Morgunblaðið - 04.05.2002, Side 30

ERLENT
30 LAUGARDAGUR 4. MAÍ 2002 MORGUNBLAÐIÐ
KANNANIR gefa til kynna að Jacq-
ues Chirac Frakklandsforseti sigri
andstæðing sinn, Jean-Marie Le Pen,
með yfirburðum á morgun í seinni
umferð forsetakosninganna, fái jafn-
vel um 80% atkvæða. Erfitt er hins
vegar að fullyrða mikið um stöðuna
undir lok baráttunnar þar sem bann-
að er að gera kannanir síðustu vikuna
fyrir kosningar í Frakklandi. Sumir
fjölmiðlar sögðu að franska leyni-
þjónustan hefði nýlega gert leynilega
könnun sem gæfi til kynna að Le Pen,
sem er 73 ára gamall, fengi 42% fylgi
og ekki væri hægt að útiloka að hann
ynni. Og stjórnmálafræðingurinn
Jean-Luc Parodi var ekki bjartsýnn
að sögn danska blaðsins Berlingske
Tidende. Hann segir það „vitfirr-
ingu“ að gera ráð fyrir að 80% muni
styðja Chirac. „Menn ættu ekki að
misskilja kjósendur. Mikill ótti ríkir í
þjóðfélaginu og viðmiðanir þess hafa
sumar hverjar farið forgörðum,“
sagði Parodi.
Fréttaskýrendur töldu ljóst að al-
mennur stjórnmálaleiði og óánægja
með þá Chirac og Lionel Jospin, for-
sætisráðherra og frambjóðanda sósí-
alista, hefði tryggt Le Pen annað
sætið í fyrri umferðinni. En margir
benda einnig á að hefðbundnir
franskir stjórnmálaleiðtogar hafi
misst allt jarðsamband við kjósendur
og dagleg vandamál þeirra, einkum
er í því sambandi átt við málefni eins
og vaxandi glæpafár og andúð á inn-
flytjendum, óöryggi vegna heims-
væðingar og rótgróið atvinnuleysi
meðal ungra Frakka. Margir Frakk-
ar eru einnig ósáttir við samruna-
stefnu Evrópusambandsins.
Landsfaðir eða
flokkspólitíkus
Almennt er þó, að sögn AFP-
fréttastofunnar, gert ráð fyrir því að
Chirac sigri með yfirburðum en liðs-
menn gaullistaflokks hans, RPR, eru
margir farnir að velta fyrir sér eft-
irleiknum. Hver verður staða forset-
ans og hægriflokkanna þegar þing-
kosningar verða haldnar í júní?
Formleg völd fransks forseta eru
ekki mikil en hann getur þó haft úr-
slitaorðið í utanríkismálum og að
sjálfsögðu mikil óbein áhrif á almenn-
ingsálitið.
Forsætisráðherrann og sósíalist-
inn Lionel Jospin hefur ákveðið að
segja af sér strax að loknum forseta-
kosningunum og samkvæmt lögum á
Chirac þá að skipa nýjan forsætisráð-
herra er myndar ríkisstjórn sem þarf
að njóta stuðnings á þingi. Ef hann
velur til þess hægri- eða miðjumann
getur orðið þrautin þyngri að finna
einhvern sem borgaraflokkarnir
sameinast um. Og forsetinn hefur
reynt að tryggja sér sigur á Le Pen
með því að sameina alla gegn öfga-
manninum, sem margir álíta að sé ný-
fasisti.
Flestir leiðtogar vinstrimanna,
Jospin og aðrir, hafa hvatt kjósendur
sína til að velja Chirac
fremur en Le Pen, nú
verði allir að leggjast á
eitt til að stöðva fram-
gang kynþáttahaturs
og hægriöfga. En
spurningin er hvort
Chirac getur þá leyft
sér að reyna að efla
hægriflokkana fyrir
þingkosningarnar með
því að fela manni úr
þeirra röðum stjórnar-
forystuna í nokkrar vik-
ur fram að kosningum.
Er landsfaðirinn þá
ekki farinn að blanda
sér um of í deilur flokk-
anna? Hefðbundnar deilur vinstri- og
hægriflokkanna um völdin gætu orð-
ið vatn á myllu Le Pens og annarra
öfgamanna. Sósíalistar eru einnig í
vanda, þeir þurfa að finna í snatri nýj-
an leiðtoga í stað Jospins og fái Le
Pen meira fylgi en flestir búast við,
jafnvel 30%, gæti það þýtt vind í segl-
in fyrir þjóðernisöfgamennina í Þjóð-
fylkingu (FN) hans.
Chirac á erfitt val fyrir höndum ef
hann vinnur og getur ekki látið duga
að baða sig í ljóma embættisins sem
hann loks hreppti 1995 eftir að hafa
verið áratugum saman meðal þekkt-
ustu leiðtoga Frakka. Hvað gerist
hins vegar ef svo ótrúlega fer að Le
Pens sigri virðist ekki vera ofarlega á
baugi meðal fréttaskýrenda. Nokkrir
svartsýnismenn sögðu þó þegar eftir
fyrri umferðina og óvænt annað sæti
Le Pens að borgarastyrjöld gæti orð-
ið í landinu.
Spilling og trúverðugleiki
Ímynd Chiracs í hugum flestra
kjósenda er honum ekki að öllu leyti
til framdráttar í baráttunni við þjóð-
ernisöfgamanninn Le Pen. Þorri
landsmanna trúir ekki forsetanum
þegar hann segist gjarnan vilja bera
vitni í málaferlum vegna fjársvika
flokksmanna hans í embættistíðinni
sem borgarstjóri Parísar en geti það
ekki: forseti geti nefnilega ekki staðið
í vitnastúkunni. Sjálfur neitar hann
einlæglega að hafa vitað nokkuð um
ólöglegt athæfi undirmanna sinna en
fáir trúa honum, þrátt fyrir sárt
augnaráð hans og hneykslunarsvip-
inn í viðtölum þegar hann er vændur
um spillingu. Og þótt Frakkar við-
urkenni að hin 69 ára gamli Chirac
hafi ákveðinn þokka til
að bera, kalli hann jafn-
vel „góðan strák“ hafa
skoptímarit gefið hon-
um auknefnið „Ofurlyg-
arinn“ og kalla hann
vindhana. Svo oft hefur
hann skipt um skoðun
að því er virðist fyrir-
hafnarlaust.
Hægrimaðurinn
Chirac var eitt sinn
andvígur Evrópusam-
bandinu en er nú ákafur
stuðningsmaður. Hann
mælti með því að
Frakkar fleygðu frank-
anum og tækju upp
evru. Er hann var forsætisráðherra
lagði hann áherslu á vilja sinn til að
beita málamiðlunum og koma í veg
fyrir félagslegan klofning í samfélag-
inu en gerði síðan eindreginn frjáls-
hyggjumann að fjármálaráðherra.
Hann veitti heimild til að franskir vís-
indamenn sprengdu í tilraunaskyni
kjarnorkusprengjur á frönskum
kóraleyjum á Kyrrahafi en síðar lýsti
hann sjálfum sér sem dyggum um-
hverfisverndarsinna.
Og enn eitt málið hefur varpað
skugga á trúverðugleika Chiracs og
manna hans. Dagblaðið Le Monde
fullyrðir að nánir samstarsfmenn
Chiracs hafi aðstoðað Le Pen við að
afla undirskrifta þeirra 500 háttsettu
embættismanna sem forsetaefni þarf
að sýna til að mega bjóða sig fram.
Vitað var að Le Pen gekk illa að fylla
töluna en blaðið segir að um 90 emb-
ættismenn hafi skrifað undir vegna
þrýstings frá talsmanni Chiracs á
fundi í París fyrir páska. Ekki er al-
veg ljóst hvert markmiðið var en þess
ber að geta að varla trúði því nokkur
maður utan Þjóðfylkingar Le Pens að
hann yrði annar tveggja í seinni um-
ferð forsetakjörsins. Blaðið segir að
menn hafi óttast viðbrögð almenn-
ings ef „Kerfið“ meinaði þannig Le
Pen að bjóða sig fram, hann gæti
hagnast á því pólitískt þegar upp
væri staðið. „Frakkar eru í mikilli
klípu ogh hún mun valda miklum erf-
iðleikum næstu árin.“
Le Pen hefur ekki síst valdið ótta
marga vegna ummæla sinna um út-
lendinga í Frakklandi og er þá fyrst
og fremst átt við múslima frá Norð-
ur-Afríku. Milljónir fólks frá fátæk-
um Afríkulöndum hafa sest að í
Frakklandi og sums staðar er mikil
spenna í sambúð þeirra við innfædda
Frakka. Þótt atvinnuleysi hafi
minnkað nokkuð síðustu árin er það
enn hátt í 10% og hlutfallið mun
hærra meðal ungs fólks og innflytj-
enda. Árekstrar eru tíðir og kenna
Frakkar innflytjendum um háa glæ-
patíðni í nokkrum stærstu borgum
landsins, bent er á tölulegar upplýs-
ingar því til sönnunar. Fólk krefst
„laga og reglu“ og margir hafa misst
trú á aðferðum hefðbundinna stjórn-
málamanna sem ekki hafa getað
dregið úr glæpum. Le Pen lofar að
leysa vandann með því að innflytj-
endur verði hreinlega reknir úr landi.
Hann spilar einnig hiklaust á kyn-
þáttafordóma sem vitað er að ekki
eru síður útbreiddir meðal Frakka en
annarra Evrópuþjóða.
Ekki flekklausir skildir
En Chirac er ekki heldur með
hreinan skjöld heldur í þeim efnum
og 1992 andmælti hann því að fólk frá
þriðja heiminum fengi landvistarleyfi
fyrir ættingja sem oft reyndust ótelj-
andi og auk þess fylgdi þessu fólki
„fnykur“, að sögn sagnfræðingsins
Marks Masowers í bókinni The Dark
Continent. Enn aðrir sóttu á sömu
mið og Le Pen, um þetta leyti var
byrjað að fjara undan franska komm-
únistaflokknum vegna hrunsins í
austri og nú olli það uppnámi er
flokksmálgagnið L’Humanité birti
grein þar sem varað var við óheftum
innflutningi vegna þess að innflytj-
endur rændu störfum frá Frökkum.
Ekki hefur framtak blaðsins dugað
til að stöðva Le Pen en fylgi hans í
fyrri umferð forsetakjörsins reyndist
einmitt óvenju mikið í hefðbundnum
kjördæmum verkamanna. Flokkur
hans er eftir úrslitunum að dæma
orðinn öflugastur franskra flokka
meðal verkamanna.
AP
Jacques Chirac var vel fagnað er hann hélt fund í gær í Chalons en Champagne í Austur-Frakklandi.
Jean-Marie Le Pen
Sameiningartákn-
ið Chirac í vanda
’ Hefðbundnar deilur vinstri- og
hægriflokkanna um
völdin gætu orðið
vatn á myllu Le
Pens og annarra
öfgamanna. ‘
Flestir gera ráð fyrir að
Jacques Chirac forseti
sigri Jean-Marie Le Pen
í forsetakosningunum í
Frakklandi. En fái hinn
síðarnefndi verulegan
stuðning umfram
flokksfylgið í síðari um-
ferðinni gæti staða
Þjóðfylkingar hans orð-
ið mun sterkari en ella í
þingkosningunum í júní.
TVEIMUR mánuðum fyrir hryðju-
verkin í Bandaríkjunum vakti starfs-
maður FBI, bandarísku alríkislög-
reglunnar, í Arizona athygli
höfuðstöðvanna í Washington á því,
að allmargir menn frá Miðaustur-
löndum væru við flugnám í banda-
rískum flugskólum. Lagði hann til,
að það yrði skoðað nánar.
Í höfuðstöðvunum voru þessar
upplýsingar sendar til athugunar hjá
hryðjuverkasérfræðingum í Wash-
ington og New York og var verið að
ræða allsherjareftirlit með skólun-
um þegar hryðjuverkamennirnir
létu til skarar skríða 11. september.
Er þetta haft eftir ónefndum, banda-
rískum embættismönnum.
Upplýsingar um það, sem Banda-
ríkjamenn vissu fyrir hryðjuverkin,
hafa verið að koma fram að undan-
förnu. Fyrir mánuði var upplýst, að
yfirvöld á Filippseyjum hefðu varað
FBI við því strax 1995, að nokkrir
menn frá Miðausturlöndum væru við
flugnám í Bandaríkjunum og að
minnsta kosti einn þeirra hefði haft á
orði að ræna farþegaþotu og fljúga
henni á stórbyggingu.
Mánuði eftir viðvörunina frá Ariz-
ona og nokkru fyrir hryðjuverkin
handtóku FBI-menn í Minnesota
franskan borgara, Zacarias Moussa-
oui, en þá hafði löngun hans til að
læra að fljúga farþegaþotu vakið
grunsemdir hjá kennara við flug-
skóla. Hefur nú verið krafist dauða-
dóms yfir honum vegna aðildar að
hryðjuverkasamsærinu.
FBI var
varað við
arabískum
flugnemum
Washington. AP.
AÐ minnsta kosti 140 skæruliðar
maóista féllu er nepalski stjórnar-
herinn réðst á tvennar búðir þeirra í
fjöllunum. Kom þetta fram hjá nep-
ölskum embættismönnum í gær.
Sagt er, að skæruliðar hafi veitt
hermönnum fyrirsát í héraðinu
Rolpa sl. fimmtudag og hafi þá her-
inn svarað fyrir sig með árásum á
einar skæruliðabúðir. Þar hafi um
100 skæruliðar verið felldir. Í árás á
aðrar búðir í Doti-héraði hafi 40 fall-
ið. Ef rétt er frá hermt er um að
ræða mestu átök eða mesta mannfall
í stríðinu við skæruliða maóista frá
því þeir hófu uppreisn gegn stjórn-
völdum fyrir sex árum.
140 maóistar
felldir í Nepal
Katmandú. AFP.
BARBARA
Castle, fyrrver-
andi ráðherra í
ríkisstjórn
breska Verka-
mannaflokksins,
lést í gær 91 árs
að aldri. Frá
þessu var greint
á fréttasíðu
BBC.
Castle þótti mikill skörungur á
sinni tíð og setti hún alla tíð á odd-
inn jafnari kjör í samfélaginu og
aukin réttindi til handa þeim sem
minnst máttu sín. Hún gegndi emb-
ætti bæði samgöngu- og félags-
málaráðherra í ríkisstjórnum Ha-
rolds Wilsons á sjöunda og áttunda
áratugnum.
Tony Blair forsætisráðherra
minntist Castle í gær sem eins af
mikilhæfustu leiðtogum breska
Verkamannaflokksins undanfarin
fimmtíu ár og sagði hana hafa gef-
ið konum gott fordæmi með fram-
göngu sinni í stjórnmálum. „Hún
var hugrökk, einbeitt, óþreytandi
og staðföst. Hún hikaði aldrei við
að segja hug sinn og berjast fyrir
því sem hún taldi rétt,“ sagði Blair.
Barbara
Castle látin
Barbara Castle
♦ ♦ ♦
♦ ♦ ♦