Tímarit um menntarannsóknir - 01.01.2005, Blaðsíða 61

61
Tímarit um menntarannsóknir, 2. árgangur 2005
fræðinám í leikskólanum sem þátt af daglegu
lífi. Einn viðmælenda greindi frá dæmi um
það hvernig ávextir eru skornir í bita að ósk
barnanna og þannig fái þau tækifæri til að
æfa sig í reikningi með því að telja jafnóðum
hversu marga bita þau hafa þegar borðað.
Við notum stærðfræðina í öllu ... í
matartímanum og meðal annars þegar
er boðið upp á eftirmat, þá eru ávextir,
og ef það eru bananar eða epli í eftirmat,
þá fá börnin að velja hvað þau vilja sinn
part í marga bita. Við höfum verið
að skera hálft epli í 98 bita og þá eru
börnin sem sé að telja með. Yfirleitt
velja þau kannski fimmtán, tuttugu, bita
eða eitthvað svoleiðis og svo raða þau
þeim á servéttur ... og telja niður, „nú er
ég búin með þrjá og þá á ég eftir svona
marga“. Þannig að þau eru að reikna á
meðan.
Óformlegt nám og skipulögð kennsla
Nám í gegnum leik var mjög ofarlega í huga
leikskólastjóranna og töluðu langflestir þeirra
um mikilvægi leiksins í leikskólastarfinu.
Einn leikskólastjórinn lýsti t.d. mikilvægi
leiksins í starfinu þannig: „Leikurinn gárar
vatnið og kemur öllu á hreyfingu og hann er
hornsteinn leikskólastarfsins. Hann er kennslu-
aðferð leikskólakennarans. Hann er námsleið
barnsins.“ Aðrir töluðu um að börnin lærðu
samskipti í gegnum leik og æfðust í að leysa
deilur og taka tillit hvert til annars. Einn
viðmælandinn sagði:
Hvar lærir þú samskipti nema í þessum
leik, þar sem þú ert að æfa þig við
jafningja? Þú hefur þessa æfingu í
samskiptum við fullorðna, móður, barn
og barnið við aðra.
Allmargir viðmælendurnir ræddu um
óformlegt nám í leikskólanum. Nám sem á sér
sífellt stað, allan daginn, við ýmsar aðstæður,
jafnt á salerninu, í fataklefanum sem og við
matarborðið. Einn leikskólastjórinn nefndi
nýlegt dæmi úr starfinu máli sínu til stuðnings:
Það var til dæmis ein lítil um daginn,
hún hefur verið svona þriggja ára, hún
fór á klósettið og svo stóð hún upp
og var að girða sig og þá kallaði hún
„komdu, komdu, komdu“ og svo benti
hún á klósettsetuna og sagði: „Þetta
er hringur“ þá uppgötvaði hún það að
klósettsetan var hringur og fannst þetta
mjög merkileg uppgötvun.
Annar leikskólastjóri ræddi um óformlegt
nám í leikskóla og bar saman ólíkar starfs-
aðferðir leikskólans og grunnskólans og sagði:
„Við erum að kenna þeim allan daginn í
rauninni frá því að þau koma um morguninn
og þangað til að þau fara. Nám í leikskóla
er kennslustund allan daginn, ekki eins og
í grunnskóla, það eru engar frímínútur hjá
okkur.“
Mjög algengt var að leikskólastjórarnir
nefndu mikilvægi þess að í leikskólanum sé
starfið byggt á þörfum hvers einstaklings.
Nokkrir tóku fram að áður fyrr hefði verið
meira hópuppeldi í leikskólum en nú væri
lögð áhersla á hvern einstakling í hópnum. Í
tengslum við umræðu um nám í leikskóla á
forsendum hvers einstaklings nefndu nokkrir
mikilvægi þess að börnin fái að velja og taka
ákvarðanir. Einn viðmælendanna sagði:
Við reynum að horfa á barnið sem ein-
stakling ... sumir leikskólar og kennarar
leggja rosalega áherslu á að barnið eigi
að borða þetta og borða hitt ... Mér
finnst að barnið eigi svolítið að fá að
finnast eitthvað um hlutina. Ég tel að
valið sé rosalega gott til þess að þau fái
svolítið að velja það sem þau vilja og
kannski, ekkert að vera að velta fyrir
sér mikið að þau séu að velja það sama,
allavega er það mín kenning að þau séu
að æfa sig í því sem þau vilja.
Þá var gjarnan nefnt mikilvægi þess að
starfsfólkið hlustaði á börnin og hefði hæfni til
að túlka og skilja það sem það sæi og heyrði.
Einn leikskólastjóranna talaði um að þau þyrftu
að kunna að „hlusta á barnið, hvað það er að
segja okkur, [geta] lesið svolítið í það. Sum
náttúrlega segja okkur lítið sem ekkert, en þá
er það bara hæfni okkar, hvað við getum lesið
út úr athöfnum barnsins ... Svolítið að lesa í
það hvernig þeim líður.“ Annar viðmælandi
sagði:
Við megum ekki vera það yfirgrips-
Hvernig tala leikskólastjórar um leikskólann?