Múlaþing: byggðasögurit Austurlands - 01.01.2001, Blaðsíða 151

Fólk að baki hluta á minjasafni
Dömuúrfesti úr mannshári. Sjá nr. 5 á hls. 147. Myndað með leyfi Minjasafns Austurlands
fuglalífi á sumrum. Engjar eru strjálar, votar
og þýfðar og gamla túnið hólar við bæ og
gripahús. Kostir jarðarinnar eru skjólgott
beitiland og silungsveiði í vötnum. Varast
ber skæðar fjárhættur í tjömum meðan þær
leggur fyrri hluta vetrar. Ræktun er allmikil
nú en samfellt ræktarland lítið.
Víst er að land á Krossi mun þykja hið
unaðslegasta til útivistar á nýbyrjuðu ár-
þúsundi. Sama gildir um lönd næstu jarða.
Setberg í Fellum er næsti bær fyrir innan
Kross. A tveimur fyrstu áratugum 19. aldar
bjuggu þar hjónin Einar (11239) Kristjáns-
son frá Krossi og Margrét (7521) Péturs-
dóttir frá Bót. Börn þeirra voru sjö og hét
hið yngsta Guðfinna (7337), fædd um 1807.
Land á Setbergi er að mörgu leyti svipað
og á Krossi. Þó er meira ræktanlegt í neðra
landinu en því hallar niður að Lagarfljóti.
Hafa mýrar þar verið ræstar fram og ræktuð
allntikil tún.
Um þetta leyti bjó á Skeggjastöðum í
Fellum Oddur (7017) Jónsson f. um 1777,
kvæntur Ingunni (588) Davíðsdóttur frá
Hellisfirði. „Oddur var snarmenni, veiðikló
mikil og ágæt tóuskytta.“ (ÆAu.). Ingunn
var völva Héraðs um sína daga, fræg fyrir
skyggnigáfu, forspár og tjarsýni og nefnd
Ingunn skyggna í sögum. Eru frásögur af
henni í Þjóðsögum Sigfúsar Sigfússonar.
Sigfús var sonarsonur Odds og Ingunnar og
ólst upp hjá þeim. Annar sonur þeirra hét
Jón (7019) f. um 1802. Hann kvæntist Guð-
finnu Einarsdóttur frá Setbergi 23. okt.óber
1828 og bjuggu þau þá í Meðalnesi í Fell-
um, sem er mikil og góð beitarjöð, mýrar og
lágir ásar í norður-suður stefnu, víða engjar
en ekki samfelldar og kvistbeit í holtum.
Tún er bratt og hentar illa til vélaheyskapar.
Land er skýlt við fljótið. Jörðin er nú í eyði.
Eftir ársbyrjun 1829 var Lagarfljót ísi
lagt. Hinn 17. mars kom gestur í Meðalnes,
Einar Einarsson frá Fremraseli í Tungu og
bað Jón að fylgja sér yfir fljótið að Valla-
nesi. Jón fór með honum en þannig tókst til
að þeir gengu í þvottavök fyrir framan
149