Eimreiðin


Eimreiðin - 01.01.1904, Blaðsíða 6

Eimreiðin - 01.01.1904, Blaðsíða 6
miðja 16. öld náði léreftið sér niðri sem alment fataefni meðal Norðurlandaþjóða, en það er fyrst á vorum dögum orðinn siður í Danmörku, að sveitamenn hafi léreft í annað en nærföt. Oss skjátlar varla í þeirri skoðun, að kvenbúningurinn á Islandi á öllum miðöldunum, þar eins og annarstaðar, yfirleitt hafi verið fólginn í fötum þessum: Inst var skyrtan eða serkurinn, sem oft- ast var úr ull. Utan yfir honum var fótsíður samfeldur kjóll og yzt hempa. Par við bættist háleistar eða hálfsokkar, sem frá fornöld til miðrar 16. aldar vóru úr vaðmáli, því prjónaðir ullar- sokkar ásamt sokkaböndum komu fyrst fram eftir daga Elísabetar Englandsdrotningar. Á miðöldunum haf ði Norðurálfubúum þótt mest koma til fata, er vóru fótsíð og lágu í fellingum. En smátt og smátt urðu, einkum á Pýzkalandi, búningarnir, bæði karla og kvenna, mjög ólögu- legir, óviðfeldnir og öfgafengnir. Viðreisnin (Renaissancen) kom einnig fram í því er klæðaburð snerti. Aðalbreytingin var sú, að kjólnum, sem hingað til hafði venjulega verið samfeldur eða óskiftur — og var smeygt niður yfir höfuðið — var nú skift í tvent: þröngan upphlut og slóðalaust pils; utan yfir þessu var venjulega borin síð hempa, sem var opin að framan. Stundum var aðeins efstu hálshnöppunum hnept, svo upphluturinn kom glögglega í ljós; þá sást bæði í upphlutinn og pilsið. Stundum var hempunni hnept alveg niður að mitti; þá sást aðeins í pilsið. Beinasta ástæðan til þess, að ýmsir hlutar búningsins vóru látnir sjást á þennan hátt, var sú, að með því var fengið tækifæri til að sýna skrautlegu, ljómandi efnin, er búningurinn nú samkvæmt tízku og smekk þeirra tíma var gerður úr. Aður hafði vaðmálið verið notað allmikið á Norðurlöndum, en nú vóru búningar heldri manna og kvenna nálega eingöngu saumaðir úr útlendum, dýrum, litsterkum, áburðarmiklum og marglitum efnum, eigi aðeins úr klæði heldur og úr silkiflosi eða silki. Fötin vóru og oft útsaum- uð með silfri og gulli; einnig var dýrindis-loðskinn haft einkum til utanhafnarfata. Auk þess vóru búningarnir settir skartgripum í miklu stærra mæli en áður, þótt Norðurlandabúar hefðu, eins og áður er sagt, notað þá allmikið frá elztu tímum. Hér og í því, sem á eftir fer, eigum vér einkum við heldri menn og konur íslenzku þjóðarinnar og þá einkum við viðhafnar- búning þeirra. Að líkindum hafa búningar fátækari manna og kvenna og allrar alþýðu verið hér um bil með sama sniði, aðeins miklu fátæklegri.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Eimreiðin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.