Múlaþing: byggðasögurit Austurlands - 01.01.2009, Page 47

Múlaþing: byggðasögurit Austurlands - 01.01.2009, Page 47
Minjar um sjósókn við Héraðsflóa þó sé lendingin ekki sögð vera sem verst.21 Af þessu má ráða að útgerð á nesinu hafi lagst af að mestu fyrir 1700 og elstu verskálarústimar þar muni vera ævafomar eða frá því snemma á íslenskum miðöldum. Frá síðustu öld minnast menn helst Selvogs vegna þess sérstæða atburðar, þegar þar voru settir í land í apríllok 1944 þrír njósnarar af þýskum kafbáti, en Borgfírðingar komust fyrir tilviljun á slóð þeirra. Voru þar á ferð tveir íslendingar og einn Þjóðverji og vom þeir handteknir í Njarðvík viku síðar.22 Héraðssandar A Héraði og víðar á Austurlandi merkti orðið sandur lengst af sama og reki eða ljara í öðrum landshlutum. Því er alltaf talað um Héraðssanda í fleirtölu sem samsafn margra sanda. A fjörum þar var með sama hætti og annars staðar fylgst nákvæmlega með því hvað kæmi í hlut hvers og eins af reka. Hver sandur hafði ákveðna lengd, mælt í föðmum, og var hann afmarkaður til endanna með kennileitum. Héraðssandar voru í þúsund ár uppspretta trjáviðar sem gagnaðist Fljótsdalshéraði til húsbygginga og margháttaðra búsmuna. Guðmundur Jónsson firá Húsey getur þess að nær öll hin eldri hús á Úthéraði séu byggð úr rekavið og undirviðir í flestum húsum þar hafí fram á hans daga, þ.e. á síðasta ijórðungi 19. aldar, verið úr rekavið. Þó hafí þiljur og burðarviðir oftast verið keypt í verslunum. Sjávarsókn segir Guðmundur sama sem enga frá Héraðssöndum eftir því sem hann muni eftir. „Olli því vafalaust mest tíðarfarið, því að stórviðrasamt er þar, Landsendi, fornleifauppdráttur, sbr. árbók 2008, s. 284. einkum að vestanverðu. Að vísu eru þar engar hafnir, en ekki mun vera erfíðara að lenda þar við sandinn en víða á Suðurlandi, þar sem sjór var sóttur á þessum árum sleitulaust.“23 Undanskildar eru þá sel- veiðar, en mikið var veitt af sel í net og með uppidrápi við ósa straumvatna, á eyrum Lagarfljóts og þó einkum Jöklu, en þar var selurinn friðhelgur fyrir byssu. Olavius getur þess að þegar brim sé á vetrum reki oft hrognkelsi og flyðru á Héraðssöndum.24 Landsendi og Ker Landsendi er heiti á svæði utan við Hellisá í landi Ketilsstaða í Hlíð og nær að Móvíkum, en upp af heitir Landsendaijall. Á Landsenda var afbýli með sama nafni, í 2' Ólafur Olavius. Ferðabók II. Reykjavík 1965, s. 149. 22 Hjörleifur Guttormsson. Úthérað ásamt Borgarfirði eystra, Víkum og Loðmundarfirði. Árbók Ferðafélags íslands 2008, s. 204. 2-1 Guðmundur Jónsson frá Húsey. Að Vestan IV. Sagnaþættir og sögur II. Akureyri 1955, s. 128-129 Ólafur Olavius. Ferðabók II. Reykjavík 1965, s. 153. 45
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158
Page 159
Page 160
Page 161
Page 162
Page 163
Page 164
Page 165
Page 166
Page 167
Page 168
Page 169
Page 170
Page 171
Page 172
Page 173
Page 174
Page 175
Page 176
Page 177
Page 178
Page 179
Page 180

x

Múlaþing: byggðasögurit Austurlands

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Múlaþing: byggðasögurit Austurlands
https://timarit.is/publication/1153

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.