Morgunblaðið - 31.10.2000, Qupperneq 30

30 ÞRIÐJUDAGUR 31. OKTÓBER 2000
ERLENT
MORGUNBLAÐIÐ
Uppreisnar-
manna leit-
að í Perú
Lima. Reuters.
AP
Stuðningsmenn undirofurstans Ollanta Humala, sem gerði uppreisn
gegn Alberto Fujimori, forseta Perú, um helgina, hrópa vígorð gegn
forsetanum við stjórnarráðið í Lima. Á mótmælaspjaldinu stendur: „011-
anta Humala, þjóðrækin reisn.“
HERÞYRLUR leituðu í gær að rúm-
lega 50 hermönnum í Perú sem gerðu
uppreisn gegn Alberto Fujimori for-
seta á sunnudag og héldu fjórum
mönnum í gíslingu í Andesfjöllum.
Daginn fyrir uppreisnina hafði Fuj-
imori rekið æðsta yfírmann hersins
og þrjá aðra hershöfðingja, að því er
virtist til að afstýra því að herinn
reyndi að taka völdin í sínar hendur.
Fujimori fór í gær í nokkrar her-
stöðvar í grennd við Lima í fylgd 30
manna lögreglusérsveitar sem var
vopnuð vélbyssum. Þótti ferðin benda
til þess að forsetinn ætti enn undir
högg að sækja í valdabaráttu innan
hersins.
Kröfðust afsagnar forsetans
Rúmlega 50 hermenn lögðu undir
sig kopamámubæinn Toquepala í
suðurhluta Perú á sunnudag og héldu
síðan til Andesfjalla með hershöfð-
Rannsókn Kanada-
manna á Air India-
sprengjutilræðinu 1985
Þriðji
madur-
inn hand-
tekinn
Vancouver. AP.
KANADÍSK stjómvöld hafa hand-
tekið þriðja manninn sem grunaður
er um að hafa átt aðild að sprengjutil-
ræði í farþegaþotu Air India árið
1985, mannskæðasta flugvéla-
sprengjutiiræði allra tíma.
Ekki var greint írá því að svo
stöddu hver hinn handtekni væri og
hann hefur ekki verið ákærður eftir
því sem talsmaður konunglegu kan-
adísku riddaralögreglunnar, Cate
Gaiiiford, greindi frá.
I síðustu viku vom tveir menn
handteknir í Kanada og ákærðir fyrir
að hafa staðið að baki tilræðinu í
júmbó-þotu Air India sem hinn 23.
júní 1985 var á leið frá Montreal í
Kanada til Nýju-Delhí með áætlaðri
millilendingu í Lundúnum. Sprengja
grandaði vélinni er hún var stödd
skammt undan írlandsströndum og
fómst allir 329 sem um'borð vom. Þá
vom mennimir jafnframt ákærðir
fyrir að bera ábyrgð á dauða tveggja
flugvallarstarfsmanna í Tókýó sem
létu lífið er sprengja sprakk sem kom-
ið hafði verið fyrir í farangri sem átti
að fara um borð í aðra Air India-vél.
Allir sikhar
Hinir ákærðu em Ripudaman
Singh Malik og Ajaib Singh Bagri,
rúmlega fímmtugir sikhar sem búið
hafa um árabil í Kanada. Til stóð að
þeir kæmu í fyrsta sinn fyrir rétt í
gær. Kanadíska lögreglan mun enn-
fremur vera að undirbúa handtöku
a.m.k. fjögurra manna til viðbótar
sem gmnaðir em um aðild að verkn-
aðinum en þeir munu allir vera sikhar
að uppruna.
Kanadíska rannsóknarlögreglan
hefur lengi grunað sikha um að bera
ábyrgð á þessum sprengjutilræðum í
hefndarskyni fyrir aðfor indverskra
yfirvalda gegn gullna hofínu í Amrits-
ar, heilagasta reit sikha sem em
minnihlutatrúarhópur á Indlandi.
Annar sikhi situr nú af sér tíu ára
fangelsisdóm fyrir aðild að spreng-
ingunni sem banaði flugvallarstarfs-
mönnunum í Tókýó.
ingja og þrjá námumenn í gíslingu.
Talið er að þeir séu nú í grennd við
bæinn Puno, nálægt Titicaca-vatni og
landamæranum að Bólivíu.
Leiðtogi uppreisnarmannanna, Oll-
anta Humala, 38 ára undirofursti,
krafðist þess að Fujimori segði af sér,
yfirmenn hersins yrðu reknir og að
Vladimiro Montesinos, fyrrverandi
yfirmaður leyniþjónustunnar, yrði
handtekinn.
Áður hafði Fujimori hafið leit að
Montesinos sem sneri aftur til Perú í
vikunni sem leið eftir að hafa flúið til
Panama. Montesinos, sem var áður
hægri hönd Fujimoris, hafði þá verið
staðinn að því að múta þingmönnum
stjómarandstöðunnar í því skyni að
tryggja flokki forsetans meirihluta á
þinginu. Mútumálið varð til þess að
forsetinn lofaði að láta af embætti í
júlí og boða til forsetakosninga, auk
þess sem hann rak Montesinos og
BRESK stjórnvöld ætla að láta
hefja rannsókn á starfsemi tóbaks-
fyrirtækisins British American
Tobacco, BAT, vegna ásakana um
að það sé á bak við umfangsmikið
sígarettusmygl. Þingnefnd hefur
eindregið mælt með því að rann-
sókn verði hafin. BÁT er næst-
stærsta tóbaksfyrirtæki heims.
Sjónvarpsstöðin Channel 4 í
Bretlandi hefur birt efni sem
fréttamenn hennar hafa safnað um
meinta aðild fyrirtækisins að
smygli og hefur vitnað í leynileg
innanbúðarskjöl BAT, máli sínu til
stuðnings. Samtök sem berjast
gegn tóbaksreykingum, ASH
halda því fram að BAT og fleiri
tóbaksfyrirtæki taki ekki aðeins
þátt í að fjármagna smygl í þriðja
heiminum. Þau fullyrða að 25-30%
af sígarettum á markaði í Bret-
landi séu smygluð vara. Að sögn
ASH er líklegt að tóbaksfyrirtæk-
leysti leyniþjónustuna upp.
Fujimori hefur sjálfur stjómað leit
lögreglusérsveita að Montesinos en
hún hefur ekki enn borið árangur.
Talið er að Montesinos sé enn mjög
áhrifamikill í hemum og óttast er að
stuðningsmenn hans þar reyni að
taka völdin í sínar hendur.
Margir stjómarandstæðingar
sögðu að uppreisn hermannanna
sýndi að Fujimori hefði ekki tök á
hemum og væri rúinn trausti. Margir
Perúmenn virtust vera tregir til að
gagnrýna uppreisnarmennina og
in sjái skipulögðum glæpasamtök-
um fyrir vömnni og glæpagengin
sjái um að smygla henni til lands-
ins.
Þar séu sígaretturnar síðan
seldar á niðursettu verði enda
lausar við opinberar álögur. Hags-
munir smyglaranna og tóbaksfyr-
irtækjanna fari saman því að
smyglið auki veltuna og tryggi að
eftirspurnin haldist vegna þess
hve verðið er lágt á smygluðu síg-
arettunum.
Stephen Byers, iðnaðar- og við-
skiptaráðherra, sagðist í gær hafa
ákveðið að fara að tilmælum þing-
nefndarinnar. Hann sagðist myndu
íhuga frekari skref þegar rann-
sóknarmenn væm búnir að skila
honum skýrslu.
BAT hefur vísað ásökunum á
bug og lýsti vonbrigðum sínum
með ákvörðun ráðherrans. I yfir-
lýsingu fyrirtækisins var því heitið
nokkrir stjómarandstæðingar hrós-
uðu þeim jafnvel fyrir hugrekki.
„Uppreisnarleiðtoginn nýtur meiri
samúðar en ég hafði búist við,“ sagði
stjórnmálaskýrandinn Femando
Rospigliosi. „Ljóst er að Fujimori
hefui' ekki stjóm á ástandinu og er
ekki að leysa vandamálin."
Nokkrir stjómmálaskýrendur og
þingmenn fordæmdu þó uppreisnina
og vöraðu við því að hún gæti grafið
undan samkomulagi Fujimoris og
stjórnarandstöðunnar um að efna til
kosninga í apríl.
að eiga gott samstarf við rann-
sóknarmennina.
íhaldsþingmaðurinn Kenneth
Clarke, fyrrverandi fjármálaráð-
herra, er varafonnaður stjórnar
BAT. Hann andmælti ásökunum í
febrúar og sagði fyrirtækið ekki
hafa verið flækt í smygl til landa í
Asíu og Rómönsku-Ameríku. „Ég
hef aldrei séð nokkrar vísbending-
ar um að BAT hafi átt aðild að
þessu smygli. Við reynum að
leggja okkar skerf fram við að
draga úr því og forðast það.“ Hann
sagði að BAT væri „heiðarlegt fyr-
irtæki".
Leiðtogi ASH, Clive Bates,
fagnaði ákvörðunum Byers og
taldi vísbendingamar um sekt
BAT vera mjög sterkar. „Þótt þeir
annist ekki sjálfir smyglið gera
þeir allt sem þeir geta til að
tryggja að það fari fram í miklum
mæli og þeir hagnist á því sjálfir."
Olíuverð
lækkar
lítillega
VERÐ á hráolíu á alþjóðamark-
aði lækkaði lítillega í gær, í
kjölfar frétta þess efnis, að
OPEC, samtök olíufram-
leiðsluríkja, hygðust tilkynna
um framleiðsluaukningu um
500.000 tunnur á dag. Þessi
framleiðsluaukning er í sam-
ræmi við áður ákveðið kerfi
verðsveiflujöfnunar, sem gerir
ráð fyrir að OPEC-ríkin auki
framleiðslu um 500.000 tunnur á
dag ef hráolíuverð helzt yfir 28
Bandaríkjadölum á tunnu í yfir
20 viðskiptadaga samfleytt, en á
föstudag var þetta skilyrði upp-
fyllt. Verðið á hráolíutunnunni
var í gær 30,90 dalir en var 30,95
fyrir helgi.
Nærri
banvæn föt
SÉRA Frank Chikane, einn
helzti samstarfsmaður Thabos
Mbeki, forseta Suður-Afrfku,
lýsti fyrir rétti í Pretoríu í gær
hvemig stjórn hvíta minnihlut-
ans á sínum tíma reyndi að
myrða sig með því að eitra fötin
sem hann klæddist. Séra Chik-
ane er eitt margra vitna við rétt-
arhöld sem hafin em yfir dr.
Wouter Basson, sem ákærður
er fyrir morðsamsæri og að hafa
útvegað eitrið sem banaði yfir
200 meðlimum uppreisnarhóps
sem barðist gegn yfirráðum
Suður-Afríkumanna í Namibíu.
Saksóknarar telja Basson hafa
stýrt efna- og lífefnavopna-
áætlun suður-afrísku stjómar-
innar frá miðjum níunda ára-
tugnum til endaloka yfirráða
hvíta minnihlutans árið 1994.
Hann vísar ákæmnum á bug.
Margir Svart-
fellingar vilja
sjálfstæði
NÆRRI helmingur íbúa Svart-
fjallalands er fylgjandi því að
lýst verði yfir sjálfstæði lýðveld-
isins og þar með sambandsslit-
um við Serbíu, samkvæmt nið-
urstöðum skoðanakönnunar
sem dagblaðið Vijesti birti í
gær. Svartfjallaland og Serbía
mynda sambandsríkið Júgó-
slavíu. Þetta er fyrsta skoðana-
könnunin af þessu tagi sem gerð
hefur verið frá því Slobodan
Milosevíc hrökklaðist úr stóli
Júgóslavíuforseta í byrjun októ-
ber. 48,1% sögðust viija sjálf-
stæði, 38,9% vildu það ekki.
Geta smíð-
að 200 kt
kjarna-
sprengju
INDVERJAR búa yfir nægi-
legri þekkingu og búnaði til að
geta smíðað 200 kílótonna
igamorkusprengju, í kjölfar
þeirrar reynslu sem þeir öfluðu
sér með neðanjarðartilrauna-
sprengingum í maímánuði 1998.
Frá þessu greindi formaðui-
kjarnorkumálanefndar ind-
verska ríkisins, Rajgopal Chid-
ambaram, í gær. í ágúst í fyrra
birtu indversk stjómvöld drög
að stefnuyfirlýsingu í kjam-
orkumálum, sem gera ráð fyrir
myndun land-, sjó- og flughers
byggðum á fælingarmætti
kjamorkuvopna.
Tímamótaskref í
meðferð liðagigtar
London. Morgunblaðið.
BRESKIR vísindamenn hafa
þróað nýtt Iyf sem markar tíma-
mót í meðferð liðagigtar að því
er fram kom í breskum fjölmiðl-
um í gær. Lyfíð er enn á til-
raunastigi og hefur einungis ver-
ið reynt á tuttugu sjúklingum en
árangur þess hefur reynst marg-
falt betri en nokkurt þeirra lyfja
sem nú eru notuð til að slá á ein-
kenni sjúkdómsins.
Fimm sjúklingar, sem að með-
altali hafa þjáðst af sjúkdómnum
í 22 ár og hafa ekki getað notið
góðs af neinum þeirra lyfja sem
nú eru á markaðnum, sýndu
verulegar framfarir við prófun
lyfsins og minnkuðu einkenni
sjúkdómsins um allt að 70%.
Talsmaður rannsóknahópsins,
Jonathan Edwards frá Univers-
ity College í London, sagði í
samtali við breska dagblaðið The
Sígarettusmygl og tóbaksfyrirtæki
Bresk stjórnvöld
láta rannsaka B AT
London. AP, AFP.
Times að sjúklingarnir fímm
hefðu ekki sýnt neina afturför á
þeim átján mánuðum sem með-
ferðin stóð og þeir verkir sem
hijáðu þá nú væru afleiðing
langvarandi skemmda á liðum.
Alls sýndu átján sjúklingar
verulegar framfarir af þeim
tuttugu sem lyfið var reynt á.
Hópurinn samanstóð af verulega
illa höldnum liðagigtarsjúkling-
um sem gagnast ekki meðferð
hefðbundinna lyfja.
Niðurstaðna næstu prófana er
að vænta í lok desember en úr-
takið er þá 150 sjúklingar víðs
vegar úr heiminum.
Meðferðin beinist einkum
gegn B-frumum, hvítum blóð-
kornurn sem veija líkamann
gegn veirum og bakteríum með
því að mynda mótefni gegn
þeim. Liðagigt kemur fram með
þeim hætti að vegna erfðagalla í
B-frumum getur það gerst að
þær myndi mótefni sem ræðst á
heilbrigða vefí. Nýja lyfið eyðir
öllum B-frumum likamans með
hjálp lyfsins rituximab, en að
sögn Edwards geta flestir ein-
staklingar lifað án B-frumna í
skamman tíma því á fullorðins-
árum hefur líkaminn myndað
flest þau mótefni sem hann
þarfnast.
Eftir að B-frumunum hefur
verið eytt myndar líkaminn nýj-
ar frumur og afar litlar líkur
eru á því að sami erfðagalli
komi aftur fram, heldur myndast
eingöngu heilbrigðar frumur.
Aður en hægt er að setja lyfið
á markað er þó þörf á frekari
prófunum og talið er líklegt að
tvö til þijú ár geti liðið þar til
þeim er lokið.