Skírnir - 01.09.2017, Qupperneq 169

433gesturinn, hjörðin og gvuðið…
bókarinnar við þrjú ráð Freuds til að sneiða hjá mannlegri þjáningu
í ofríki samfélagsins eins og þau birtast í verki hans Undir oki
siðmenningar.
Handbók um hugarfar kúa er margslungin að uppbyggingu en
þó umfram allt rökleg í fagurfræðilegum skilningi. Hún skiptist í
þrjá hluta: 1) „Júgrið“ þar sem Gestur er sjálfur sögumaður, 2)
„Kýrin“ þar sem kúahjörð segir sögu Gests og 3) „Fjósið“ þar sem
norræni guðinn Óðinn lýkur sögu. Jafnframt skiptast fyrstu tveir
hlutarnir í þrjá undirkafla hvor um sig. Fyrsti hluti bókarinnar
(Júgrið) skiptist í undirkaflana: Heilaga kýrin; Heiðna kýrin og
Gullaldarkýrin og annar hluti (Kýrin) skiptist í undirkaflana: Þýsk-
danska kýrin; Náðarkýrin og Hormónakýrin. Þriðji hlutinn
(Fjósið) stendur aftur á móti einn og óskiptur. Það er góð regla að
taka því sem skáld segja í viðtölum með fyrirvara því oft er bilið
milli staðreynda og sviðsetningar óljóst, en Bergsveinn mun hafa
látið þá skoðun eitt sinn í ljós að hann hefði gælt við að skrifa Hand-
bók2 sem „hreinræktaða fræðibók“ en undir það síðasta ákveð ið
„að bræða skáldskapnum saman við“ (Bergsveinn Sigurðsson 2009:
20). Kerfisbundin kaflaskipting bókarinnar vekur óneitanlega með
lesanda tilfinningu fyrir formfestu líka þeirri sem hlýst af að lesa
efnisyfirlit fræðibóka og undirtitill bókarinnar, Skáldfræðisaga,
gerir svo sitt til að magna þessa tilfinningu enn frekar.3
Segja má að í meginmáli bókarinnar sé hægt að greina þrjá frá-
söguþræði sem mynda meginmynstrið í vefnaði Handbókar um
hugarfar kúa. Einn þeirra væri handritið sjálft, „Handbókin“ í ein -
skírnir
skiptingin í það, sjálf og yfirsjálf, sem einungis voru starfræn kerfi. Þau höfðu mis-
munandi starfshætti og hlutu skilgreiningu sína af þeim. Sálarlífið var eins konar
orkuvinnslustöð og var orkan fengin frá eðlishvataflokkunum tveimur, lífshvöt og
dauðahvöt, eða Eros og Þanatos“ (Sigmund Freud 2002: 241).
2 Ég stytti hér titil bókarinnar og mun síðan vísa til hennar í styttu formi, með eða
án greinis ásamt því að nefna hana til fulls.
3 Það er ekki eingöngu niðurskipun kafla sem er forvitnileg heldur má einnig benda
á hvernig Bergsveinn bregður á leik með heiti kaflanna. Kaflaheiti fyrstu tveggja
hluta Handbókar eru nefnilega í fullu samræmi við kaflaskiptingu kvikmynda-
handritsins sem Gestur vinnur að fyrir íslensku Bændasamtökin. Því er næstum
eins og lesandi hafi handrit sögupersónu í höndunum við lesturinn.
Skírnir HAUST 2017 (13.10.2017).qxp_Layout 1 20.10.2017 13:46 Page 433