Stefnir: tímarit um þjóðmál og fleira. - 01.05.1934, Side 54

52
Stjómmálaþættir.
[Stefnir
Lítum nú á þessa skýrslu.
Árið 1928 er hagstætt ár. tJt-
flutningur fer langt fram úr inn-
flutningi. Á þessu ári eru greidd-
ar úr ríkissjóði 14.4 miljónir kr.
Næsta ár, 1929 er einnig hag-
stætt. En þó eykst nú innflutn-
ingur svo mikið, að verulegur
halli verður á, og hann er tals-
vert meiri en skýrslur sýna, vegna
þess, að á hverju ári fara margar
miljónir í „ósýnilegar greiðslur",
greiðslur, sem ekki koma fram á
skýrslunum. Innllutningur þessi
stafar af góðærinu og ber vott um
miklar framkvæmdir. Og hann er
skýrasti votturinn um það, að nú
er ógegndin að hlaupa í allt. NÚ
átti stjórnin að leggja sitt lóð í
vogarskálin á móti og draga
saman seglin. En í stað þess eyk-
ur hún útborganir sínar um 4
miljónir, upp í 18.4 miljónir.
Svo kemur árið 1930. Á þessu
ári kemur verðfallið mikla. Mik-
ils er aflað, en verðið bregst. All-
ar framkvæmdir eru í háspennu
en grundvellinum er kippt undan.
— Gífurlegur halli verður á
verzlunarjöfnuðinum, eða 12 mil-
jónir á verzlunarskýrslum. —
Eftir reynslu næsta árs á undan
hefði nú stjórnin átt að vera bú-
in að fá nægilega áminningu. En
því fór svo fjarri, að á þessu
háskalega ári gekk stjómin Iangt
á undan öllum öðrum í ógegnd-
inni. Utborganir nema þá nærri
26 miljónum eða miklu meira en
tvöfaldri fjárlagaupphæðinni!
Árið 1931 er svo í skugga
kreppunnar, eins og sjá má á
því, hvernig verzlunarumsetning-
in þverrar. — En í stað þess að
koma þá fram og draga úr afleið-
ingum hennar, sogast hið opin-
bera með. Útborganir minnka þá
aftur, og það sem verst er: Þær
haldast samt háar, án þess að
framkvæmdir séu miklar, því að
nú eru vaxtagreiðslur og afborg-
anir til erlendra lánardrottna
orðnar gífurlegar.
Munurinn á afkomu þessara
tveggja tímabila stafar af því, að
á því fyrra er farið eftir alkunnu
og órjúfanlegu hagfræðilögmáli,
en á síðara tímabilinu eruviðvöld
menn, sem hafa ekki vit eða þrek
til þess að inna þessa sjálfsögðu
skyldu af hendi.
Kaupgjaldsmálin.
Auk þess sem stjórnin varð til
þess að spenna kaupgjald upp úr
öllu valdi með því að auka á fram-
kvæmdir í góðærinu, varð hún
hvað eftir annað til þess, að vinna
beinlínis að kauphækkun.
í janúarmánuði árið 1929 varð