Þjóðmál - 01.06.2016, Síða 42

Þjóðmál - 01.06.2016, Síða 42
Þegar ræður og viðtöl við Davíð Oddsson fyrir og um síðustu aldamót eru skoðuð er greinilegt að hann var sannfærður um að rétt væri að setja lög um hámarks eignarhlut einstakra hluthafa í fjármálafyrirtækjum. Ekki sé„æskilegt að menn hafi á tilfinningunni að það séu einhver önnur sjónarmið, sem ráði stefnu banka, en almenn arðsemissjónarmið, eins og einhverjir þröngir hags- munir ráðandi hóps," sagði Davíð í viðtali við Morgunblaðið 8. ágúst 1998. Hann taldi að 3-8% hlutur væri hæfilegur. Síðar talaði hann um 5% eignarhlut. Davíð mislíkaði, með réttu eða röngu, þeir viðskiptahættir sem höfðu verið innleiddir á íslandi um og eftir síðustu aldamót. Honum ofbauð bónus- og kaupréttargreiðslur í bankakerfinu og vildi koma í veg fyrir samþjöppun viðskiptalífsins ekki síst á neytenda- og fjölmiðlamarkaði. Davíð hafði augljóslega verulegar og vaxandi áhyggjur af því að áhrifamiklir aðilar í viðskiptalífinu væru að skara eld að eigin köku á kostnað almenn- ings en í skjóli aukins frelsis sem hann hafði barist fyrir. Hann taldi sig hafa raunverulega ástæðu til að óttast að einskonar óligarka- veldi gæti myndast á íslandi. Hámark á eignarhlut í bönkum Þegar ræður og viðtöl við Davíð Oddsson, fyrir og um síðustu aldamót, eru skoðuð er greinilegt að hann var sannfærður um að rétt væri að setja lög um hámarks eignarhlut einstakra hluthafa í fjármálafyrirtækjum. Ekki sé„æskilegt að menn hafi á tilfinningunni að það séu einhver önnur sjónarmið, sem ráði stefnu banka, en almenn arðsemissjónarmið, eins og einhverjir þröngir hagsmunir ráðandi hóps," sagði Davíð í viðtali við Morgunblaðið 8. ágúst 1998. Hann taldi að 3-8% hlutur væri hæfilegur. Síðartalaði hann um 5% eignarhlut. Ótti Davíðs Oddssonar við að önnur sjónarmið réðu ferðinni í rekstri banka en „almennt arðsemissjónarmið''ef ekki væri hægt að tryggja dreifða eignaraðild er merki- legur í Ijósi þess sem síðar gerðist. Réttu ári eftir að Davíð Oddsson sagði rétt að huga að lagasetningu til að tryggja dreift eignarhald og setja hámark á eignarhlut einstakra aðila í bönkum var tilkynnt um að eignarhaldsfélagið Orca SA hefði keypt 26,5% hlut í Fjárfestingabanka atvinnulífsins [FBA] af Scandinavian Holdings SA, sem var í eigu Kaupþings og nokkurra sparisjóða. Þá var í undirbúningi að selja 51% hlut ríkisins í FBA. Davíð tók þessum fréttum illa enda sann- færður um að með þessu væri Kaupþing að gera tilraun til þess að koma í veg fyrir að hægt væri að klára einkavæðingu á Fjárfest- ingarbanka atvinnulífsins með þeim hætti sem hann hafði séð fyrir sér, þ.e. með dreifðu eignarhaldi.1 í fyrstu var leynd yfir því hverjir væru á bakið við Orca. Félagið var erlent og skráð í Lúxemborg.2 Um miðjan ágúst 1999 var greint frá því að fjórir hópar fjárfesta 1 Þrátt fyrir að Davíð væri forsætisráðherra og sagður ráða því sem hann vildi, varð hann að láta eftir gagnvart Framsóknarflokki og raunar einnig gagnvart eigin þingmönnum og áhrifamönnum innan Sjálfstæðisflokksins. Rétt er að taka fram sá sem þetta skrifar taldi á þessum tíma að hug- myndin um dreifða eignaraðild væri rómantísk, en óraunhæf. 2 Morgunblaðið birti frétt um hluthafa Orca 4. ágúst en þar sagði meðal annars:„Samkvæmt heimildum Morgunblaðsins eru helztu eigendur Orca S.A. eða væntanlegir eigendur, þar sem í sumum tilvikum hefur ekki verið gengið endan- lega frá eignaraðild, Samherji hf. á Akureyri eða helztu forsvarsmenn þess, Jón Ólafsson, stjórn- arformaður Norðurljósa hf., Pétur Björnsson, fyrrverandi aðaleigandi Vífilfells hf., Jón Ásgeir Jóhannesson og Jóhannes Jónsson, helztu hluthafar í Baugi hf., og fleiri aðilar." Pétur Björns- son sendi frá sér sérstaka yfirlýsingu þar sem því var hafnað að hann ætti aðild að Orca-hópnum. Frétt Morgunblaðsins var hins vegar rétt að öðru leyti en í stað Péturs var Eyjólfur Sveinsson og hópurfjárfesta, meðal eigenda Orca. 40 ÞJÓÐMÁL sumarhefti 2016
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100

x

Þjóðmál

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Þjóðmál
https://timarit.is/publication/1175

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.