Milli mála - 2023, Blaðsíða 214
214 Milli mála 15/2/2023
sænsku sem B-tungumál. Auk tungumálsins eiga nemendur að
kynnast menningu annarra Norðurlanda, sænska hluta Finnlands,
Svíþjóðar og hinum Norðurlöndunum.
3. Blind sjónarhorn í námsgögnunum sem
rannsökuð voru
Hvernig hefur svo til tekist að innleiða inntak Helsinkisáttmálans í
námsgögnin sem skoðuð voru? Sjónum hefur ekki verið beint að
innri fjölbreytni tungumála og menningar innan norrænu þjóðanna
og heldur ekki að Norðurlöndunum sem heildar eða svæðis með ýmis
sameiginleg einkenni (d. identitetsmarkører), ef miðað er við heiminn
utan Norðurlanda.
Tungumál innflytjenda eru ekki nefnd í neinu af þeim náms-
gögnum sem til athugunar voru.
Ekkert námsgagnanna vekur t.d. athygli á því að Álandseyjar,
rúmlega 6000 eyjar, þar sem íbúarnir tala aðallega sænsku, eru hluti
af lýðveldinu Finnlandi, en hafa sjálfstjórnarþing með eigin löggjafar-
valdi og eru því í raun sérstök þjóð.
Bæði Færeyjar og Grænland eiga sögulega arfleifð sem danskar
nýlendur, en efni um þau tengsl hafa ekki ratað inn í þau námsgögn
í dönsku sem greind voru, sem að öðrum kosti gæti aukið skilning á
stöðu tungumálanna (færeysku og grænlensku) í dag.
Í Færeyjum eru notuð dönsk námsgögn til dönskukennslu sem
ætluð eru móðurmálskennslu danskra nemenda í Danmörku og bera
því glögglega vitni, enda hvergi minnst á færeyska tungu, menningu
eða samfélag í þessum námsgögnum.
Fjölbreytni varðandi tungu og menningu er nánast ekki fyrir
hendi í íslensku námsgögnunum sem ætluð eru til dönskukennslu,
og eru því vanhöld á að nýta og miðla dönsku (norsku/sænsku) sem
fleytimáli í skandinavísku samhengi. Íslensku textarnir eru óstaðsettir
í rúmi, þ.e. þeir gætu átt sér stað hvar sem er í hinum vestræna
heimi. Það er í andstöðu við finnska námsefnið sem inniheldur
kerfisbundnar og tiltölulega gagnlegar upplýsingar um landafræði,
náttúru, áhugaverða staði, matarhefðir og ýmsar frægar persónur. Í
NORÐURLÖND, TUNGUMÁL ÞEIRRA OG MENNING Í NÁMSGÖGNUM
10.33112/millimala.15.2.8