Skírnir - 01.09.2017, Page 267

531samskipti íslands og japans …
vakti athygli í Japan og varð til þess að Yoshihiko Tsuchiya, þáver-
andi forseti öldungadeildar japanska þingsins, kom í heimsókn til Ís-
lands árið 1984 gagngert til að þakka Íslendingum fyrir veitta aðstoð
og umhyggju. Heimsókn hans varð upphaf traustrar vináttu milli
Tsuchiya og Vigdísar sem átti eftir að valda þáttaskilum í sam-
skiptum landanna.
Líkt og reglulegir námsstyrkir hefur kennsla í íslenskum og jap-
önskum fræðum orðið til að styrkja tengsl landanna svo um munar.
Í Japan hefur framboð á íslenskunámi að miklu leyti stjórnast af
frumkvæði og drifkrafti einstaklinga og kennsla því oft sprottið upp
til skemmri eða lengri tíma í háskólum víða um Japan. Alllöng hefð
hefur þó skapast fyrir íslenskukennslu við Waseda-háskóla og
Tokai-háskóla þar sem íslenskan þrífst í frjóum jarðvegi norrænna
fræða.59 Haustið 2003 hófst japönskukennsla við Háskóla Íslands
sem hluti af námi til BA-gráðu í heimspekideild og bar greinin
nafnið „Japanskt mál og menning“. Japanska hafði um nokkurt
skeið verið kennd við Endurmenntun Háskóla Íslands en nú var
brotið blað þar sem japanska varð fyrsta Asíumálið sem kennt var
til háskólagráðu.60 Japönskukennslu hefur verið haldið úti óslitið
frá haustinu 2003 og japanska verið eitt vinsælasta tungumálið sem
kennt er við Háskóla Íslands. Veglegir styrkir frá Sasakawa-
skírnir
59 Lykilmaður í þessu samhengi við Waseda var lengi vel Sadao Morita, prófessor
í norrænum fræðum, en hann skrifaði ítarlega bók um íslenska málfræði (bæði
nútímamál og fornmál) sem kom út árið 1981. Prófessor Susumu Okazaki, sem
líklega var fyrstur Japana til að stunda háskólanám á Íslandi, og prófessor Tamiji
Yokoyama hafa báðir samið kennslubók í íslensku fyrir byrjendur, en þeir voru
sérfræðingar í norrænum málum við Tokai-háskóla. Á hinn bóginn hefur lítið
verið gefið út á íslensku um Japan og japönsku fram til þessa. Finna má stöku
greinar um tiltekna höfunda, ljóðskáld eða ljóðform, m.a. hefur Helgi Hálfdan-
arson skrifað um ljóðlist og þýtt japönsk ljóð. Jón Ormur Halldórsson er meðal
þeirra sem hefur fjallað um málefni Asíu, þ.m.t. Japan, í fjölmiðlum og í
fræðiritum. Þess ber einnig að geta að nokkrir íslenskir fræðimenn, sem hafa
haslað sér völl erlendis, hafa fjallað um japönsk málefni alþjóðlega og átt í sam-
starfi við japanska háskóla og fræðasamfélag. Nefna má t.d. mannfræðinginn
Halldór Stefánsson, heimspekinginn Jóhann Pál Árnason og Sigfús J. Johnsen
(d. 2013) sem þekktur er fyrir rannsóknir sínar í jöklafræðum.
60 Unnið hafði verið að því um nokkurt skeið að undirbúa japönskukennslu við
háskólann og þegar Stofnun Vigdísar Finnbogadóttur í erlendum tungumálum
var stofnuð við Háskóla Íslands haustið 2001 var það eitt af hennar fyrstu verk
Skírnir HAUST 2017 (13.10.2017).qxp_Layout 1 20.10.2017 13:46 Page 531