Múlaþing: byggðasögurit Austurlands - 01.01.2001, Blaðsíða 121

Lífgjöf við Aðalból
...tóku síðan hnífa sína og stungu raufar á hásinum þeirra. drógu þar í reipin og kasta syo yfir ásinn og
binda þá átta saman. Teikning eftir OlafMá Guðmundsson úr bókinni: Sígildar sögur II. Islendingasögur.
Skýringar.
útlendar hugmyndir að ræða, þótt slíkt
verði ekki rætt að sinni.7 Goðinn er látinn
sæta píslum í refsingar skyni.
Eftir pyndingarnar þiggur Hrafnkell líf-
gjöf að Sámi með hörðum skilyrðum,
kveðst gera það mest vegna sona sinna og
gefur svofellda skýringu: ‘En mér mun fara
sem mörgum að lífið mun kjósa ef kostur
er.’ Skáletruðu orðin lúta að alkunnri hug-
mynd og eiga sér ýmsar hliðstæður í öðrum
fomsögum, svo sem þessar þrjár: Flestir
kjósa lífer kostur er (Vilhjálms saga sjóðs,
73); ummæli Kára í Njálsbrennu: Það er
hverjum manni boðið að leita sér lífs
meðan kostur er (Njála 332); og orð Hrana
Koðránssonar á feigðardægri 29. maí 1254
sem kvað ‘það hverjum manni boðið að
verja líf sitt.’8 Slík hugmynd um skyldur
7 Kjaraann í þeirri hugmynd sem hér er um að ræða má orða á þessa lund: í því skyni að skilja þjáningar annarra þarf
maður að þjást sjálfur. Sjá kver mitt Siðfræði Hrafnkels sögu (Reykjavík 1966), bls. 77-86. Orðið sampíning (= latn.
compassió) felur í sér sömu hugmynd. Sigurður Nordal (Hrafnkatla, 63-64) misskilur hrapallega hlutverk orðtaksins ‘að
kenna á sér’ og viðræður þeirra Þjóstarssona í búð á alþingi. Hann staðhæfir án nokkurra heimilda að yngri bróðirinn (!)
Þorkell hafi alla tíð ‘verið að koma með uppástungur um smáræði og stórræði, sem þeir skyldi hætta sér út í. Og alltaf
hefur bróðir hans þumbazt á móti með blákaldri skynsemi og óhagganlegu hæglæti, etc.’ Og nú afræður Þorkell, að tali
Sigurðar, að láta Þorgeir ‘fyrst ganga af göflunum, verða fjúkandi, og bíða svo eftirkastanna.’
^Sturl. I, bls. 505. Um aðrar hliðstæður í fomritum við ummæli Hrafnkels ræði ég í kverinu Mannfrœði Hrafnkels sögu
ogfrumþœttir (Reykjavík 1988), bls. 106-7.
119