Eimreiðin


Eimreiðin - 01.01.1904, Blaðsíða 40

Eimreiðin - 01.01.1904, Blaðsíða 40
40 er líkast því, sem einhver jötnaplógur hafi rist sundur fjalllendiö, og á rústunum hefur hvelfst upp þessi »ógnar-skjöldur bungu-breiður« af hraunum, sem ullu upp um sprungurnar. Gerðist þetta eftir að jöklar huldu land alt síðast. En Eiríksjökul hygg ég elztan af þessum fjöllum; frá því eldfjalli hafa ekki runnið hraun eftir að hamrastallurinn útundan jöklinum myndaðist; hefur hann líklega orðið af landsigi. Hálendið, sem jökulfjallið er ofan á, hefur sennilega verið miklu meira um sig áður; en jarðarskorpan varð á huldu eftir öll þessi gos, brast í sundur og sumt sökk; af landsiginu gátu aftur risið ný gos og gekk svo koll af kolli. Okið hefur líka risið upp á hálendi, en þó hefur fjalllendið> þegar verið farið að brotna nokkuð sundur, er Okið var að gjósa,. og er að sjá sem hamrastallur hafi víða farið á kaf í hraunflóðum, en sumstaðar vottar fyrir honum enn þá1. Eru allar líkur til, að> Okið sé miklu yngra eldfjall en Eiríksjökull, og hefur það þó ekki gosið eftir að land alt var í jökli síðast. Pað er lítill vandi að ákveða aldur þessara tveggja eldfjalla niður á við, þau geta ekki verið yngri en síðasta ísöld. Miklu erviðara viðfangs er að finna aldurstakmörk þeirra aftur á öldum, en allar líkur eru þó til, að þau séu ekki eldri en elzta jökulöld,. sem gengið hefur yfir þetta land. Ég býst við að geta á öðrum stað sagt, nákvæmar en hér eru tök á, frá athugunum þeim, er þessi skoðun á aldri eldfjalla. þessara byggist á; hér skal aðeins stuttlega drepið á þessar at- huganir. Fyrst má geta þess, að víða sjást jökulurðir undir ísnúnurrti dóleríthraunum, sem ekki hafa verið rakin að upptökum í ein- hverju eldfjalli; en ennþá betra er að geta sýnt fram á, að jökul- urðarlög séu grundvöllur undir eldfjöllum, sem ekki hafa gosið eftir síðustu ísöld, enda má leiða rök að þvi, að svo sé, eins og nú mun sagt verða. Hinar alkunnu Súlur (Botnssúlur) fyrir Hvalfjarðarbotni eru rústir af miklu eldfjalli, sem ekki hefur gosið eftir síðustu ísöld,2 en það má sýna, að elztu jöklamenjar í fjöllum þar nálægt eru 1 Sjá það sem Þorv. Thoroddsen ritar um Ok i geogr. Tidsskrift 1899, bls. 9 (sérpr.). í sömu ritgjörð er talað um hraun og miklar eldgjár norðvestan í Lang- jökli. 2 Sbr. áðurnefnda ritgjörð P. Thoroddsens, bls. II,
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Eimreiðin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.