Árbók Landsbókasafns Íslands - 01.01.1948, Blaðsíða 88

Árbók Landsbókasafns Íslands - 01.01.1948, Blaðsíða 88
83 HALLBJÖRN HALLDÓRSSON blöðungur sá, Articuli abbreviati, fyrsta prent á sænsku þar á landi. Forstafur þessi raun þó hafa verið talinn heyra til forstafaletursins, er sameiginlegt er Píningu og Guðspjallabók, miðaldalega munkaletursins, með því að drættir hans koma fram í letri á sérkennilegri áletrun á þýzkum legsteini frá árinu 1585 með stungu af þessari gerð, sem kölluð er myntaletur (numismatisch) í sumum letrabókum. Forstafur þessi kemur víða fyrir í Guðspjallabók og virðist sums staðar hafa verið skorinn út í við, af því að ekki hafi verið til na'gilega mörg eintök af honum úr stílmálmi (blýblend- ingi). Að öðru leyti en því, sem nú hefir verið tínt til, verður ekki betur séð en að sarna letur sé að öllu leyti á þessum bókum báðum úr prentsmiðju séra Jóns prentara Matthíassonar á Breiðabólstað í Vesturhópi og á ..tveimur blöðum“. Samanburður getur vitanlega ekki átt sér stað á bókstöfum, sem koma ekki fyrir á „tveimur blöðum“, sem eru að öllu á latínu, en eru notaðir á Píningu og Guðspjallabók, sem eru á ís- lenzku, svo sem um bókstafina k af gerð Sváíalækjarleturs, hangfjaðrað f og band- stafinn eða skammstöfunina af oc (ok = og): 7, en af því, að ekki verður séð, að þessir stafir skeri neitt úr að því leyti, sem þeir væru minna slitnir eða hreinni en hinir bókstafirnir, mætti ef til vill með nokkurri dirfsku draga þá ályktun, að þeirra hefði værið aflað til prentsmiðjunnar á tímabilinu frá því, að „tvö blöð“ voru prentuð, ef þau hafa verið prentuð af séra Jóni Matthíassyni. og til þess, er Píning var prentuð, og þau þá notuð við prentun á bókum þeim, er heimildir fullyrða að Jón biskup Ara- son hafi látið (þýða og) prenta, en óneitanlega styrkir þetta heldur þá skoðun, að þær hafi rétt að mæla. Þá skoðun styður það og, hversu líkur að stærð leturflöturinn á Píningu (10,1X14,2) og Guðspjallabók (10,3X14,7 skorirl er leturfletinum á ,,tveimur blöðum“ (8,8X12,5) og raunar einnig að samsvörun, og bendir þetta jafn- framt til þess, að öll þessi rit séu prentuð í prentþröng af sömu eða svipaðri stærð. Ytir allt þetta heldur í áttina að þeirri niðurstöðu, að enda þótt líklega verði engan veginn fullyrt með öruggri vissu, þá verði það að minnsta kosti ekki heldur fortekið með réttum sanni, að „tvö blöð“ séu úr Breviarium Holense, prentuðu á Hólum í Hjaltadal 1. dag maímánaðar árið 1534. IV Niðurstaða þessara athugana á prentgripum úr prentsmiðju séra Jóns Matthíasson- ar er nú sú, að af þeim megi ráða, að hann hafi upphaflega verið farandi prentari, er hafi átt sér litla prentþröng úr viði, sem hafi tekið samfellu (,,form“) af tveimur fjór- blöðungssíðum með „própatríu“-stærð, og getað prentað þær í tveimur dráttum. Hann hafi og haft til umráða eina stærð meginmálsleturs með Sváfalækjarletursgerð, eina stærð hástafa með frumstæðri brotaletursgerð, þrjár gerðir forstafa eða fjórar, ef „tvö blöð“ eru prentuð af honum, og tvær tegundir af eftirtökum, hönd og „greini- rós“ eða greinar-merki. Mjög lítið hefir verið til af hverri þessara íefnistegunda, eins og sjá má af því, hversu oft er skipt um forstafi jafnvel á sömu síðu, nema af megin- málsletrinu. Af því virðist liafa verið til nægilega mikið til þess að setja úr sextán síður eða allt að fjörutíu þúsund stílar, sem myndu hafa vegið nálægt sextíu vogir
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202
Blaðsíða 203
Blaðsíða 204
Blaðsíða 205
Blaðsíða 206
Blaðsíða 207
Blaðsíða 208
Blaðsíða 209
Blaðsíða 210
Blaðsíða 211
Blaðsíða 212
Blaðsíða 213
Blaðsíða 214
Blaðsíða 215
Blaðsíða 216
Blaðsíða 217
Blaðsíða 218
Blaðsíða 219
Blaðsíða 220
Blaðsíða 221
Blaðsíða 222
Blaðsíða 223
Blaðsíða 224

x

Árbók Landsbókasafns Íslands

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Árbók Landsbókasafns Íslands
https://timarit.is/publication/279

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.