Vikan


Vikan - 07.12.1967, Blaðsíða 23

Vikan - 07.12.1967, Blaðsíða 23
„Fyndni og djörfung 1 skák eru cigindir, sem eiga viS mig." Gunnar og kona hans, frú Franzisca, í stofunni heima á Dyngjuvegi 8. RÆTT VIB GUNNAR GUNNARSSON RITHÖFUND Texti: Dagur Þorleifsson Myndir: Kristján Magnússon — Það er örðugt. En frá því ég man eftir hef ég haft gaman af málum. Var farinn að lesa dönsku og önnur Norðurlandamál áður en ég fór að heiman. Tókst meira að segja að stauta mig fram úr józku. Þá las ég og Guðdómlegu kómedíuna hans Dantes á sænsku fyrir þann tíð. Annars reyndi ég ekki sízt, með stöðugum lestri fornbók- mennta að halda íslenzkunni við. Og svo komu til okkar landar öðru hvoru. Raunar hafði ég takmarkaðan tíma til að umgangast fölk. Til þess að hafa í sig og á dugði ekki minna en skila bók á hverju hausti. — Hvernig fannst þér að skipta um mál og fara að skrifa á íslenzku? — Þess mun gæta að ég hef dvalið aldar- þriðjung utan landhelgi íslenzks máls, og finnast, að ófáar af sögum mínum eru skrif- aðar á danska tungu. Annars var ég byrj- aður á Heiðaharmi ytra. Heima mættu okk- ur ýmsir óvæntir erfiðleikar annarrar teg- úndar. Við lentum í stríðsverðbólgunni þeg- ar við vorum að byggja á Skriðuklaustri; auk þess tók fyrir tekjurnar að utan, nema frá Englandi og Ameríku; en Klaustur er bærileg bújörð, og þetta slampaðist. Á ég það ekki hvað sízt konu minni að þakka, sem með eindæma dugnaði réðist í þetta. En við mundum ekki hafa treyst okkur til að flytja heim þá, hefði okkur grunað að styrjöld væri á næstu grösum. Að láta vopn skipta í deilum manna er sú fádæma heimska, að það er aldrei hægt að búast við styrjóld fyrr en hún er skollin á. Samt vírðíst ekkert lát ætla að verða á þessum ósköpum. Það sem þá gerðist, er að gerast og yfir vofir minnir allra helzt á tröllasögu framan úr heiðni. — Fannst þér 'ekki erfitt að vera bóndi, jafnframt rithöfundarhlutverkinu? — Nú ég varð allan minn búskap að greiða opinber gjöld, svo þetta hlýtur að hafa borið sig. Enda er Klaustur það góð jörð, að það þarf meira en meðalskussa ¦—¦ eins og til dæmis ríkið — til að geta ekki látið búrekstur þar skila arði. — Hverja af bókum þínum þótti þér skemmtilegast að skrifa? — Ég hef aldrei átt við bók sem mér hefur leiðst. Þegar byrjað er á nýrri bók, er að- al örðugleikinn sá að gleyma öllu því, sem á undan er gengið. Það gat gengið misjafn- lega vel. Ströndin var til dæmis í deigl- unni veturinn 1914—1915. Ég sat yfir sög- unni frá kvöldi til morguns. Við höfðum eignast fyrsta barnið' svo að á daginn var dálítið ónæðissamt. Og þegar ég var búinn með bókina, brenndi ég öllu saman, nema broti úr kafla. Endurskrifaði svo söguna um sumarið, og þá flaut ein lína af vetrarverk- inu með. Á dönskunni kallaði ég söguna upphaflega Dödens Strand. Það nafn líkaði Gyldendal ekki. Peter Nansen stakk upp á heitinu Livets Strand. Það væri nákvæm- lega það sama — og á það hlaut ég að fall- ast. í dálítið svipaðri baráttu átti ég með sögu, sem hlaut heitið Sælir eru einfaldir. Hún varð til suður í Rapallo á ítalíu. Þangað ferðuðumst við rrjónin með syni okkar tvo, þann yngri í körfu, hálfs annars mánaðar gamlan, gegnum þá hörmung, sem Evrópa var eftir fyrra stríðið. Var kominn fram í miðja bók þegar ég venti mínu kvæði í kross. Menn vita ekki alltént hvað þeir að- hafast, eða svo var úm mig langt fram eftir aldri. Enda skiptir meira máli að menn vitkist áður en yfir lýkur. Er ekki þessi tækniofþróaði heimur okkar orðinn að ein- um allsherjar vitlausraspítala? Mætti segja mér að mesta nútímaskáldrit sé og verði um stund Völuspá! Þetta er sagt af hógværri alvöru, æðru- laust. — Samtalið hefur tekið nokkuð aðra stefnu en ég hafði búizt við í fyrstu. Ég hafði kvatt dyra á húsi eins hinna fræg- ustu fslendinga, sem nú eru uppi, og gert ósjálfrátt ráð fyrir fremur formlegum við- ræðum, jafnvel aðeins undirbúningi að við- tali. En hlýlegur og yfirlætislaus alúðleiki húsbóndans hefur á svipstundu rutt úr vegi þessum ímynduðu hindrunum, og við töl- umst við skipulagslítið eins og andinn inn- gefur okkur jafnframt því sem við nörtum í smörribrauð með frábærum osti og laxi, sem frú Franzisca hefur tilreitt fyrir okkur. Kannski er þetta stórmannlega hæglæti ein- kenni sannra risa; það eru aðeins dvergarnir sem þurfa á því að halda að brynja sig og öskra. — Þú ert heldur svartsýnn á tilveruna? — Það hef ég nú verið talinn allt frá því að ég skrifaði Ströndina, og meðan ástandið í heiminum er þannig, að bræður berjast og að bönum verðast, finnst mér fátt af því lofsvert, sem orðið hefur ofan á í veröldinni. Samt tel ég mig ekki svart- sýnismann, frekar hið gagnstæða. Ég er jafnvel svo gjarn á að treysta sigri skyn- seminnar, að ég er ekki alveg viss um að ragnarök séu yfirvofandi, og það kalla ég fádæma bjartsýni. Framhald á bls. 41. „Frelsun mannkynsins er því sjálfu í hendur lögð ...." „... og hvernig er um brjóst- heilindin?" „Hinsvegar er ég ekki óhræddur um að íslenzkan eigi örSuga tíma í vændum." „AS vísu er vín vist 'aSallega fyr- ir gamalt fólk." VIKAN-JÓLABLAÐ 23
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112

x

Vikan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vikan
https://timarit.is/publication/368

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.