Eimreiðin


Eimreiðin - 01.01.1904, Blaðsíða 42

Eimreiðin - 01.01.1904, Blaðsíða 42
42 gosið á ísöld, verið jökli hulin eins og t. a. m. Katla, eða þau hafi gosið á milli ísalda. Að fá vitneskju um þetta er mjög þýð- ingarmikið fyrir þekkinguna á jarðfræði landsins. Getum vér fundið sterkar líkur til þess, að eldfjöll eins og Okið eða Eiríksjökull, sem nú eru jökulfjöll, hafi áður verið auð, þá er með því fengin vitneskja um, að einhvern tíma á millí ísalda hefur loftslag hér á landi verið allmiklu heitara en það er nú. Og að vísu eru sterk- ar líkur til, að svo hafi verið, eins og nú mun sýnt verða. Mönnum er ekki kunnugt um, að eldfjöll, sem eru í jökli eins og t. a. m. Katla, gjósi nokkurn tíma öðru en ösku og vikri;1 hraunum' spúa þau aldrei. Jökullinn bráðnar og brotnar, en hraun- leðjan sundrast öll; af jökulhlaupum hafa líklega gerst sumar ein- kennilegustu og óreglulegustu bergtegundir í móbergsmyndaninni. En eldfjöll eins og Eiríksjökulsdyngjan eða Okið eru nú einmitt eingöngu gerð af hraunum, sem virðast hafa runnið rólega hvert yfir annað. Pað væri því þvert ofan í það, sem kunnugt er um þessi efni, ef vér vildum álykta, að gosdyngjur þessar hefðu risið upp á ísöld; það verður að álíta, að þær hafi hlaðist upp á miili ísalda og að miklu minni jökull hafi verið á þeim en nú, eða jafn- vel enginn. En slíkt hefði ekki getað átt sér stað, ef ekki hefði loftslag hér á landi milli ísalda verið talsvert hlýrra en nú. Um eldfjöll eins og Súlur eða Bláfjall við Mývatn, sem að miklu leyti eru bygð af móbergi, en að ofan af dóleríthraunum, er líklegast, að þau hafi byrjað að gjósa á ísöld; en dóleríthraunin efst benda á, að þau hafi einnig haldið áfram að gjósa milli ísalda. Eins getur vel verið, að móbergið undir Eiríksjökulshraunun- um sé frá ísöld. Að ísöld hafi oftar en einu sinni komið yfir landið, virðist mér ekki hægt að efa, og þó að enn þá vanti meir en mikið á, að unt sé að rekja ísaldarsöguna til hlítar, þá er þó víst, að ísalda- tímabilið hefur verið næsta margbrotið og viðburðaríkt, nokkurs konar Sturlungatíð í jarðsögu landsins. fví hefur verið haldið fram, að ísland haíi að mestu verið búið að fá þá lögun, sem nú er á því, þegar ísöldin (ísaldir) hófst; en svo er ekki. Pað má sýna, að einmitt eftir að ísaldatímabilið 1 Sjá t. a. m. I\ Thoroddsen: Nogle almindelige Betragtninger om islandske Vulkaner og Lavaströmme. Geogr. Tidsskr. XIII., bls. 8 (sérpr.).
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Eimreiðin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.