Saga


Saga - 2016, Blaðsíða 45

Saga - 2016, Blaðsíða 45
ingin frá 1905 varð það ytra afl sem styrkti umpólun áfengisorð - ræðunnar. Bann á áfengið hafði þá á sér jákvætt yfirbragð, eins og síðar varð í aðdraganda bannlaga í Bandaríkjunum með um pólun orðræðu úr neikvæðri yfir í jákvæða í kjölfar aukinnar styrjaldar- umræðu.101 Á opinberum vettvangi á Íslandi varð einungis rúm fyrir þá skoðun að útrýma bæri áfenginu, því hún aflaði mönnum viðurkenningar og gaf fordæmi til eftirbreytni. Að málsmetandi menn tjáðu sig á aðra lund var dirfska, það var álitshnekkir fyrir þá, vakti hneykslan annarra og jaðraði við mannorðsmissi.102 Frá því að lög um aðflutningsbann voru samþykkt 1909 og fram að gildistöku algers áfengisbanns 1915 urðu rökin um að lögin hefðu aukið hróð - ur íslensku þjóðarinnar erlendis helsta vopnið í málflutningi templ- ara.103 Áhersla á sjálfsmyndina ásamt ótta við sið ferðis lega hnignun þjóðarinnar virðist síðan áfram vera leiðarstefið og fylgi templara reis eða hneig í takt við það fram á miðja tuttugustu öld. Neysla og umgengni við áfengi — viðhorf festast í sessi Áhrif banns — reglur, aðgerðir og umgjörð Í töflu 2 má sjá yfirlit yfir aðdraganda áfengisbanns og afnám þess. Aðflutningsbannið tók gildi í ársbyrjun 1912, sölu- og neyslubann sterkra drykkja varaði frá 1915 og allt til 1935. Allan þann tíma, hér sem annarstaðar, voru jafnan fundnar leiðir til að sniðganga bann - lög.104 góðtemplarareglan á íslandi 43 brenni vín og viðhorf til þess á nítjándu öld: Nanna Þorbjörg Lárusdóttir, Í trú von og kærleika, bls. 18. 101 Mark Lawrence Schrad, Constitutional Blemishes, bls. 446. 102 Dæmi um það er Á. Jóhannsson, „kemur engum við“, Ísafold 30. júlí 1910, bls. 189. 103 Sjá t.d. „Aðflutningsbannið“, Ísafold 22. apríl 1911, bls. 98. 104 Smygl og bruggun í ábataskyni varð fljótt viðvarandi iðja og heimabruggun jókst á þriðja áratugnum. Í lækningaskyni fengust víða ótæpilega útgefnar áfengisávísanir. Undanþágur, sem leyfðar voru á innflutningi áfengis til sendiráða, til lækninga eða iðnaðarnota, leiddu til misnotkunar á margvísleg- an máta. Sjá Brynleifur Tóbíasson, Bindindishreyfingin á Íslandi, bls. 136; Arnar Guðmundsson og Unnar Ingvarsson, Bruggið og bannárin, bls. 58, 73 og 96; Ópr. Sumarliði Ísleifsson, „Saga áfengismála fram um 1940“, „engin venjuleg verslun“, Saga áfengis- og tóbaksverslunar ríkisins í 90 ár. Drög 10. janúar 2013, bls. 76. Birt með góðfúslegu leyfi höfundar. Saga vor 2016.qxp_Saga haust 2004 - NOTA 17.5.2019 10:09 Page 43
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196

x

Saga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Saga
https://timarit.is/publication/775

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.