Morgunblaðið - 31.07.1999, Blaðsíða 34

Morgunblaðið - 31.07.1999, Blaðsíða 34
34 LAUGARDAGUR 31. JÚLÍ 1999 MORGUNBLAÐIÐ Eftir að Gunnar Björgvinsson í Liechtenstein hætti störfum sínum hjá Loftleiðum og síðar Cargolux tók hann að kaupa og selja flugvélar og hefur stundað milljarðaviðskipti á þeim vettvangi. Gunnar hefur til þessa lítið viljað ræða við fjölmiðla en féllst á að segja nú sögu sína í Morgunblaðinu. Jóhannes Helgi rithöfundur ræddi við Gunnar fyrir nokkrum árum um uppruna hans og lífshlaup fram eftir ævi og Jóhannes Tómasson hitti Gunnar að máli í vikunni og staldraði einkum við umsvifín í viðskiptum hans með flugvélar. Fleiri hafa augu en ernir GUNNAR Björgvinsson er fæddur í Reykjavík 28. júní 1939. Hann er maður mikill að vallarsýn, hávax- inn, heljarmenni að burðum, ljós yf- irlitum, svipfríður, og með þannig blik í augum sem konur kalla stjörnur, enda mun maðurinn hafa notið ríkulegrar kvenhylli. Hann sest í hægindastólinn gegnt mér á heimili mínu, leggur hrammana á stólarmana, svipast um og lætur fara vel um sig. Frá honum leggur sérkennilega blöndu af inngróinni góðvild og styrk þess manns sem hafist hefur af sjálfum sér. Hann ber ekki utan á sér nein merki auðs síns; klæðnaður hans er látlaus, þægilegur og óbrotinn. Slíkur mað- ur þarf engin ytri tákn ríkidæmis síns. Hann ber í persónu sinni þá rammíslensku alþýðumenningu, sem er svo gersneydd yfirlæti að hún tekur öllum aðli fram. Maður- inn er einhver augljósasta mynd- birting norræns víkingahöfðingja sem ég hef nokkru sinni augum lit- ið. Hann er kvæntur franskri konu, Evelyne Biewer, og búa þau í Li- echtenstein. Með henni á hann tvo uppkomna syni. Gunnar rekur í Li- echtenstein fyrirtækið Transreco, sem verslar með flugvélar. Hann horfir á mig með kímniglampa í augum og bíður rólegur fyrstu spurningar minnar. Gunnar: Foreldrar mínir voru Kristín Guðmundsdóttir og Björg- vin Steindórsson. ^ Föðurafi og amma, Steindór Arni Olafsson, byggingameistari í Reykjavík og Guðrún Sigurðardóttir, ættuð frá Mýrum í Borgarfirði. Móðir mín fluttist til Noregs þegar ég var á barnsaldri, þannig að ég var alinn upp hjá föðurafa mínum og ömmu, Steindóri og Guðrúnu, svo lengi sem þeirra naut við. Afi féll frá þeg- ar ég var 13 ára og amma tæpum tveim árum seinna, en ég átti góða að þar sem voru frænkur mínar og frændur, þannig að ekki væsti um mig. Þetta var stór fjölskylda og bjó í húsi sem afi hafði byggt. Ég var alltaf svo athafnasamur að langset- ur í hefðbundnum bóknámsskólum áttu ekki við mig, og því lét ég mér nægja „skylduna" heima. Ég var tæknisinnaður og fékk snemma brennandi áhuga á flugi, átti þann áhuga sameiginlegan með föður- bróður mínum, Sigurði Steindórs- syni, sem var mikið í sviffluginu með Agnari Kofoed-Hansen, sem var maður sem ég hafði mikið álit á og hefur að mínu mati gert meira fyrir íslensk flugmál en nokkur ann- ar íslendingur. Ég þekkti hann frá þvi ég var smápolli í för með Sigurði frænda og ég talaði alltaf við hann, hvort heldur hann átti leið um Lúx- emborg eða ég um ísland. Agnar var með eindæmum ötull að koma ungum íslendingum utan til náms á allskonar styrkjum, hvort heldur var til að læra flug, flugvirkjun eða flugumsjón. Hann var auðvitað um- deildur, en það eru allir sem láta að sér kveða svo um munar. Hann kunni á heiminn, og ég man að hann hafði gaman af orðum og hafði feng- ið þær margar. Þegar hann kom hingað, þá krækti hann í hnappa- gatið míhjafcúrnum1 af þeirri frönsku, Légion d'honneur2. ' Að hafa gaman af ytri táknum fylgir herskólamenntun og er skiljanlegt. Inn á teppið hjá Arfreð Þegar ég var 15 ára héldu mér engin bönd lengur. Lengri hefð- bundin skólaganga kom ekki til greina, hafði svo mikla athafnaþörf. Eg vildi hreyfa mig meira en hægt er í skóla og hafa eitthvað taeknilegt við að fást og það strax. Ég vildi komast í flugið og út í heim. Eg vildi í flugvirkjun. Sigurður frændi kom boðum til Alfreðs Eh'assonar um að ég vildi ná fundi hans, og nýorðinn 15 ára, 1954, arkaði ég inná teppið hjá Alfreð, sem þá var til húsa í Nýja Bíói. Ég sagði Alfreð hvert plan mitt væri og í hvaða röð ég ætlaði að gera hlutina og hann bara kímdi og sagði mér seinna að hann myndi vel eftir heimsókn þessa 15 ára stráklings. Alfreð greiddi síðar oft götu mína í lífinu. En ég gæti ekki byrjað nám, sagði hann, fyrr en ég væri orðinn 16 ára. En ég vildi ekM bíða. Alfreð brosti þá, lofaði að kanna málið fyrir mig og myndi ég verða látinn vita. Ég vildi ekki bíða aðgerðarlaus. Ég var vanur að hafa alltaf eitthvað fyrir stafni, ef ekki prakkarastrik, þá einhverja vinnu. Eg hafði unnið frá því ég mundi eftir mér, í sveit á sumrum og á eyrinni í skólafríum, og í unglingavinnunni, fyrir utan annað stúss. Meðan ég beið eftir svari réð ég mig á Hekluna sem messadrengur, undir skipstjórn Ás- geirs sægarps Sigurðssonar. Ég vildi fara að sjá mig eitthvað um í heiminum strax, og Heklan sigldi til Kristiansand, Gautaborgar og til Kóngsins Kaupmannahafnar og þaðan tilbaka tfl Reykjavíkur með viðkomu í Þórshöfn í Færeyjum. Ágætt forspil fyrir heimsflakk mitt. Síðan tvær ferðir kringum landið sem líka var ágæt kynnisför. Þegar ég afskráði mig var komið haust. 111 Stafangurs Alfreð hafði þá með milligöngu Williamsen, fulltrúa Ludvig Bra- athens hjá Loftleiðum, fengið náms- samning fyrir mig á Sola-verkstæði Braathens í Stafangri. Þangað hélt ég 6. janúar '55, ásamt Páli Júlíus- syni. Við leigðum okkur saman her- bergi með morgunmat inniföldum. Á Sola-verkstæðinu unnu um 200 manns og miMl regla var á hlutun- um og aginn til fyrirmyndar. Vinnu- dagurinn hófst klukkan 8 árdegis og fylgst var með því að við værum mættir fyrir þann tíma, þannig að við hæfum vinnu á mínútunni 8, og hálftíma fyrir verklok var okkur lærlingunum gert að þrífa verk- stæðið. Þegar við tóldum verkið sómasamlega af hendi leyst kölluð- um við á verkstæðisformanninn, sem tók út verkið. Fyrr fengum við ekki að yfirgefa staðinn. Vinnuvikan var 48 tímar og 3 tímar í iðnskóla á kvöldin 5 daga vikunnar. Á Sola fékk ég þá þjálfun og ögun sem ungum manni er nauðsynleg og ég hef búið að síðan, kerfi sem ég tók svo upp þegar ég fékk mannaforráð síðar. Ég hefði ekki fyrir nokkurn mun viljað fara á mis við árin tvö hjá Braathen. Vilji er allt sem þarf Það er von þú spyrjir. Nei, ég kunni ekkert í málinu. Dönsku- kennslan á íslandi hjálpaði mér ekkert. Hún átti ekki uppá pallborð- ið hjá mér, gekk enda ekki vel í ís- lenska unglinga og gerir víst ekki enn. Eg held ég hafi tekið eitthvert lægsta próf í henni sem tekið hefur verið. En ég var svo heppinn að í iðnskólanum var nýupptekinn sá háttur að kenna á nýnorsku og það ruglaði norsku nemendurna sem alist höfðu upp við ríkismál og mál- lýskur, en það ruglaði mig ekki neitt, því að ég kunni ekki neitt, enga norsku, en naut þess hinsveg- ar að margt er skylt með íslensk- unni og nýnorskunni, langt umfram skyldleikann við norskt ríkismál og dönsku. Maður skildi auðvitað lítið fyrst, en það gildir um tungumál eins og annað, að vilji er allt sem þarf, og ég var kominn þarna til að læra. Eg varð því einn af þeim hæstu í norsku eftir skólaárið, og önnur próf stóðumst við allir þrír, en þriðji fslendingurinn hafði þá bæst í hópinn, Yngvi Guðmundsson. Kvæðl í kross Jú, ég sá Braathen. Ekki oft að vísu. Hann sat í Ósló, en hann kom einu sinni á ári með fríðu föruneyti og konu sína, sænsku greifynjuna, og gustaði af honum eins og hers- höfðingja og hélt þá stórveislu, árs- hátíð, á Sola Strandhotel, og veitti af rausn. Braathen var svipmikill merkiskar], stórbrotinn og bar sig manna best. Nám í flugvirkjun tekur 4 ár, en af því að ég var bara 15 ára, og sam- kvæmt norskum lögum er bannað að taka lærlinga undir 16 ára aldri, þá ætluðu þeir að halda mér í fimm ár. En ég var nú ekM á þeim buxun- um. Eg sagði: þetta er bara rugl. Eg ætla ekki að læra svona. Eg ætla ektó að vera nein fimm ár úr því að mér er ekkert að vanbúnaði að ljúka prófum á tilskildum tíma, óháð aldri. Úr því að lengja átti tím- ann bara af því að ég var svona ung- ur, það sætti ég mig ekki við. En þeir sögðu: þetta eru lög^ Við því var ekki nema eitt svar. Ég sagði: ég vil ekki lifa undir þeim lögum. Sælir! Ég er farinn. Og ég fór. Þá hafði ég verið þarna tæp 2 ár, og ég fór nú uppá eigin spýtur til Tulsa í Bandaríkjunum, þar sem þeir eru ekki að hengja sig í formsatriði, heldur taka mið af kunnáttu nemenda. Og í Tulsa fékk ég skírteini eftir rúmt hálft annað ár. En ég fór ekki heim alveg strax. Eg fór fyrst í boði eins námsfélaga míns í uppskeruvinnu til foreldra hans, sem stunduðu kartöflurækt í Norður-Dakota og voru af íslensku bergi brotin. Það var alveg ótrúlegt landsvæði sem þau áttu, og allt tek- ið upp með stórvirkum vélum. Ef ég man rétt skiluðu vélarnar kartöfl- unum í pokum og náðu upp 80 pró- sentum af uppskerunni. Afgangur- inn var tíndur upp með handafli kvennanna, en ég og lausafólk vor- um í því að taka pokana frá vélun- um og setja þá upp á dráttarvagna. Fyrst þurfti maður að nota báðar hendur og fætur til að ráða við pok- ana, en eftir tvær þrjár vikur slengdi maður þeim á vagnana með Morgunblaðið/Jóhannes Helgi GUNNAR Björgvinsson, flugvélamiðlari í Liechtenstein. annarri hendi. Þetta var mánaðar- vinna og húsbændurnir fyrsta flokks fólk. TII Flugfélags íslands Þegar ég kom heim vantaði ekki flugvirkja hjá Loftleiðum; Mnsveg- ar fékk ég vinnu í flugskýlinu hjá FÍ. En ég undi mér ekM þar. EkM eftir að hafa verið hjá Braathen í Stafangri og í Tulsa. Þarna var allt með öðru sniði, gamaldags, allt ann- ar andi en ég hafði átt að venjast í Noregi og í Bandaríkjunum. Maður þurfti að tilheyra einhverjum sér- stökum ættum til að þrífast þar. Tafsöm formsatriði. Fremur en að starfa þarna til frambúðar hefði ég leitað fyrir mér um starf erlendis. En vorið '59 bauðst mér starf við síldarleit. Sigurður Ólafsson, einn af stofnendum Lpftleiða, hafði þá sagt skilið við félagið og keypt tékk- neska flugvél og leigði ríldnu til síldarleitar, og ég var á henni með Sigurði og Arna Sigurbergssyni, síðar flugstjóra hjá Flugleiðum, með bæMstöð á Akureyri. Önnur flugvél var í síldarleitinni og á henni voru Reynir Eiríksson og Ingi Kol- beinsson. Lífið er leit Þegar við vorum ekki að leita að sfld? Þá vorum við að leita að ein- hverju öðru, enda orkan nóg. Lífið er jú leit. Það eru fallegar stúlkur á Akureyri. Það vita allir sem þar hafa dvalið. En í síldarleitinni hafði ég alltaf við og við samband við yfir- mann tæknideildar Loftleiða, Hall- dór heitinn Sigurjónsson. Sonur hans, Kristinn, vann sem ungur maður mörg ár hjá mér í Lúxem- borg, var yfir verkfæradefldinni, og var síðar yfirmaður tæknideildar Flugleiða. I nóvember '59 losnaði starf hjá Halldóri og þar með hóf ég störf hjá Loftleiðum og þar var allt annar andi. Þarna voru framsæknir menn við stjórnvölinn, menn sem höfðu hafist af sjálfum sér og mátu við menn dugnað og metnað og greiddu götu þeirra ungu manna, sem þeim þótti á vetur setjandi. Stundum var að vísu lítið í kassan- um, enda sóttu þeir ekkert í ríMs- sjóð. Maður fékk því launin ekki alltaf uppgerð til fulls um hver mán- aðamót, heldur fékk maður svona slumpa uppí þau. Gjaldkerinn hét Ólafur Bjarnason, stór maður, mik- ill og þrekinn; góður maður. Ef menn fóru til hans og sögðust þurfa að fá fyrir húsaleigu, þá var kassinn tómur. En færi maður til hans og segði: ég ætla að detta í það í kvöld og fara á kvennafar, þá fékk maður alltaf eitthvað. SkilningsríMir mað- ur og kunni því vel að menn gengju hreint til verks. Sexurnar koma Rétt fyrir jólin 1960 kom fyrsta DC-6 og síðan bættust við fleiri Sexur '60 og '61, keyptar af PanAm. Ég var því búinn að vinna talsvert við þær þegar ég var beðinn að fara til Hamborgar '61 til aðstoðar norskum yfirflugvirkja, sem þar var á vegum Braathens, en þá voru flugin í viku hverri orðin fimm, og þeir þurftu annan flugvirkja sem væri með réttindi (licence) á þessar vélar og gæti skrifað þær út sem kallað er. Öðruvísi gátu þær ekki farið í loftið. Þetta voru fínar vélar, en það var alltaf eitthvað smálegt að bfla, það var ekM eins og í dag; það var alltaf eitthvað smávegis í hverri lendingu, sem þurfti lagfæringar við. Nei, það kom ekkert við öryggi vélanna í lofti. Þetta voru magnet- ur, dreifikerfið og þessháttar dót sem klikkaði, og þurfti að laga, þótt kerfin væru þrjú fjögur, í öryggis- skyni. Þau áttu auðvitað öll að vera í lagi. Með Norðmanninum var Þjóð- verji og síðan bættist í hópinn Birk- ir Baldvinsson okkur til aðstoðar. Við sama heygarðshomið Ég hafði mjög gaman af að vera í Þýskalandi. Hamborg er skemmti- leg borg og maður var ungur, hug- urinn opinn og margt að skoða, og ég var svo heppinn að BirMr var þarna með fjölskyldu og einnig
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.