Orð og tunga - 01.06.1997, Side 80

Orð og tunga - 01.06.1997, Side 80
68 Orð og tunga Alls eru gefin 230 uppflettiorð með aðal- að fyrri lið í orðabók Blöndals og flest þeirra eru þýdd með orðum sem byrja á Hoved- eða þeim fylgja skýringar sem benda til virkrar orðmyndunar. (Þessar skýringar hefjast gjarnan á orðunum „den vigtigste... “.) Aðeins 34 af uppflettiorðunum sem byrja á aðal- falla ekki í þennan flokk, t.d. orð eins og aðalbláber, aðalfundur, aðalfjehirðirog aðalhending, og þarfnast merkingarlýsingar eða þýðingar sem sýnir að orðmyndunin er ekki merkingarlega virk (þ.e. fyrirsegjanleg). Þessi orð eru sýnd í töflu 7. aðal-bein 1 merking af 2 aðal-henda aðal-bláber aðal-hending aðal-bláberjalyng aðal-hendingasneitt aðal-blik skáldamál aðal-hendur aðal-blómi skáldamál aðal-kort aðal-ból 1 merking af 3 aðal-mál 1 merking af 4* aðal-burðareyrir aðal-mildi úrelt aðal-dómur 1 merking af 2 aðal-mynd 1 merking af 2 aðal-endir í tónlist aðal-póstmeistari 2 merkingar (báðar) aðal-ferhljómur í tónlist aðal-rif aðal-fimmhljómur í tónlist aðal-rit 1 merking af 2 aðal-fjehirðir 1 orð af 2 aðal-rjett vísað í rjett aðal-fjehirsla 1 merking af 2 aðal-segulafl vísað í almagn aðal-fulltrúi 1 merking af 2 aðal-skrá aðal-fundur 1 merking af 2 aðal-trje aðal-góður úr JÓlGrv. aðal-tröll 1 merking af 2 aðal-haf 1 merking af 2 aðal-umsjónarmaður ath. þýð. Tafla 7: Lesgerðar samsetningar með aðal- Sum þessara orða eru tvíræð og í töflunni kemur fram í hve mörgum merkingum orðin eru lesgerð. Þá er merking sumra orðanna bundin sérstökum sviðum, eins og sjá má í töflunni („skáldamál“, „í tónlist“ o.s.frv.). Af fjölda virkra samsetninga með fyrrihlutanum aðal- er ljóst að það hefur ekki verið markmið að sneiða hjá virkum samsetningum í Blöndalsbók og orðið aðgöngit- miðaokrari er hugsanlega dæmi um virka orðmyndun eins og þá sem kemur fram í 196 orðum sem byrja á aðal-. Markmiðið með því að hafa virkar samsetningar með í orðabók hlýtur að vera það að sýna tilvist orðsins eða tímasetja það, fremur en að skýra það, þar sem orðhlutarnir eða grunnorðin eru líka uppflettiorð. Dæmi um orð af þessu tagi í Blöndalsbók eru andviðrisblábamingur og annesjafljóð: andlverður ... ...-viðri [...] n. (stadig) Modvind, — gen. andviðris, som adv. irnod Vinden (mods. forviðris). -viðrisblábarningur [...] m. besværlig Roning mod Vinden, saaledes at man knapt kommer af Stedet.
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116

x

Orð og tunga

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Orð og tunga
https://timarit.is/publication/1210

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.