Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.01.1990, Blaðsíða 107

Trúarlíf íslendinga
Tafla IV,8 Finna huggun og styrk í trú:
Island Danmörk Svíþjóð Finnland Noregur Suður-Evr. Norður-Evr.
74 29 27 20 40 53 46
(Heimild: Hagvangur; Fyrstu niðurstöður 1984)
Um þetta atriði fjallaði einnig ein spurning í þessri könnun. Var það gert á
þann hátt að svarendur tóku afstöðu til fullyrðingarinnar: „Ég get vart hugsað
mér líjið án þess styrks sem ég sceki í trú mína“. Þar kom í ljós að helmingur
úrtaksins var sammála þessari fullyrðingu (sjá töflu IV,9 hér á eftir). Ef aðeins
eru teknir með þeir sem afstöðu tóku nálgast talan niðurstöðu gildakönnunar-
innar, þó munar um 15%. Hvað varðar þennan mun verður að hafa í huga að
spurningarnar voru ekki lagðar eins fyrir í þessum tveimur könnunum.
Ekki er ólíklegt að trú sem veitir huggun og styrk í svo ríkum mæli sé einnig
leiðbeinandi um siðferðileg málefni í daglegu lífi. Því var spurt um þetta atriði
með því að fá svör við fullyrðingunni: „ Trú mín gefur mér svör við siðferðilegum
vandamálum í daglega lífinu Eru niðurstöðurnar sýndar í töflu IV,9.
I evrópsku gildakönnuninni komu einnig fram samanburðartölur sem
bentu til þess að Islendingar teldu sig „hamingjusömustu“ þjóð í heimi. Eins
og áður er nefnt eru þeir einnig af þessum samanburði ein trúaðasta þjóð hins
vestræna heims. Ætla má að það fari nokkuð saman hjá hinum trúuðu að finna
huggun og styrk í trúnni og finnast þeir vera hamingjusamir.13
Af þessari ástæðu þótti athyglisvert að kanna samband milli trúarþáttarins
og hamingjukenndar Islendinga. Reynt var að afmarka „hamingjutrúna“ með
því að leggja fyrir fullyrðinguna: „Trúin eykur lífshamingju mína“og biðja fólk
að taka afstöðu til hennar. I gildakönnunnni kom það einnig fram að Islend-
ingar eru miklir afstæðishyggjumenn, bæði almennt og hvað varðar trúmál
sérstaklega (sjá nánari umfjöllun um þetta í kafla VII). Við nánari athugun á
niðurstöðum þessarar könnunar verður þó að draga nokkuð í efa fullyrðingar
um fyrrnefnda afstæðishyggju vegna þess hve Islendingar leggja mikla áherslu
á grundvallargildi og stofnanir samfélagsins. Afstæðishyggjan, sem lesa mátti
úr svörunum í gildakönnuninni, er sennilega fremur merki um aðlögunar-
hæfni og raunsæi en um einbera tómhyggju og tækifærisstefnu landsmanna.
Ef sú mikla hamingjutjáning, sem kom fram í könnuninni, miðaði eingöngu
að andlegri vellíðan og kæruleysi, sem hefur áhyggjulausa einstaklingshyggju
að leiðarljósi, þá væri hún væntanlega ekki þess eðlis að hún legði mönnum
ákveðnar siðferðilegar skyldur á herðar. Ahyggjulaus og „afslappandi einkatrú"
hefði því hlutverki að gegna að vera fyrir hendi þegar fólk þyrfti að grípa til
ls Nánari athugun í íslensku gögnunum á sambandi milii þess að fólk teldi sig vera
hamingjusamt og trúað sýndi að nokkur fylgni var þar á milli og er munurinn marktækur
(sjá Pétur Pétursson 1988).
105