Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1987, Blaðsíða 80

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1987, Blaðsíða 80
Tímarit Máls og menningar gaman af því að grínast alvarlega með málið. í Exercises de style (Stílæfingar, 1947) gerir hann ýmsar tilraunir með það, og kemur með níutíu og níu gjörólík- ar útgáfur afsamaatburðinum. En Exercises destyleer alls ekki skáldsaga. Af sög- um Boris Vian má nefna L’Ecume des jours (Froða daganna, 1947), hún gerist í heimi sem er blanda af raunveruleika og fantasíu og verður til við furðulega notkun á málinu, meðal annars við að nota orð í eiginlegri merkingu þegar þau eru oftast notuð í henni óeiginlegri. Bæði Boris Vian og Raymond Queneau voru undir áhrifum frá súrrealistum, það var líka Julien Gracq (1910— ) sem er einn af fáum frönskum rithöfundum sem tekist hefur að búa til súrrealískar skáldsögur, undarlegt sambland skáldsögu og ljóðs. Le Rivage des Syrtes (Syrtu- strönd, 1951), minnir einna helst á langt prósaljóð. Meirihluta rithöfunda þótti sem bókmenntir væru annað og meira en leikur að orðum. Sigurvegarar stríðsins í Frakklandi voru einkum Gaullistar og kommúnistar sem höfðu unnið ötullega í andspyrnuhreyfingunni. Kommúnist- ar og fleiri andspyrnuhreyfingarmenn til vinstri létu töluvert að sér kveða í bók- menntum rétt eftir stríðið. Þeir fylktu sér í kringum vikuritið Les Lettres frang- aises sem hafði verið stofnað leynilega árið 1941 af rithöfundum í andspyrnu- hreyfingunni. Ætlun þeirra var að halda áfram starfi stríðsáranna, reyna að útbreiða menninguna meðal alþýðufólks, standa vörð um menningararf og berj- ast gegn fasisma og hvers kyns ranglæti. Bókmenntir skyldu vera ábyrgar, mannúðlegar og uppbyggjandi og rithöfundurinn forðast fílabeinsturninn og listina fýrir listina. Formgerð skáldverka skipti litlu máli, aðalatriðið var að vera raunsær. Louis Aragon var ein aðaldriffjöðrin í tímaritinu, hann hélt áfram að boða sósíalrealisma og skrifaði sjálfur bókaflokkinn Les Communistes (Kommún- istarnir, 1949—1951) sem sjaldan hefur verið talinn til hans bestu verka. Eftirþví sem lengra leið frá stríðslokum og kalda stríðið tók við varð tímaritið háðara Franska Kommúnistaflokknum og hætti að vera sameiningarafl vinstri sinnaðra rithöfunda og skálda. Bókmenntahreyfmgin sem ríkti í Frakklandi fyrstu fimmtán árin eftir stríðið og reyndar allt fram á sjöunda áratuginn var auðvitað tilvistarstefnan svokallaða. Jean-Paul Sartre stofnaði tímaritið Les Temps modernes árið 1945 ásamt vinum sín- um. í fýrsta heftinu setur Sartre fram í stefnuskrá kenningar sínar um ábyrgð rit- höfundar og hlutverk bókmennta, og byggjast þær mjög á heimspeki hans sjálfs. Fyrst einstaklingurinn ber einn ábyrgð á tilvist sinni og hefur engan til að treysta á nema sjálfan sig og samvisku sína, er hann dæmdur til að skapa sér sitt eigið hlutskipti og um leið sitt eigið frelsi. Andspyrnuhreyfing stríðsáranna hafði sýnt að maðurinn gat tekið örlögin í sínar hendur og losað sig úr fjötrum sem „aðrir", það er að segja saga, tími, samfélag og einstaklingar, settu hann í. Því þótti Sartre rithöfundurinn eiga að vera ábyrgur, hlutverk hans væri að vekja fólk til umhugsunar og reyna að hafa áhrif á samtíð sína. Að þegja er sama og 342
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.