Skírnir

Ukioqatigiit
Ataaseq assigiiaat ilaat

Skírnir - 01.04.1987, Qupperneq 60

Skírnir - 01.04.1987, Qupperneq 60
54 JÓN HJALTASON SKÍRNIR Aðalaugnamið mitt og stefna var sú, að vekja áhuga á samtökum og félags- skap, á eflingu atvinnu landsins, en um fram allt annað, á eflingu menntun- ar og andlegra og siðgæðislegra framfara á landinu. Þar sem nokkurt frelsi eða sjálfsforræði á að blessast, er og verður ekkert hálft eins áríðandi, sem sönn og almenn upplýsing.39 Og það er víst að menntunarmálin voru Matthíasi aldrei neinn hégómi því síðar í sömu grein skrifar hann: „Oll kennsla ætti að borgast af almannafé, og viss menntun ætti að vera eins sjálfsögð og lögskipuð eins og kristindómslærdómur nú er.“ Þetta var byltingarkennd hugmynd. Þó lestrarkunnátta og krist- infræðsla væri lögboðin 1790, og þó þingið hnykkti á þessari lög- gjöf tæpri öld síðar eða 1880, þá áttu langflest börn 19. aldar það undir foreldrum sínum hvort þau lærðu eitthvað að stauta á bók- ina. Námið fór fram í heimahúsum og það var ekki fyrr en um 1880 að hugmyndin um farkennara leit dagsins ljós.40 Svo snemma sem á 18. öld höfðu barnaskólar látið á sér kræla en þrátt fyrir það var aðeins um tvo slíka skóla að ræða á fyrri helft 19. aldar, annan á Alftanesi en hinn í Reykjavík. Báðir áttu undir högg að sækja og dóu út af fyrir miðja öldina. Barnaskólinn í Reykjavík var þó lífg- aður við 1862 en um svipað leyti risu upp nokkrir barnaskólar ann- ars staðar á landinu. Allir voru þessir skólar kostaðir af hreppunum og einstaklingum en það var ekki fyrr en 1878 að Landssjóður lét fyrst eitthvað af hendi rakna til þeirra. Alla 19. öldina miðaðist það fræðslukerfi, sem þó fyrirfannst í landinu og kostað var af hinu opinbera, við að mennta embættismenn og það hélst í hendur að þjóðin var fámenn, embættismenn fáir og yfirleitt áttu ekki aðrir þess kost að ganga menntaveginn en þeir sem áttu stönduga að. A þessu vildi Matthías gera bragarbót. I október 1876 var, að boði konungs, sett nefnd til að undirbúa umfjöllun um skólamál fyrir þingið sem átti að koma saman árið eftir. Af þessu tilefni lét Matthías strax í ljós nokkrar áhyggjur um að nefndarmenn myndu freistast til að sníða frumvarp sitt um of eftir „lögun eðli og lands- þörfum Danmerkur“.4i Þegar svo frumvarpið kom fyrir sjónir al- mennings á öndverðu ári 1877 þóttist Matthías sjá að ótti sinn hefði ekki verið með öllu ástæðulaus. Gagnrýndi hann frumvarp skóla- nefndarinnar mjög og þá helst fyrir það að hvergi var minnst á að bækur skólasveina skyldu vera á íslensku.42
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143
Qupperneq 144
Qupperneq 145
Qupperneq 146
Qupperneq 147
Qupperneq 148
Qupperneq 149
Qupperneq 150
Qupperneq 151
Qupperneq 152
Qupperneq 153
Qupperneq 154
Qupperneq 155
Qupperneq 156
Qupperneq 157
Qupperneq 158
Qupperneq 159
Qupperneq 160
Qupperneq 161
Qupperneq 162
Qupperneq 163
Qupperneq 164
Qupperneq 165
Qupperneq 166
Qupperneq 167
Qupperneq 168
Qupperneq 169
Qupperneq 170
Qupperneq 171
Qupperneq 172
Qupperneq 173
Qupperneq 174
Qupperneq 175
Qupperneq 176
Qupperneq 177
Qupperneq 178
Qupperneq 179
Qupperneq 180
Qupperneq 181
Qupperneq 182
Qupperneq 183
Qupperneq 184
Qupperneq 185
Qupperneq 186
Qupperneq 187
Qupperneq 188
Qupperneq 189
Qupperneq 190
Qupperneq 191
Qupperneq 192
Qupperneq 193
Qupperneq 194
Qupperneq 195
Qupperneq 196
Qupperneq 197
Qupperneq 198
Qupperneq 199
Qupperneq 200
Qupperneq 201
Qupperneq 202
Qupperneq 203
Qupperneq 204
Qupperneq 205
Qupperneq 206
Qupperneq 207
Qupperneq 208
Qupperneq 209
Qupperneq 210
Qupperneq 211
Qupperneq 212
Qupperneq 213
Qupperneq 214
Qupperneq 215
Qupperneq 216

x

Skírnir

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Skírnir
https://timarit.is/publication/59

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.