Morgunblaðið - 04.05.2002, Side 45

UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 4. MAÍ 2002 45
Bíldshöfða
Opnum í dag kl. 12
Bakhús inni í portinu
EITT af helstu
áherslumálum R-list-
ans í komandi borgar-
stjórnarkosningum er
það sem í stefnuskrá
hans er kallað nútíma-
legir stjórnarhættir.
Erfitt er að festa hönd
á því hvernig R-lista-
menn hyggjast ná-
kvæmlega stuðla að
þessum nútímalegu
stjórnarháttum enda er
stefnuskrá hans afar al-
mennt orðuð og óljós.
Þó má ráða af textanum
að það eigi meðal ann-
ars að gera með
traustri fjármálastjórn.
Hvað felst í „traustri fjármálastjórn“
er hins vegar ósagt látið, ef undan er
skilin ein setning um að auka sjálf-
stæði Borgarendurskoðunar.
Nú er það svo, að fáir geta beinlínis
verið andvígir markmiðum um „nú-
tímalega stjórnarhætti“ og „trausta
fjármálastjórn“. Svipuð stefnumál
hafa líka áður reynst R-listanum vel,
því þessar áherslur var einnig að
finna í stefnu listans fyrir kosning-
arnar 1994 og 1998. Borgarbúar
hljóta því að velta fyrir sér þeirri
spurningu, hvernig listanum hafi
gengið að ná fram þessum markmið-
um sínum á síðustu átta árum og
hvort mikilla breytinga sé að vænta í
þeim efnum á næsta kjörtímabili.
Auknar skuldir – hærri skattar
Hin „trausta fjármálastjórn“ R-
listans hefur birst með ýmsum hætti.
Skattar og gjöld af ýmsu tagi hafa
stórhækkað, lagður hefur verið á svo-
kallaður holræsaskattur, hlutfall út-
svars af staðgreiðslu hefur hækkað
og gjaldtaka í formi margvíslegra
þjónustugjalda hefur aukist veru-
lega. Við þetta bætist að skatttekjur
borgarinnar hafa aukist til mikilla
muna vegna þess að skattstofnar
stækkuðu, einkum á tímabilinu frá
1995 til 2000, vegna almenns góðæris
í landinu. Hefur það meðal annars
komið fram í stórauknum útsvars-
tekjum vegna hækkun-
ar launatekna borgar-
búa og auknum tekjum
af fasteignasköttum
vegna endurskoðunar á
fasteignamati húsnæðis
í borginni. Hið aukna
fjárhagslega svigrúm,
sem þessar breytingar
gáfu borgaryfirvöldum,
hefur hins vegar hvorki
verið notað til að lækka
skatthlutföll né til að
greiða niður skuldir,
eins og til dæmis hefur
verið gert af hálfu rík-
isins. Þess í stað hefur
borgarkerfið þanist út
og skuldastaða borgar-
innar stórversnað. Bókhald borgar-
sjóðs er reyndar látið sýna betri
skuldastöðu en í staðinn hafa skuldir
einstakra borgarfyrirtækja marg-
faldast.
Fjölgun embætta –
lengri boðleiðir
Þegar R-listinn náði meirihluta í
borgarstjórn 1994 var það eitt fyrsta
verk hans að ráða Stefán Jón Haf-
stein til að gera úttekt á stjórnskipu-
lagi borgarinnar. Í kjölfar þess var
farið út í ýmsar breytingar, sem með-
al annars leiddu til stofnunar nýrra
stjórnsýslusviða og fjölgunar emb-
ættismanna. Fastanefndum borgar-
stjórnar var eitthvað fækkað, en í
staðinn hafa verið stofnaðir ýmsar
undirnefndir og nefndarlaun hækk-
uð. Niðurstaðan birtist í lengri boð-
leiðum innan kerfisins og viðameiri
og þunglamalegri stjórnsýslu, sem
tæpast getur talist í anda „nútíma-
legra stjórnarhátta“.
Stóraukinn kostnaður við
stjórn borgarmála
Þegar litið er til útgjalda vegna
æðstu stjórnar borgarinnar í valdatíð
R-listans virðist ekki hafa verið gætt
neinnar sérstakrar sparsemi. Sá lið-
ur, sem kallaður er „stjórn borgar-
innar“ í ársreikningi borgarinnar,
hefur hækkað milli áranna 1994 og
2002 um sem nemur 144 milljónum
króna árlega umfram almennar verð-
lagshækkanir í þjóðfélaginu. Þessi
upphæð er auðvitað ekki stór liður í
heildarútgjöldum borgarinnar, en
myndi þó duga til að standa undir ár-
legum rekstrarkostnaði allstórs
grunnskóla, svo dæmi sé tekið af
handahófi. Þessi mikla hækkun á
kostnaði við æðstu stjórn borgarinn-
ar er líka athyglisverð í ljósi þess, að
til hennar er stofnað af stjórnmála-
afli, sem býður nú fram í þriðja sinn í
anda „nútímalegra stjórnarhátta“ og
„traustrar fjármálastjórnar“.
Ráðdeild
í ráðhúsi?
Birgir
Ármannsson
Höfundur er lögfræðingur.
Reykjavík
Þegar litið er til út-
gjalda vegna æðstu
stjórnar borgarinnar í
valdatíð R-listans, segir
Birgir Ármannsson,
virðist ekki hafa verið
gætt neinnar sérstakrar
sparsemi.
NÚ ER kosninga-
baráttan í Reykjavík að
taka á sig skýra mynd.
Sjálfstæðismenn
standa fast í fæturna
með markvissa stefnu-
skrá sem allir skilja, en
stefna R-listans virðist
óljós og loðin og að
nokkru leyti endur-
vinnsla á óefndum
kosningaloforðum.
Sjálfstæðismenn beina
spjótum sínum óspart
að skuldastöðu Reykja-
víkurborgar, en fram-
bjóðendur R-listans
virðast hrekjast úr einu víginu í ann-
að.
Ekki er til skelfilegri hugsun með-
al R-listafólks en að kjósendur geri
sér grein fyrir skuldastöðu borgar-
innar. Höfuðmarkmið R-listans er
því að drepa á dreif allri umræðu um
fjármál borgarinnar. Til þess hefur
R-listinn búið sér til þrjú höfuðvígi
blekkinga sem hann hoppar á milli
eftir því sem vindar blása og stund-
um berst hann úr þeim öllum sam-
tímis. Þetta er sem sagt úthugsuð
baráttuaðferð til að koma í veg fyrir
málefnalega umræðu.
Úr einu víginu er
beitt þeim vopnum að
tala um „góða stöðu
borgarsjóðs“ eins og R-
listanum sé gersam-
lega óviðkomandi
hvernig Ingibjörg Sól-
rún hefur skuldsett
fyrirtæki borgarinnar
til að fegra stöðu borg-
arsjóðs. Þessum sjón-
hverfingum á greini-
lega að halda áfram því
Sólrún finnur að hún
kemst upp með þær.
Úr öðru vígi er sjón-
um beint að „fjárfest-
ingum“ borgarinnar. Þá er reynt að
telja fólki trú um að það sé sérstakt
afrek að sinna lögboðnum verkefn-
um sveitarfélaga. Hingað til hafa
verið byggðir skólar og götur mal-
bikaðar í Reykjavík án þess að borg-
arbúar sætu eftir með 30 milljarða
króna skuld á bakinu. R-listinn
hreykir sér jafnvel af skuldunum
með því að kalla þær „nestispakka“
unga fólksins inn í framtíðina! Þetta
ruglar fólk í ríminu svo það gleymir
um stund hinum óhugnanlegu
skuldaböggum sem R-listinn hefur
bundið kynslóðum framtíðarinnar.
Úr þriðja víginu er skotið villt. Þá
er öllum aðfinnslum og ábendingum
svarað með árás. Þegar til dæmis er
minnst á skuldastöðu borgarinnar er
undireins spurt hvað það muni kosta
að framkvæma stefnuskrá Sjálf-
stæðisflokksins. Síðan er tilbúnum
tölum kastað fram til að slá ryki í
augu kjósenda. Ingibjörg Sólrún
hefur haldið því blákalt fram að það
kosti 15–20 milljarða að framkvæma
stefnuskrá sjálfstæðismanna, þótt
hún viti fullvel að það eru ekki nema
670 milljónir á ári. En með þessum
hætti sáir hún tortryggni og efa í
huga óákveðinna kjósenda og til þess
er leikurinn gerður.
Þessi vígstaða hefur dugað R-list-
anum vel. Fólk gerir sér greinilega
ekki enn almennt grein fyrir hvernig
fjárhag Reykjavíkurborgar er kom-
ið. En þegar R-listinn fann um dag-
inn að hreyfing var komin á kjós-
endur fór hann á taugum og bjó til
grýlu. Það er jafnan þrautaráðið
þegar fokið er í flest skjól í kosninga-
baráttu. Hinn seinheppni Stefán Jón
lýsti því yfir að Hannes Hólmsteinn
Gissurarson væri „varaborgar-
stjóraefni“ Sjálfstæðisflokksins!
Hannes hefur verið grýla vinstri-
sinna í aldarfjórðung og það er
greinilegt að hann skýtur þeim enn
miklum skelk í bringu.
Hugmyndin um „varaborgar-
stjóra“ er alveg ný af nálinni, en hún
mun tengjast valdabaráttu innan R-
listans um hver eigi að taka við af
Sólrúnu þegar hún vippar sér yfir í
landsmálin. Stefán Jón hélt að hann
væri erfðaprinsinn, en nú mun komið
á daginn að það verður þríhöfða fyr-
irbæri sem ríkir í Ráðhúsinu ef R-
listinn fer með sigur af hólmi. Stefán
Jón þyrfti þá að deila völdunum með
Alfreð orkuskuldastjóra og unga
manninum sem settist við fótskör
Steingríms Hermannssonar.
Vond hefur fjármálastjórnin verið
undir Sólrúnu en taka mun í hnúk-
ana ef þessir þrír fá lyklavöld í Ráð-
húsinu.
Úr einu
víginu í annað
Jakob F. Ásgeirsson
Höfundur er rithöfundur.
Reykjavík
Vond hefur fjármála-
stjórnin verið undir Sól-
rúnu, segir Jakob F.
Ásgeirsson, en taka
mun í hnúkana ef þessir
þrír fá lyklavöld í Ráð-
húsinu.
Nýjar
línur
á
nýjum stað
undirfataverslun
Síðumúla 3-5