Sagnir - 01.04.1989, Blaðsíða 38

Sagnir - 01.04.1989, Blaðsíða 38
Sveinbjörn Rafnsson „Minníngar-málverk" yfir Jón Eiríksson eftir Óiaf Ólafsson á Kóngsbergi. í hinni prentuðu œvisögu Jóns er allur texti þess þýddur og táknin útskýrð. Þar segir að málverkið hafi „nokkra líkíng sem af æruporti". Framan við það standi „tvœr uppaðdregnar styttur af hvít- um marmarasteini ... niðr við fótstykkið á hœgri styttunni er málað íslands vopn, krýndr þorskr flattr ... utanvið fótstykkið sitr jarð- yrkjugyðjan Ceres með kornvöndul sinn, sorg- andi, og styðr hönd undir kinn. Á vinstri stytt- unni niðrvið fótstykkið er máluð hugmynd skarpleiksins ... utanvið fótstykki þessarar styttu sitr vísdómsgyðjan Mínerva með sitt gorgonshöfuð, eins hnuggin og hin. “ lj. r> MtSQ.NTW I2A\D1A H I I j<;!.TOU»[NTL'lSO»lUsB '[{fösDUirannrmiumsLsS jusamiuTTAKwrr, 1 'l;';LTSTL\nL'KLVmmM EHEI' QVAIÍTAH „ 1 föí rauranKŒTn- I Lff I\ H3.VÍHTTÍ1,1(\TL:i'.n?'.| 'fíýit ATCVEÍIDEJI ,y rMnœnrr r.mHPimTEM' nwissoRTUHs., I 'h toumMmmiímilo mMHJKHR CUEU ' .' XÁTÚÍ •: - AMDCfcXXYlII DŒ JtAIiG . deía'tut A KDCCLXXXVII DIE 20' KARITI miAiDGWtenBiBir diction) hafi verið í höndum þingsins, sem enn haldist, fyrst í fjórum yfirdómum yfir hverjum fjórðungi landsins og síðan einnig í fimmtardómi. Um opinberar aðgerð- ir, nýjar tilskipanir og annað varðandi stjórnarmálefni hafi verið fjallað í lögréttu sem lögsögumaður stjórn- aði og þar sem sátu með honum fremstu menn landsins, þar með taldir biskuparnir.8 Þannig ber lýs- ing Jóns nokkur einkenni stjórnar- deildakerfis (kollegial system) danska einveldisins, ekki síst lýsing hans á lögréttu hinni fornu. Ekki verður það þó talin meiri glámskyggni en þegar valdskiptingarkenningar mót- aðar af bandarísku og frönsku bylt- ingunum eru látnar einkenna ís- lenska „þjóðveldið" í sagnaritun nútímans. Það er yfir allan efa hafið að hin íslenska réttarsaga Jóns er afrek, öll byrjun er erfið og sérhvert brautryðjandaverk stendur til bóta. í sama riti (1762) birtir Jón yfirlit yfir íslenska verslunarsögu, hið fyrsta sem kom út á prenti. Þetta er lykil- verk fyrir alla síðari sagnaritun bæði um verslunarsögu og pólitíska sögu íslendinga og einnig eru hér settar fram ýmsar rökfærslur og viðhorf sem síðar áttu eftir að stinga upp kollin- um í sjálfstæðisbaráttu íslendinga. Pólitískt frelsi skoðað í Ijósi sög- unnar var mikilvægt viðfangsefni 18. aldarmanna. í Danmerkursögu Mall- ets sem út kom fyrst 1755 á frönsku var tíundaður mjög þjóðarandi ís- lendinga hinna fornu, náttúrleg skyn- semi og frelsisþrá sem birst hefði í stjórnarháttum hins forna lýðveldis þeirra. Var af því tilefni vitnað til hugmynda Montesquieus um frelsi þjóðanna. Hinu forna lýðveldi ís- lendinga var jafnað til klassískrar fornaldar Grikkja með blómstrandi rnenningu, skáldskap og sagnaritun.9 Það var einnig skoðun Jóns Eiríks- sonar að frelsið og styrkurinn til verslunar við útlönd hefði einkennt íslenska sögu til forna. En á svo fornri og frumstæðri tíð hefði skort þekkingu á búskaparefnum, og hugs- unarháttur bardagamanna hefði ver- ið sá að fyrirlíta kaupmennsku. Borgarastríð á 12. og 13. öld á ís- landi og kunnáttuleysi í skipasmíð- um og siglingum áttu sinn þátt í falli íslenskrar verslunar til forna. Síðan fylgdi uppgjöf fyrir Norðmönnum sem dró enn úr krafti íslensku þjóð- arinnar til verslunar. „Med Friheden tabtes den almindelige Virksomhed, som den forer med sig, de Leilig- heder, som den for havde givet." Með falli frelsisins féll hin almenna athafnasemi niður sem því fylgdi, tækifærin sem það hafði áður gefið. Klerkar páfavaldsins hefðu svo lagst 36 SAGNIR
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Sagnir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Sagnir
https://timarit.is/publication/1025

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.