Vikan


Vikan - 07.12.1967, Blaðsíða 86

Vikan - 07.12.1967, Blaðsíða 86
V GROFT HANDPRJONAGARN Saiiiglnsr eigitileika beggja. hijteika ámw o& slyri raioii. Kt|ðg euovelt í jjvohi og oll'jni meötorinp. ölvarið * HSaupf?lít * ím\ Ifta GEFJUN AKUREYRI eins og af sjálfu sér, eða fyrir klaufaskap. En því verður ekki á móti mælt að Rússar urðu fyrri til að bregða brandi. í júií 1853 hernámu þeir Dónárfurstadæm- in Moldavíu og Valakíu, sem síð- ar sameinuðust og urðu konungs- ríkið Rúmenía, en heyrðu þá enn undir Tyrkjasoldán, þótt þau hefðu allvíðtæka sjálfsstjórn. Bretar og Frakkar tóku þá endan- lega höndum saman um að spyrna fæti við yfirgangi sarsins og sendu flota til að verja ístanbúl. Við þennan hjálparvott færðist soldán allur í aukana og sagði Rússum stríð á hendur snemma í október. Til vopnaviðskipta kom á landamærum rússneska veldis- ins og þess tyrkneska í Armeníu, og í sjóorrustu við Sinop á norð- urströnd Litlu-Asíu gereyddu Rússar tyrkneskri flotadeild. Og í marzlok 1854 sögðu Bretar og Frakkar Rússum stríð á hendur og lýstu því yfir að markmið sitt væri að varðveita Tyrkjaveldi óskert. Var þá svo neyðarlega komið málum, að tvö höfuðstór- veldi kristninnar höfðu ráðizt á það þriðja til verndar Hundtyrkj- anum, óþjóð þeirri er um alda- 86 VIKAN-JÓLABLAÐ raðir hafði verið höfuðógn kristn- innar og vestrænnar menningar, og upprunalegt tilefni til þessa hafði verið illindi hákristinna klerka út af fæðingarjötu sjálfs friðarhöfðingjans, hvers leiðsögn öll þessi þrjú stórveldi þóttust fylgja af takmarkalausri einurð. Bretar og Frakkar gerðu nú út tæplega sextíu þúsund manna her og sendu austur á bóginn, og skömmu síðar gerðust Sardiníu- menn aðilar að bandalaginu og lögðu fram allmikið lið því til styrktar. Viktor Emanúel, kon- ungur Sardiníuríkis, og Cavour, hinn slægi ráðgjafi hans, voru þá þegar teknir að stefna að því að sameina ítalíu undir sína stjórn. Þar eð þeir voru langt frá því einfærir um þetta, bundu þeir vonir sínar við hugsanlega hjálp frá Vesturveldunum og not- uðu því þetta tækifæri til að vingast við þau. Bandamenn gengu til víga full- ir sigurvissu. Bretar voru sann- færðir um að landher þeirra, sem Wellington hafði skapað og sigr- að hafi Napóleon í Vatnsmýrar- bardaga (orrustunni við Water- loo), væri sá bezti í heimi, og Frakkar höfðu að sjálfsögðu ekki síður háar hugmyndir um sinn her, sem átti frægðarsögu Napó- leonsáranna skammt að baki. En staðreyndirnar töluðu öðru máli. Sannleikurinn var sá, að margt í útbúnaði og skipulagi beggja herjanna var orðið úrelt, einkum þó hjá Bretum. Sjálf yfirher- stjórnin var fyrir neðan allar hellur. Saint-Arnaud, yfirhers- höfðingi franska leiðangursliðs- ins, var heilsulaus maður og pasl- urslítill, og Raglan lávarður, æðsti maður brezku hersveitanna, var lítill herstjórnarsnillingur og hafði auk þess lært alla sína her- mennsku í hinum löngu liðnu Napóleonsstyrjöldum. Ofan á allt var hann orðinn svo kalkaður af elli, að hann misminnti oft- lega og talaði um „Fransara" í staðinn fyrir „Rússa", þegar ó- vinirnir voru til umræðu. Sem betur fór fyrir þá Saint-Arnaud voru Rússar álíka illa settir og þeir hvað herstjórn og herbúnað snerti. Lið bandamanna gekk á land á ströndum Valakíu og Molda- víu, en Rússar drógu her sinn þaðan bardagalaust, meðfram vegna hótana frá Austurríkis- mönnum, sem líka voru farnir að óttast aukin áhrif þeirra á Balkanskaga. Meðan bandamenn dvöldu þarna, kom upp kólera í liði þeirra og drap fjölda manns. Engu að síður var herinn nú sendur til Krímskaga, en þar skyldi höfuðverkefni hans vera að vinna Sevastópól, sem var helzta herskipahöfn Rússa við Svartahaf og rammlega víggirt. Haustið 1854 háðu stríðsaðilar með sér þrjár stórorrustur, við Alma, Balaklava og Inkerman. í öll skiptin átti svo að heita að bandamenn hefðu sigur, nauðu- lega þó, en hverju sinni glopruðu þeir úr lúkum sér öllum tæki- færum til að fylgja sigrinum eftir. Þeim mistókst að ná Se- vastópól áður en vetur lagðist að og urðu því að setjast um borg- ina. THE CHARGE OF THE LIGHT BRIGADE. í orrustunni við Balaklava skeði atburður, sem Bretar hafa síðan minnst með stolti, og er það eitt dæmið um þá ástríðu, sem þetta rólynda fólk hefur til að gera sér sport úr dauðanum. Hér er átt við áhlaup léttu brígöðunnar, The Charge of the Light Brigade. (Brigade = fimm til sex hundr- uð manna riddaraherflokkur). Umræddum herflokki, sem laut stjórn Cardigans lávarðar, var fyrirskipað að gera áhlaup inn- eftir dalskvompu nokkurri endi- langri og hertaka fallbyssur, sem Rússar höfðu staðsett fyrir enda dalsins. Hitt var ekki tekið með í reikninginn, að Rússar höfðu einnig fallbyssur beggja vegna dalsins, og var þetta dæmigert fyrir fumið og klaufaháttinn, sem einkenndi herstjórnina í sóðastríði þessu. Þegar því ridd- arar Cardigans þeystu inn í dal- inn, dundu fallbyssuskotin á þeim frá þremur hliðum í senn. Eða eins og Tennyson, sem var mikill þjóðernissinni og sparði hvergi að vekja stríðseldmóð með löndum sínum, kvað: Cannon to right of them, Cannon to left of them, Cannon in front of them Volley'd and thunder'd; Storm'd at with shot and shell, Boldly they rode and well, Into the jaws of Death, Into the mouth of Hell Rode the six hundred. Riddararnir hvikuðu hvergi. Æpandi heróp, syngjandi stríðs- söngva og sveiflandi sverðum knúðu þeir fákana áfram. Fransk- ur herforingi, sem varð áhorf- andi að þessari dæmafáu hern- aðaraðgerð, sagði og hristi höf- uðið dolfallinn: „Þetta er stór- kostlegt — en hernaður er þetta ekki." En Theirs not to make reply, Theirs not to reason why, Theirs but to do and die, Into the valley of Death Rode the six hundred.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112

x

Vikan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vikan
https://timarit.is/publication/368

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.