Tímarit um menntarannsóknir - 01.01.2005, Blaðsíða 75

75
Tímarit um menntarannsóknir, 2. árgangur 2005
spurninga eða prófatriða. Þeir verða að tryggja
að málfar, spurning, fyrirmæli og form falli
saman, en einnig er mikilvægt að halda formi
prófatriða óbreyttu. Leiðbeiningar um markviss
vinnubrögð við prófagerð og samningu
prófatriða eða spurninga eiga almennt við um
þýðingar og staðfærslur á mælitækjum (sjá
m.a. Crocker og Algina, 1986; Fowler, 2000;
Grisay, 2004; Þorlákur Karlson, 2003).
Endurbætur og gæðamat
Rannsóknir á þýðingum og staðfærslum
mælitækja hafa sýnt að jafnvel þegar vel
er að verki staðið er full þörf á að leita
hnökra í staðfærðri þýðingu og bæta úr ef þeir
finnast. Hafa þær leitt í ljós að margvísleg
vandamál geta komið upp. Efniviður eða
hugmynd atriðisins getur brenglast í þýðingu,
framsetning þess verið í ósamræmi við það
sem markhópur á að venjast og þýðing
og staðfærsla getur dregið úr eða bætt við
merkingu. Algengt orð er stundum þýtt með
sjaldgæfu orði eða öfugt, þýðing verður lengri
en frumtexti, málfar fylgir stundum reglum
frummáls, setningarbygging tekur stundum
ekki mið af málhefð þýðingarmáls eða
þroska væntanlegs markhóps, ósamræmi er í
þýðingu orða sem koma oft fyrir í mælitækinu,
efniviður atriðis á ekki við í þýðingarlandi,
vinnureglur um uppbyggingu atriða í prófum
eða spurningalistum eru brotnar og uppsetning
er ekki í samræmi við frumútgáfu (Allouf,
Hambleton og Sireci, 1999; Ercikan, 1998;
Gierl og Khaliq, 2001; Solano-Flores,
Contreras-Niňo og Backhoff, 2005).
Hnökrar á staðfærðri þýðingu mælitækisins
veikja hana og leiða til þess að próffræðilegir
eiginleikar verða ekki sem skyldi eins og
sýnt var fram á fyrr í þessari grein. Til að
geta metið hvort nauðsynlegt sé að breyta
atriðum í staðfærðri þýðingu mælitækisins
er nauðsynlegt að safna upplýsingum um
styrkleika og veikleika hennar (Brachen og
Barona, 1992; Hambleton og Bollwark,1991;
Prieto, 1992). Huga þarf að því hvort atriði nái
að meta sama flöt hugsmíðar og frumútgáfan
gerir, hvort efnistök atriða henti markhópi,
hvort málfar sé viðeigandi fyrir markhóp, hvort
textinn sé á góðri íslensku, hvort próffræðilegir
eiginleikar atriða séu heppilegir og hvort tengsl
mælitækisins við aðrar breytur séu í samræmi
við væntingar (Hambleton, 2005; van de Vijver
og Hambleton, 1996). Mismunandi aðferðir við
gæðamat henta til að kanna þessi atriði og því
er nauðsynlegt að nota upplýsingar úr ólíkum
áttum til að draga fram eins marga vankanta og
unnt er. Því verður að velja markvissar leiðir
við gæðamat og verja fjármunum og tíma með
sem bestum hætti.
Til að fá upplýsingar um hve vel efniviður
atriða hentar markhópi er best að leita til
hópsins sjálfs. Einfaldast er að láta fáeina
einstaklinga svara mælitækinu og benda á
atriði sem þeim þykja illa orðuð eða torskilin
(Brachen og Barona, 1992; Hambleton og
Bollwark, 1991; Prieto, 1992). Gagnleg aðferð
sem gerir kleift að fá fram fjölbreytilegar
athugasemdir markhóps er rýnihópar (focus
groups) (Krueger og Casey, 2000). Spurt er
út í einstök atriði í fjögurra til átta manna
hópum og umræðum komið af stað þar sem
ólíkum skilningi eða sjónarmiðum er velt upp.
Hægt er að beina umræðunni að einstökum
atriðum mælitækisins eða að hugsmíðinni eins
og þátttakendur skynja hana og ræða atriðin í
ljósi hennar.
Ábendingar um málfar er best að fá frá
markhópi og margar leiðir til þess færar. T.d.
er heppilegt fyrsta skref í gæðamati að láta
einstaklinga úr markhópi svara mælitækinu
og benda á atriði sem stinga í stúf. Þessi
atriði eru síðan lagfærð áður en farið er í
umfangsmeira gæðamat (Brachen og Barona,
1992; Hambleton og Bollwark,1991; Prieto,
1992). Önnur aðferð er að láta þátttakendur
„hugsa upphátt“ meðan þeir svara mælitækinu.
Þegar þeir orða hugrenningar sínar kemur
fram hvað þeir hnjóta um eða skilja illa
(Grisay, 2003). Í þriðja lagi má nýta rýnihópa
með þátttakendum úr markhópi, séu þeir
notaðir, og beina hluta umræðunnar að málfari
og því hvernig þátttakendur skilja texta
eða atriði mælitækisins. Í fjórða lagi má fá
fjölbreytilegar athugasemdir frá þátttakendum
Þýðing og staðfærsla á spurningalistum og prófum