Múlaþing: byggðasögurit Austurlands - 01.01.2001, Blaðsíða 125

Lífgjöf við Aðalból
Aðalból í Hrafnkelsdal.
Ljósm.; SGÞ 1996.
Hrafnkel lífi en Sáms sem gerðist lífgjafi
hans: ‘Sigrið nú þá er þegar eru sem sigr-
aðir. Vitið að sjálfs sín fjandmaður er sá er
hann reiðir sljólega sverð að óvin sínum,
og skemma [= stytta] vill sá sitt líf er hann
lengir líf óvinar síns. Og engin er það mildi
að þyrma mótstöðumönnum sínum í bar-
daga. Þung er sú hönd sjálfri sér og makleg
afhöggs er hún vegur sparlega.’
Afstaða þeirra Þjóstarssona til Hrafn-
kels virðist vera auðskýrð: meðferð hans á
öðrum mönnum gerir hann að eins konar
harðstjóra sem verði að ryðja úr vegi, enda
hefur löngum þótt réttlætanlegt að svipta
þá höfðingja lífi sem kúguðu alþýðu og
beittu miskunnarlausu ofbeldi; sannir
harðstjórabanar hafa löngum verið mikils
metnir.17 Á hinn bóginn höfðu Þjóstars-
synir næga mannþekkingu úr brunni að
bera til að vita með vissu að harðstjóra
verður aldrei treyst svo lengi sem hann lifir.
Mannúð Sáms og mildi reyndist honum
sjálfum til lítillar gæfu þegar fram liðu
stundir, enda mun hann oft hafa iðrað þess
eftir víg Eyvindar að hann gaf ekki gaum
að viðvörun Þjóstarssona: Vant er við
vondum að sjá. Þó kann það að hafa
hvarflað að Sámi þegar stundir liðu fram að
miskunn hans dró einnig annan og
heilladrýgri slóða: Ungir synir Hrafnkels
fengu að njóta föður síns, og Sámur gat
hrósað sér til æviloka fyrir að vinna það
drengskaparverk að bjarga lífi manns einn
bjartan sumardag í Hrafnkelsdal, jafnvel
þótt launin yrðu grimmari en efni stóðu til.
Aðalból reyndist Hrafnkatli ekki einungis
píslarstaður í þetta sinn heldur einnig
líknarstaður sem gaf honum færi til að
hefja nýtt líf.
17Sjá greinina ‘Hrafnkell Freysgoði’. Grein þessi er væntanleg í næsta hefti Múlaþings.
123