Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1913, Blaðsíða 69

71
hann nú aftur til Hilariusar biskups, en frétti þá að hann væri
rekinn frá stóli af Aríusar mönnum. Þá fór Marteinn í munka-
klaustur í Meilandsborg, en var einnig af sömu ástæðu rekinn á
braut þaðan eftir skamma dvöl. Þá lagðist hann út á ey þeirri er
Gallinaria er nefnd (rétt hjá Genua), ásamt presti einum, og lifðu
þeir þar um hríð við grasarætur. Frétti liann þá (um 360) að Hilarius
væri aftur kominn til stóls sins og fór hann þá á hans fund. Setti
Hilarius eða þeir Marteinn, á fót munklííi skamt frá Peituborg.
Söfnuðust þar smámsaman margir menn að honum og fór mik-
ið orð af klaustri þessu og Marteini, enda vakti hann á þeim
árum þrjá menn upp frá dauðum. — Klaustrið (monasterium Loco-
ciagense, Licugé) var hið fyrsta á Frakklandi. Um 375 varð bisk-
upslaust í Túronsborg og var Marteinn beðinn að taka þar biskups-
dóminn. Hann vildi ekki hverfa frá klaustri sínu og varð að ná
honum út þaðan með brögðum. Tók Marteinn þá biskupssýslu, en
eigi brá hann hætti sinum að heldur. Undi hann skamma stund
bæjarlífinu og settist að um 2 mílur frá bænum, á stað nokkrum er
einstigi var að, og setti þar munklífi á stofn. Söfnuðust að hon-
um þangað þegar um 80 lærisveinar og varð þessi grundvöllur
klaustursins Marmoutier. Urðu þeir margir, er þar voru, síðar bisk-
upar á Frakklandi. Líferni þeirra var mjög einfalt og strangt;
klæðnaður mátti ekki mýkri vera en úr úlfaldahári; enginn átti
neitt öðrum framar og var alt í sameign. Sparsemi og iðjusemi
voru þær dygðir, er mest voru ástundaðar. Alvörugefni og hugar-
ins rósemi einkendi alt þeirra framferði. Aldrei sást Marteinn reið-
ur, hryggur né kátur. Hann var ósveigjanlegur í trúarmálum frá
því er hann var sannfærður um að rétt væri og urðu allir að bera
lotningu fyrir honum; keisarinn sjálfur varð að láta að orðum hans,
en þó fengu aðrir biskupar, er fylgdust að málum gegn honum,
komið fram vilja sínum við keisarann, og átti Marteinn ekki sam-
félag við þá síðan, 16 síðustu ár æfi sinnar. Hann andaðist í hárri
elli, 81 árs að aldri, í bænum Candes (Condatensis) árið 400; var
hann farinn þangað í embættisför.
Marteinn hafði framkvæmt mörg kraftaverk i lifanda lífi, vakið
5 menn upp frá dauðum, læknaði sjúka, rak út óhreina anda og
margar aðrar jarteiknir urðu að hans vilja. Var hann álitinn heil-
agur maður, og er hann var andaður, ætluðu Peituborgarmenn að
reyna að ná líki hans á sitt vald. Þóttust eiga eins mikið tikall til
þess eins og Túronsborgarmenn. Varð út af þessu senna mikil
heilan dag og vöktu menn af beggja hálfu yfir líkinu. Þá var það
að Peituborgarmeun sofnuðu allir á miðri nótt, en Túronsborgar-