Tímarit um menntarannsóknir - 01.01.2005, Blaðsíða 77

77
Tímarit um menntarannsóknir, 2. árgangur 2005
eru almennt minni en til þarf og nauðsynlegt
er að hafa upplýsingar um svör þátttakenda
við atriðum í báðum útgáfum (Clauser og
Mazor, 1998). Aðferðir sem ráða við lítil
úrtök og styðjast einungis við þyngd atriða
eru raunhæfari valkostir, til dæmis Delta-rit
(delta-plot) (Angoff, 1982) og lagskipt p-gildi
(conditional p-value, Dorans, 1989). Nýlegt
yfirlit um þessar aðferðir má finna í Sireci,
Patsula og Hambleton (2005).
Þegar unnið er með Likert-kvarða
er mikilvægt að huga að því hvernig svör
dreifast á kvarðana (Crocker og Algina,
1986). Í sumum tilvikum beita samsvarandi
markhópar svarkvörðum með ólíkum hætti
eftir menningarsvæðum. Dæmi eru um að
menningarmunur felist í hvernig jákvæðar
staðhæfingar um þátttakanda eru túlkaðar
(Baumgartner og Steenkamp, 2001; Tanzer,
1995), hvernig sterkustu afstöðupunktar eru
notaðir (Arce-Ferrer, 2005; van Herk, Poortinga
og Verhallen, 2004), eða að staðhæfingar með
jákvæðri og neikvæðri afstöðu séu túlkaðar
með ólíkum hætti (Baumgartner og Steenkamp,
2001; Wong, Rindfleisch og Burroughs, 2003).
Vegna þessa getur verið erfitt að flytja mælitæki
á sumum hugsmíðum milli menningarsvæða.
Mikilvægt er að skoða innbyrðis tengsl
atriða eða undirprófa þegar á forprófunarstigi
til að geta brugðist við ef staðfærð þýðing
mælir hugsmíð með öðrum hætti en frumgerð
mælitækisins gerir (Gierl, 2000; van de Vijver
og Leung, 1997). Þáttagreining er aðferð sem
lítur á innbyrðis tengsl allra atriða samtímis,
helstu afbrigði hennar eru hefðbundin
þáttagreining (factor analysis) og stýrð
þáttagreining (confirmatory factor analysis,
McDonald, 1985). Síðari leiðin er betri kostur
því hún gerir kleift að skilgreina líkan af
byggingu mælitækisins, út frá fræðilegu líkani
eða tengslum í frumútgáfu mælitækis, og prófa
hvort innbyrðis tengsl atriða reynist í samræmi
við það líkan (Bollen, 1989; van de Vijver og
Poortinga, 2002). Þegar úrtök í forprófunum
eru lítil reynist ekki unnt að kanna byggingu
mælitækisins með markvissum hætti fyrr en
úrtökum vegna stöðlunar eða notkunar er
safnað. Þá er æskilegt að skoða innbyrðis
fylgni einstakra atriða eða undirprófa í leit
að tengslum sem reynast óeðlilega veik eða
sterk.
Gagnlegt er að kanna tengsl þýðingar
og staðfærslu við breytur sem fræðilegur
bakgrunnur hugsmíðar bendir til að mælitækið
tengist, t.d. kyn, menntun, aldur eða breytur sem
hugsmíð tengist. Upplýsingar um slík tengsl
eru mikilvægar til að meta gæði staðfærðrar
þýðingar og réttmæti hennar (van de Vijver
og Leung, 1997; van de Vijver og Poortinga,
1997). Sjaldan er unnt að afla upplýsinga
um tengsl við slíkar breytur að nokkru marki
í forprófunum, en sé það unnt getur mikið
áunnist.
Stöðlun
Þegar unnið er með stöðluð greiningartæki er
stöðlunarhluti einn þáttur ferlisins. Gögnum
til að útbúa viðmið eða staðla er þá safnað
með kerfisbundnu úrtaki sem endurspeglar
markhópinn. Þessi viðmið eru forsenda þess
að unnt sé að leggja mat á stöðu einstaklinga
og greina styrk- og veikleika þeirra og eru þau
nauðsynleg í allri greiningarvinnu (Crocker og
Algina, 1986; Angoff, 1971). Mikilvægt er að
skilgreina vandlega markhóp og að draga fram
úrtak sem endurspeglar hann sem allra best.
Allajafna er eðlilegt að fylgja sömu útfærslum á
fyrirlögn, stigakvörðum, aldursbilum og úrtaki
og gert er í frumútgáfu. Þó er nauðsynlegt
að huga að því hvort eitthvað stangist á við
aðstæður hér. Má þar benda á atriði eins og
fyrir hvaða undirhópa viðmið eru nauðsynleg,
breidd aldursbila og tengingu mælitalna við
túlkun. Stöðlunarferlið er mjög sérhæfður
hluti próffræðivinnu sem einungis á við um
sum mælitæki og því ekki vikið að honum
frekar hér heldur bent á ítarlega umfjöllun hjá
Peterson, Kolen og Hoover (1989) og Angoff
(1971).
Útgáfa
Þessi hluti ferlisins felst í að gera staðfærða
þýðingu mælitækis og upplýsingar um
hana aðgengilegar hugsanlegum notendum,
rannsakendum eða starfandi fagaðilum
Þýðing og staðfærsla á spurningalistum og prófum