Milli mála - 2023, Blaðsíða 56
MILLI MÁLA
56 Milli mála 15/2/2023
(forsetningar, samtengingar o.s.frv.) eru fengin að láni úr ensku, sem
gerir ljóðið einfaldara aflestrar, en inntaksorðin eru tilbúin eða bull.
Líklega er það einmitt ástæðan fyrir því að enskir málhafar gætu haft
gaman af ljóðinu, því ef formgerðin er sett úr skorðum kárnar gam-
anið, eins og sést í dæmi (2).
(2) *Toves slithy the and brillig ’twas
gimble wabe in gyre and did the.
Jabberwocky er oft notað sem dæmi um að hægt sé að lýsa formgerð
tungumála óháð merkingu þeirra en það að formgerðin sé kunnugleg
er einmitt það sem gerir ljóðið aðgengilegt. Lesandinn fær reyndar
skýringu á sumum inntaksorðunum ef hann les lengra í bókinni en
það á ekki alltaf við.
Sum bullmál er ómögulegt að greina niður í einingar, eins og t.d.
mál Magga mörgæsar (e. Pingu) og Línunnar (ít. La Linea), sem verður
fjallað um í 3. kafla. Auk þess eru ekki öll bullmál hönnuð þannig að
þau fylgi formgerðarreglum einhvers náttúrulegs máls (eins og
Jabberwocky fylgir ensku) og sum hafa ekki mikla formgerð yfirhöf-
uð. Þetta á t.a.m. við um mál Skósveinanna (e. Minions) í kvikmynda-
röðinni Aulinn ég (e. Despicable Me). Höfundur skósveinamálsins, Pierre
Coffin, lýsir málinu þannig að það feli aðallega í sér hljóð og hrynjandi
en ekki eiginlega formgerð og merkingu (McGrath 2015). Málið
virðist fyrst og fremst samanstanda af upphrópunum og stökum orð-
um sem eru tekin beint úr ýmsum tungumálum heims, þ.m.t. arab-
ísku, ítölsku og kóresku (3a, b, c) og auk þess má finna í því afbak-
aðar myndir af enskum orðum sem samsvara þeim í merkingu (3d):
(3) a. Bi-do: „fyrirgefðu“
b. Gelato: „ís“
c. Hana, dul, sae: „einn, tveir, þrír“
d. Poopaye: „bless“ (sbr. e. goodbye)
Þótt vissulega megi tengja einingar skósveinamáls við merkingu, enda
eru þær í flestum tilvikum fengnar úr náttúrulegum tungumálum,
þá vantar algjörlega formgerð og málfræðireglur sem þýðir að málið
uppfyllir ekki kröfur um afmörkun og sköpunarmátt mannlegs máls,
ES ÞAK G ÐASPRAÐA?
10.33112/millimala.15.2.3