Morgunblaðið - 14.12.1986, Blaðsíða 66

Morgunblaðið - 14.12.1986, Blaðsíða 66
66 ! MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 14. DESEMBER 1986 PENINGAUTURINN NEWMAN slær enn í gegn í nýjustu mynd Martin Scorsese leikur Paul Newman á móti Tom Cruise og endur tekur hlutverk sitt úr „The Hustler" frá 1961. Paul Newman er sérlega lokað- ur, jafnvel feiminn persónuleiki. Að hluta til er það vegna þess að hon- um leiðist að svara sömu spurning- unum aftur og aftur (nei, hann byrjaði ekki á kappakstri í tilraun til að endurheimta horfna æsku og nei, hann og Redford eru ekki bestu vinir og já, hann er vitlaus í konuna sína). Og að hluta til er það vegna þess að þannig heldur hann kvik- myndastjörnunni í sér í skefjum. Við sérstök tækifæri gerist það hins vegar að hann veitir ofurlitla innsýn í líf sitt eins og þegar hann leikur í mynd, sem hann kann vel við. Núna er hann t.d.í einni, sem honum er sérlega annt um. Það er mýjasta mynd Martin Scorsese, Pen- ingaliturinn (The Color of Money), sem frumsýnd var fyrir stuttu í Bandaríkjunum og hefur hlotið ein- róma lof gagnrýnenda. í henni tekur Newman upp þráðinn f hlut- verki ballskákarsnillingsins Eddie Felsons, sem hann tálkaði fyrir ald- arfjórðung í hinni klassísku mynd The Hustler eftir Robert Rossen. „Það, sem er svo skemmtilegt við persónu eins og Eddie er að hann hefur haldið slagnum áfram í 25 ár enn," segir Newman. „Hann er svo sleipur. Hann hefur svo mörg járn í eldinum. Það eru atriði í þessari mynd, sem leikari gæti drepið fyrir." í þetta skiptið leikur nýstirnið Tom Cruise, Vinee Lauria, ungan ballskákarleikara, sem vill verða bestur í leiknum. Newman er þjálfari hans og vill sinn hluta af kökunni. I ljós kemur að Eddie, sem hefði átt að læra eitthvað um manngerð- ir í lokin á The Hustler, lærði ekkert. „Hann er náungi," segir leikstjórinn Scorsese, „sem þarf á fleiri en einni kennslustund að halda." Eddie klæðist nú kasmír- frakka, ekur um í hvítum kádilják og ber demantshring á fingri. Hann selur áfengi og rekur einskonar skóla fyrir unga ballskákara í Chicago. „Ég var alltaf skapgerðarleik- ari," segir Newman. „Eg bara leit út eins og Rauðhetta litla." Eftir langt tímabil á áttunda áratugnum sem honum leiddist að leika og íhugaði að hætta því lifnaði hann á ný í hlutverkum eins og Michael Gallaghers, sem var fórnarlamb pressunnar en snéri henni sér í hag í myndinni Absence of Malice; Frank Galvins, sem var drykkju- sjúkur lögfræðingur í The Verdict og núna eldri og ákveðnari Eddie í mynd Scorsese. Paul Newman er ein af síðustu stórstjörnum kvikmyndanna. Hann hefur yfir sér þjóðsagnablæ gömlu Hollywood-stjarnanna, á rætur í gamla Hollywood-kerfinu og hefur haldið velli í hörðum heimi með , persónutöfrum og hæfileikum. Nafnið eitt tengist ólíkum tilfinn- ingum; kynþokka og frægð; saman Með Pier Angeli í Silfur- bikarnum. með Robert Redford tengist það vináttu og með Joanne Woodward tengist það hamingjusömu hjóna- bandi. Hin opinberu æfiatriði eru kunnugleg. Hann er 61 árs. Fullt nafn hans er Paul Leonard Newman og hann fæddist í Cleveland. Faðir hans var gyðingur og seldi íþrótta- vörur. Newman hefur leikið í 47 bíómyndum og hann hefur leikstýrt fimm. Sex sinnum hefur hann verið útnefndur til Óskarsverðlauna og á síðasta ári var honum veittur heið- ursóskar. Hann hefur verið kvæntur Joanne Woodward í 28 ár, og þau búa í 200 ára gömlu húsi í West- port í Connecticut. Hann hefur unnið til verðlauna í kappakstri, sett á fót matvælafyrirtæki, sem gengur mjög vel, og hann tekur þátt í pólitík auk þess sem hann styrkir margvísleg málefni eins og þar stendur. Það má vera að einhverjum finn- ist eins og Paul Newman hafi aldrei þurft að hafa fyrir neinu í lífinu. En lykillinn að skilningi á honum er sá að hann hefur aldrei fengið neitt upp í hendurnar áreynslu- laust. „Eg vildi alltaf verða íþrótta- maður, spila amerískan fótbolta eða hornabolta. Ég reyndi við skíða- íþróttina í 10 ár. Það eina sem mér fannst einhver tign yfir var kapp- akstur og það tók mig 10 ár að læra hann." Hann lærði fyrst leiklist við leik- listardeildina í Yale en þegar hann kom til New York hóf hann nám í leiklistarskóla Lee Strasbergs. Og bekkjarfélagamir voru ekki af verri endanum; Marlon Brando, James Dean, Karl Malden, Geraldine Page, Kim Stanley, Eli Wallach og Julie Harris. „Maður lifandi, ég bara sat þarna, fylgdist með hvernig fólk gerði hlutina og hafði vit á að loka mínum stóra kjafti." Newman er hlédrægur maður, sem hefur gaman af að tala um afrek annarra en hatar að tala um sín eigin. Hann getur ekki munað eina einustu línu úr hlutverkum sínum en hann man sína verstu setningu úr fyrsta hlutverkinu í kvikmynd. Þá lék hann skikkju- klæddan þræl í undarlegi mynd, sem hét Silfurbikarinn (The Silver Chalice) og setningin sem situr í Newman er þessi: „Helena, ert þetta virkilega þú? En sú gleði." Hann getur meira að segja vitnað í gagnrýni sem hann fékk um frammistöðu sína í myndinni í The New York Post árið 1957: „New- man ber fram setningar sínar af sama tilfinningahitanum og strætó- stjóri sem er að tilkynna farþegum sínum næsta stopp." „Ég er rétt núna að byrja að læra eitthvað svolítíð um leik. Ég segi þetta ekki í gríni og ekki vegna þess að ég vill vera lítillátur. Ég held að ég hafi aldrei haft hæfileika til að gera eitthvað rétt án þess að leggja hart að mér," segir hann. Þeim sem til þekkja finnst ekki laust við að hann sé að losna undan þeirri byrði að vera kyntákn. Þegar Robert Redford datt út úr aðal- Paul Newman í hlutverki Eddie Felsons í myndinni Peningaliturinn (The Color of Money) eftir Martin Scorsese. Innfellda myndin er ur The Hustler frá 1961 en þar er Newman i sama hlutverki með George C. Scott yfir sér. hlutverkinu í The Verdict (Dóms- orð) eftir að hafa reynt að láta drykkjusjúka lögfræðinginn líta betur út en efni stóðu til, að því er leikstjórinn Sidney Lumet segir, tók Newman hlutverkið að sér feg- ins hendi einmitt vegna þess að hann vildi leika lögfræðinginn eins rónalegan og hann átti að vera. „Paul hefur alltaf verið einn af okkar bestu leikurum en hann hafði þetta mikla frosna andlit og þessi stórkostlega bláu augu og fjöldi manns gerði ráð fyrir að hann kynni ekkert að leika," segir Lumet. „Hann var settur í aðalhlutverkin en hann notaði ekki einn fjórða af leikhæfileikum sinum. Nú getur hann losað sig undan fyrri kvöðum og gert frábæra hluti." „Það er seiðandi kyrrð yfir leikn- um hans núna," segir leikstjórinn Sydney Pollack, sem gerði Absence of Malice (Án ásetnings) og hefur þekkt Newman síðan þeir unnu fyr- ir sjónvarp fyrir 30 árum. „Þú finnur fyrir gáfum hans, þú getur séð hann hugsa." Newman horfði ekki á The Hustl- er áður en hann lék í framhalds- myndinni. „Þegar ég horfi á gömlu myndirnar mínar verð ég dapur vegna þess að ég sé sjálfan mig vinna meðvitað að því að skapa persónu," segir hann. „í atriðinu i Hud þegar ég er að tala við frænda minn og segi: „Mamma mín elskaði mig en hún dó," rembdist ég of mikið við að finna tilfinningarnar. Ég ber það saman við lokaatriðið í The Verdict: Tilfinningarnar voru til staðar en það var ekki hægt að sjá vinnuna, sem lá að baki." Líkt og leikurinn hefur undirbún- ingur Newmans fyrir hlutverk straumlínulagast. „Hugmyndaflug- ið virðist vera frjórra. Eg þarf ekki að leggjast á fjóra fætur og velta um steinum. Ég man að fyrir Hombre bjó ég á indjánasvæði í fimm daga og kom til baka með einn hlut. Ég ók framhjá nýlendu- vöruverslun og þar stóð náungi með krosslagðar hendur og fætur. Hann var í nákvæmlega sömu stöðu þeg- ar ég ók til baka fj'órum tímum seinna. ÖIl persóna myndarinnar ákvarðaðist af þessu." Núna getur hann skapað persónu „með því að finna hvar taugar henn- ar liggja." í atriðinu í The Verdict þegar Frank Galvin eltir lækni nið- ur eftir götu í örvæntingafullri tilraun til að fá hann til að bera vitni í máli sínu, sem er að hruni komið, lék Newman „eins og hund- ur eltir einhvern, sem heldur á beini - á hlið." Samstarfsmönnum Newmans þykir gott að vinna með honum. Hann er alltaf tilbúinn og stundvís, hann maldar ekki í móinn þótt myndavélinni sé þannig fyrirkomið að hún gefi af honum slæma mynd og hann er örlátur við alla — skýt- ur athugasemdum að leikstjóran- um, gefur aðalleikkonunni ráð og kvikmyndaliðinu poppkorn. „Þú nærð aldrei sambandi við Paul með skjalli," segir Sidnet Lumet. „Hann hefur engan áhuga á að heyra hvað er gott vegna þess að í fyrsta lagi veit hann það og í öðru lagi ef vand- ræði eru á ferðinni vill hann vita um þau." Honum er heldur ekki vel við fífl og fúskara. „Sjarmi er ekki einn af stóru kostum Newmans," segir leikstjórinn George Roy Hill. „Hann stefnir beint að kjarnanum." Hill minnist þess að einu sinni á meðan á tökum Butch Cassidy and the Sundance Kid stóð hafí áhættu- maðurinn, sem leika átti listir sínar á reiðhjóli fyrir Newman, neitað að gera það þennan ákveðna dag og sagt að þær væru of hættulegar. A meðan leikstjórinn reyndi að telja hann á að gera þetta sá hann allt í einu Newman á hjólinu að fram- kvæma einmitt það sem vantaði.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.