzkar frá siðustu tiinum
er bók Ólafs kristniboða Ólafssonar, 14 ÁR f KÍNA, sem samband ÍS"
lenzkra kristniboðsfélaga hefur gefið út (Ak. 1938). Ólafur ólafsson hef-