Morgunblaðið - 31.07.1999, Blaðsíða 60

Morgunblaðið - 31.07.1999, Blaðsíða 60
®0 LAUGARDAGUR 31. JÚLÍ 1999 MORGUNBLAÐIÐ VERSLUN Um þessa helgi, sem nú er af flestum kölluð verslunarmannahelgi, eru 125 ár liðin síðan þjóðhátíð var haldin hér á landi. Pétur Pétursson þulur rifjar upp að hvarvetna var þess minnst að eitt þúsund ár voru liðin frá landnámi íslands. 125 ár frá þjóðhátíð og koiiung skomu SVEINBJORN Sveinbjörnsson tónskáld. KONUNGUR stígur á Iand í Reykjavík. Mynd úr Illustreret Tidende. FJÖLDI erlendra stórmenna kom siglandi hingað á fag- urbúnum fleyum árið 1874. Fremstan má telja Kristján IX kpnung Dana, sem einnig ríkti yfir íslandi. I för með honum var yngsti sonur hans Valdemar prins. Hann lét þess getið á gamals aldri að engin samkoma er hann hefði sótt á langri ævi hefði veitt sér við- líka skemmtan og þjóðhátíðin á fs- landi árið 1874. I fyrstu var áformað af stjórn- völdum að ríkiserfinginn kæmi til isátíðarinnar, en er leið á sumarið var ákveðið að Kristján konungur færi sjálfur. Var hann fyrsti kon- ungur landsins er steig fæti á fold. Fyrirennari hans Friðrik VII. hafði komið hingað í einskonar útlegð er hann var ungur og óstýrilátur prins. Hann var æringi hinn mesti og sagði er hann heyrði um áhuga f s- lendinga á stjórnarskrá. „Þið skuluð fá tíu stjórnarskrár þegar ég tek við völdum." PC. Knudtzson kaupmað- ur, sá sem hér var lengi atkvæða- mestur danskra faktora og umsvifa- manna veitti prinsinum þá húsa- skjól og athvarf og nýtti sér það síð- ar. Knudtzson var nú löngu genginn til feðra sinna, en samt gætti áhrifa Tfcans ennþá. Bryggja sú sem við hann var kennd og notuð var af þeim sem ráku fyrirtæki það sem hann hafði áður veitt forstöðu var kölluð Knudtzsonsbryggja. Nú var hún „öll fánum prýdd. Við bryggju- sporðinn flaut pallur, sem flytja mátti til eftir því, sem hækkaði í sjó, en við efri bryggjusporðinn var reistur veglegur tignarbogi, sveip- aður rauðum dúk, en yfir boganum var sett gullin kóróna"(J. Helgason biskup). Kristján konungur níundi kom ísamt föruneyti á freigátunni „Jyl- rand". Skipið vakti athygli og aðdá- un Reykvíkinga og annara lands- manna er litu það augum. Þessum glæsilega farkosti hefir nú verið valinn varanlegur staður og er hafð- ur til sýnis í Ebeltoft eða Eplatótt- um eins og íslendingar nefndu. Sveinbjörn Egilsson skáld og rektor vsfcað tÚ vinar síns sem var búsettur þar, Ólafur Stepensen bæjarfógeti. Pó hlustarverkur og höfuðsótt hausnum baga vinni, Ólafur í Eplatótt ermériferskuminni. „Jylland" freigátan sem flutti Kristján konung níunda með stjórn- arskrá og frítt föruneyti til íslands er nú til sýnis gestum og gangandi á sjóminjasafni á Jótlandi. Guðni Ein- arsson blaðamaður Morgunblaðsins gekk þar um þilfar, skoðaði rá og reiða, kynnti sér vistarverur skip- verja og dáðist að öllum búnaði. Hver veit nema Guðni eigi eftir að fræða lesendur blaðsins um hið sögufræga skip, sem kom „færandi varninginn" á þjóðhátíð íslendigna 1874. Það vekur athygli sumra aldraðra Reykvíkinga, sem standa fullir eft- irvæntingar við fánum skreytta Knudtzsonsbryggju að lögreglu- stjórinn í Reykjavík, sem nú gengur fram á bryggjuna og fagnar jöfri, er sonur Hans Edvards Thomsens faktors og Kirstín Knudsen systur Kristjönu Knudsen er var eiginkona Hans Edvards. Lárus eða Lauritz Edvard, eins og hann var skírður hét nöfnum afa síns Lauritz Michaels Knudsens kaupmanns og föður síns Hans Edvards Thomsens stórkaupmanns og verslunarstjóra. Sú hrösun hafði hent jómfrú Kir- stínu að verða barnshafandi af völd- um mágs síns. Hafði hún dvalist all- lengi á heimili systur sinnar og mágs. Einhverjir í hópnum kunna að muna hneykslið sem það olli fyrir fjörutíu árum er þáverandi lög- reglustjóri Tvede hafði gert hróp að ungfrú Kirstínu. Bæjarslúðrið þar hafði lengi stað- hæft að samdráttur væri milli Ed- vards Thomsens og mágkonu hans, en ekkert sannaðist í þeim efnum fyrr en löngu síðar að Kirstín þá 21 árs, til heimilis hjá móður sinni Margarethe Andreu ekkju L. Knudsens faktors ól son sinn. Þórð- ur Sveinbjörnsson háyfirdómari og konferensráð, sem kvæntist Kir- stínu gerði Lárus Edvard að kjör- syni sínum. Þórður segir í ævisögu sinni að barnsfaðir hennar Hans Edvard hafi brugðið heiti við Kirstínu. Hvað hæft kann að vera í því skal ósagt MAGNÚS Einarsson dýralæknir og frú Ásta, kona hans. Jón Svein- björnsson, sfðar konungsritari, og kona hans, frú Ebba (um 1902). látið. Dómstjórinn var ekki allur þar sem hann var séður. Var sann- kallaður meistari í hálfyrðum og tví- ræðum tilsvörum. Athyglisvert er hvernig hann svarar þingræðu þar sem minnst er á Vestmannaeyjar en einmitt þar hafði Thomsen faktor dvalist ásamt eiginkonu og verðandi barnsmóður. „Um Vestmannaeyjar veit ég ei neitt og þarf ei neitt að vita." Stefán Gunnlaugsson ritar Páli skrifara á Stapa: ,Á kóngsins fæðingardegi þann AFKOMENDUR Lárusar Sveinbjörnssonar í garðinum við Túngötu. Þar bjó á þessum tíma tengdasonur hans, Magnús Einarsson dýralæknir og fjölskylda hans. Hesturinn er Konungsgráni, sem kom við sögu þegar Friðrik konungur, sonur Kristjáns IX, kom til landsins 1907. Annar telpuhnokkanna framan við hestinn er Guðrún, mdðir Magnúsar Finnssonar blaðamanns. 28. janúar þ.á. voru allir embættis- menn og klúbbsfélagar saman komnir þar tO að celebrera hátíðina, en eftir borðhald vildi politiemeist- arinn [M Tvede] reka Kirstine Knudsen á dyr af því hún hefði átt barn með faktor E. Thomsen ... Allir embættismenn og Directionin voru á móti þessu og þótti þar hvorki tími né staður fyrst að fram- færa slíkt, jókst svo orð af orði og varaði þetta um tvo tíma, og sat sú ákærða kyrr og dansaði fyrsta dansinn eigi að síður. Málið kom fyrir biskiup [Steingrím Jónsson] þar, sem sagði: „Ekki fordæmi ég þig, far og syndga ekki framar," - Eg var sá eini, sem ekki komst í þetta, því eg var ekki til staðar á klúbbnum; eg hafði bæði höfuðverk, sem ekki minnkaði við að eg fékk vitneskju um, að einhverju þvílíku yrði hreyft af Tvede, og gat eg í vonirnar hversu fara mundi..." Bræður Kirstínar kærðu síðan Tvede fyrir orðbragð hans um hana, en fyrir milligöngu stiftamtmanns drógu þeir kæruna til baka. Það gekk á með skúrum þegar Kristján konungur steig á land, en svo rofaði til og sólin skein. Þegar Hilmar Finsen landshöfðingi hafði flutt hjartnæmt ávarp og áheyrend- ur húrrað og fagnað svaraði kon- ungur með fáum orðum og guldu menn orð konungs með fagnaðaróp- um. Konungur lét kynna sér emb- ættismenn. Síðan hófst gangan upp bryggjuna. Gekk lögreglustjóri á undan, en hann var hinn nýi bæjar- fógeti Reykjavíkur, Lárus E. Svein- björnsson, er þá fyrir hálfum mán-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.