Morgunblaðið - 23.04.1998, Síða 39

Morgunblaðið - 23.04.1998, Síða 39
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 23. APRÍL 1998 39 LISTIR Nýir möguleikar RITSTJÓRAR orðstöðulykils: Ömólfur Thorsson, Bergljót S. Kristjáns- dóttir, Guðrún Ingólfsdóttir og Eiríkur Rögnvaldsson (aðalritstjóri). „Hver hefur ekki verið krossfestur?“ BÆKUR IVIargmiðlunardiskur ÍSLENDINGA SÖGUR Orðstöðulykill og texti. Ritstjórar Texta: Bragi Halldórsson, Jón Torfa- son, Sverrir Tómasson og Örnólfur Thorsson. Ritstjórar orðstöðulykils: Bergljót S. Kristjánsdóttir, Eiríkur Rögnvaldsson (aðalritstjóri), Guðrún Ingólfsdóttir og Örnólfur Thorsson. Tölvuvinnsla og frágangur geisla- disks: Urlausn-Aðgengi hf. Umsjón með tölvuvinnslu oig forritun: Axel V. Gunnlaugsson. Utgefandi: Mál og menning 1998. ÞAÐ ER mikill fengur að þessari margmiðlunai-útgáfu á íslendinga sögunum, ekki síst fyrir þá sem stunda rannsóknir á þeim. Diskurinn inniheldur texta allra sagnanna og orðstöðulykil. Textinn er hér birtur eins og hann er prentaður í þriggja binda útgáfunni sem kom út hjá Svörtu og hvítu 1987 með fáeinum leiðréttingum. Orðstöðulykillinn er hins vegar afrakstur nokkurra ára vinnu hóps fræðimanna við að tölvu- taka texta sagnanna, en ritstjórar hans eru Bergljót S. Kristjánsdóttir, Eiríkur Rögnvaldsson (aðalritstjóri), Guðrún Ingólfsdóttir og Örnólfur Thorsson. Auk orðstöðulykilsins er á diskinum merkingarflokkuð skrá nafnorða í sögunum í umsjón Guð- rúnar Ingólfsdóttur og skrá yfír sér- orð, það er orð sem koma einungis fyrir í einni sögu, og samstæður, það er orð sem koma fyrir í tveimur sög- um, í umsjón Ömólfs Thorssonar. Þessi síðamefnda ski'á er hins vegar ekki fullunnin og er því aðeins til bráðabirgða. Vissulega er hægt að lesa sögurn- ar í þessari útgáfu en búast má við að flestir kjósi heldur að grípa í bók til þess að gera það, að minnsta kosti enn sem komið er. Textinn er líka birtur með heldur smáu letri til þess að vera þægilegur til iestrar í langan tíma. En notagildi þessarar útgáfu felst miklu frekar í þeim nýju möguleikum sem hún gefur þeim sem stunda rannsóknir á ís- lendinga sögunum. Þannig er hægt að leita uppi hvert orð í sögunum og sjá í hvaða umhverfí þau koma fyr- ir, öll dæmi um orðið í öllum sögun- um birtast á skjánum. I orðstöðu- lyklinum er orðmyndum raðað í stafrófsröð og greinarmunur innan hverrar orðmyndar ræðst af um- hverfí, það er stafrófsröð þess sem á eftir kemur. Þetta auðveldar not- endum, eins og til dæmis þeim sem vinna að stílfræðirannsóknum á sögunum, að fá yfírsýn yfír föst orðasambönd, formúlur og þess háttar. Tiltekin orð er síðan hægt að skoða á þeim síðum sem þau koma fyrir á og sjá þau þannig í samhengi sögunnar. Einnig er hægt að slá inn setningar eða orðasam- bönd, ef svo ber undir. Til glöggvunar á notkunarmögu- leikum disksins má taka lítið dæmi. I Egils sögu er sagt frá því þegar Egill Skallagrímsson drepur Atla hinn skamma með því að bíta hann á barkann. Frásögn þessi virðist svo vera endurtekin í Hávarðar sögu Is- firðings, með nokkuð breyttum áherslum þó. Þar er það ekki nein hetja á borð við Egil sem vinnur verkið heldur ragmennið og ræf- ilstuskan hann Atli í Otradal. Frá- sögnin í Egils sögu lýsir hreysti og atgervi hetjunnar en frásögnin í Hávarðar sögu er hreinn útúrsnún- ingur á hetjuímyndinni, virðist með öðrum orðum vera hrein paródía á frásögn Eglu (orðalag er að nokkru hið sama, aðstæður eru svipaðar, nafnið Atli kemur fyrir í báðum frá- sögnunum o.s.frv.). En nú er spurt: Skyldi einhver svipuð frásögn koma fyrir í öðrum sögum? Eftir að hafa slegið inn orðunum „bíta á bark- ann“ og láta forritið leita í sögunum koma átta færslur upp á skjáinn og í sex þeirra er sagt mjög svipað (hvað varðar orðalag og aðstæður) frá drápi þar sem maður bítur ann- an á barkann. Auk fyrmefndra dæma eru tvö úr Finnboga sögu ramma, eitt úr Jökuls þætti Búa- sonar og eitt úr Harðar sögu og Hólmverja. Allar þessar sögur eiga það sameiginlegt með Hávarðar sögu að vera ungar, yngri en Egla. Vissulega vekur þetta upp nokkrar spurningar um skyldleika og áhrif, um paródíska tilburði höfunda yngri Islendinga sagna sem mætti segja að benti til skáldsöguvitundar þeirra, um stíl og stílþróun og fleira. I þessu eina dæmi er því ým- islegt sem mætti skoða betur. Við fyrstu sýn koma ekki fram neinir stórvægilegir annmarkar á diskinum þótt kvarta megi yfir smá- vægilegum göllum eins og þeim að uppflettiorð í dæminu hér að fram- an eru ekki feitietruð þegar maður skoðar þau á síðu, sem væri auðvit- að tímaspamaður. Hér er heldur ekki hægt að gera neina heildarút- tekt á diskinum og notkunannögu- leikum hans, en hann er góður í við- kynningu, ef svo má segja, einfaldur í notkun. Þótt menn hræðist slíka útgáfu eilítið, bókarinnar vegna, er full ástæða til þess að fagna því að hún er komin á markað fyrir al- menning, einkum og sér í lagi fræð- anna vegna. Þröstur Helgason KJUREGE J Alexandra Argunova heldur myndlistarsýningu í Grafar- vogskirkju á 19 verkum sem unnin era í efni (application) og mosaík. Sýningin er haldin á jarðhæð Graf- arvogskirkju og verður opin fram í júní. Kjuregej Alexandra er fædd í Jakútíu í norð-austur Síberíu. Hún lauk söng- og leiklistarnámi í Moskvu 1966 og kom það sama ár til íslands. Kjuregej hefur starfað með mörgum leikhópum erlendis og hérlendis. Hún hefur fengist við ýmis myndlistarform, en hin síðari ár einkum unnið með tækni sem nefnist „application“ eða mynd- sköpun í efni og er hún brautryðj- andi á því sviði hérlendis. Hún hefur þróaað með sér per- sónulegan stíl í þessari grein þar sem fléttast saman áhrif ættjarðar- innar í austri og heimkynnanna norður í Atlantshafi. Kjuregej hefur haldið fjölda sýn- inga frá árinu 1984. Vatnaskógur Sumarbúðir KFUM Skráning er hafin á skrifstofu KFUM og KFUK við Holtaveg (gegnt Langholtsskóla). Opið kl. 8-16. Einnig er skráð í síma 588 8899 og 588 1999. Skráum í dag frá kl. 10-16! Flokkaskrá sumarsins er á bls. 629 í textavarpi sjónvarpsins og á heimasíðu KFUM og KFUK www.kfum.is. Munið kaffisölu Skógarmanna í Aðalstöðvum KFUM og KFUK við Holtaveg í dag kl. 14-18. Skagfirska söngsveitin með vortón- leika í Lang- holtskirkju HINIR árlegu vortónleikar Skag- firsku söngsveitarinnar í Reykjavík verða haldnir í Langholtskirkju fímmtudaginn 23. apríi, sumardag- inn fyrsta og laugardaginn 25. apríl og hefjast báðir tónleikarnir kl. 17. Á efnisskránni verða ýmis inn- lend og erlend kórlög, einsöngs- og tvísöngslög, m.a. flytur kórinn Hall- elúja-kórinn úr Messíasi eftir F.G. Handel og lokakórinn úr Matteusarpassíunni eftir J.S. Bach. Einsöngvarar eru þau Guðmundur Sigurðsson tenór og Kristín Sigurð- ardóttir sópran. Kórstarf Skagfírsku söngsveitar- innar hefur verið öflugt í vetur. í kómum eru um það bil 80 félagar. Starfsárinu lýkur með utanlands- ferð og er ferðinni heitið til Prag, Búdapest, Salzburg og Vínarborgar þar sem haldnir verða tónleikar. Stjómandi kórsins er Björgvin Þ. Valdimarsson og undirleikari er Sigurður Marteinsson. www.mbl.is Umboðsaðilar: Akureyri: Höldur, s: 461 014 • Akranes: Bitver, i: 431 1935 * ísafjörður: Bílasata Jóels, s: 156 1712 Keflavík: B.G. Bil.ikri'nglan, s: 421 12’»o * igilsstðöir: Oíta og Búvélasatan. 471 2011 H O N D A 12 8 h e s t ö f t Fjórhjóladrifinn fjölskyldubíll - hannaður fyrir íslenskar aðstæður Innifalið í verði bílsins v 2.01 4 strokka 16 ventla láttmálmsvél v' Loftpúðar fyrir ökumann og farþega V Rafdrifnar rúður og speglar v ABS bremsukerfi v' Veghæð: 20,5 cm s Fjórhjóladrif v' Samlæsingar V Ryðvörn og skráning s Útvarp og kassettutæki V Hjólhaf: 2.62 m v Lengd: 4.52m, Breidd: 1.75m, Hæð: 1.675m Verð á götuna: 2.285.000.- með abs Sjálfskipting kostar 80.000,- Síml: 520 1100
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.