Árbók Landsbókasafns Íslands - 01.01.1948, Qupperneq 70

Árbók Landsbókasafns Íslands - 01.01.1948, Qupperneq 70
70 GUÐBRANDUR JÓNSSON „Þessa biblíu gef eg Guði og kirkjunni á Hálsi, Guðs orði til eflingar og framgangs. Bið eg og býð þeim, sem kirkjuna halda, að geyma og forvara hana vel og bera hana ekki úr kirkjunni og ei ljá hana í burtu, nema þeir svari spjöllum, ef 'verða. Anno 1588 þann sjöunda dag jóla. G. Th. með eigin hendi.“ Var þessara fyrirmæla gætt fram yfir síðustu aldamót, en þá bar prestur staðarins biblíuna niður í veitingahúsið á Oddeyri, og var hún þar til fals hverjum sem hafa vildi. Fóru svo leikar, að ensk kona varð til að kaupa hana fyrir álitlega, en sízt of háa, upphæð. Er þetta spurðist, mæltist það illa fyrir, og er hinn nýi eigandi frétti, hvernig í öllu lá, þótti henni þetta slík óhæfa, að hún bauðst til að afhenda bókina aftur gegn því, að sér væri endurgreitt andvirðið. Fyrir bragðið flutti þáverandi þing- maður Reykvíkinga, Jón þjóðskjalavörður Þorkelsson, þingsályktunartillögu um það á Alþingi 1909, að stjórnin hlutaðist til um, að biblían yrði endurkeypt; mælti hann fyrir tillögunni meðal annars á þessa leið: „Biblían var að öllu hin sæmilegasta og bundin af list og prýði. Þessi menjagripur hafði um langan aldur legið á altari kirkj- unnar á Ilálsi og bundin við það með járnfesti.“31 Biblían kom þó ekki aftur fyrr en í lok fyrri heimsófriðar, og hún hefur af einhverjum undarlegum ástæðum lent í Forngripasafninu. En hvað um það, ef þessi frásögn er rétt, er ég veit ekki með vissu, þó ég sæi biblíuna á Hálsi 1901, — mig rekur ekki minni til, að hún væri hlekkjuð, sem þó ekki þarf að segja mikið, því ég var á þrettánda ári — þá ætti af því með nokkrum líkindum að mega álykta, að hér hafi verið um fornan sið að ræða, er hafi þekkzt hér fyrir siðabyltinguna. Bandið á bókinni sýnir það ekki beinlínis, að hún hafi verið hlekkjuð, en hins vegar eru á því skemmdir, sem vel geta stafað af því, að svo hafi verið. Sjálfur hef ég í bókasafni gamals skóla í allstórum bæ, Bolton á Norðvestur-Englandi, séð bækur blekkjaðar við púlt með þessum hætti. Að því er að bókböndum lýtur, hefur því þegar verið lýst, hvernig kvaternarnir voru saumaðir ú strengi, en strengirnir í spjöld. Kjölurinn var að jafnaði ber, svo að sást inn í strengina, en stundum var hann þó hulinn skinni eða einhverju öðru. Spjöldin voru alla- jafna úr tré. Þunnar bækur — kver — voru oftast heftar saman með þræði spjaldalaust, eða þá að skinnræma var þrædd á kjölinn. Með þeim hætti eru allmörg handrit í Lands- bókasafni, þó að frá síðari öldum sé. Stærri bækur voru og oft saumaðar í skinn tré- spjaldalaust. Nefndar eru nokkrar venjulegar bandategundir: léreftsbönd32 og skinn- bönd33 ýmist úr sauðskinni, nautsskinni34 eða selsskinni35. Skinnböndin voru ýmist ólituð. hvít3G, svört37 eða rauð.38 Bækur þessar voru oft með múlmbúningi á horn- um og spjöldum, að minnsta kosti öðru, og spjöldin voru allajafna skinndregin, en til var þó, að tréspjöldin væru ber.39 Dýrustu bönd voru með spjöldum úr máhni — silfri40 eða smeltum kopar41 — eða úr tönn,42 en venjulegast voru það að eins svo kallaðir textar (guðspjalla- og pistlabækur), sem voru með þeim dýrindum. Naumast munu nú vera margar íslenzkar bækur til í bandi svo gamlar, nema t. d. AM 225, fol., skinnhandrit af Stjórn o. fl. frá 15. öld, sem er í útskornum tréspjöldum, en fram yfir 1888 var máldagabók Ólafs biskups Rögnvaldssonar (,,Rauðskinna“) enn í hinu upp-
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143
Qupperneq 144
Qupperneq 145
Qupperneq 146
Qupperneq 147
Qupperneq 148
Qupperneq 149
Qupperneq 150
Qupperneq 151
Qupperneq 152
Qupperneq 153
Qupperneq 154
Qupperneq 155
Qupperneq 156
Qupperneq 157
Qupperneq 158
Qupperneq 159
Qupperneq 160
Qupperneq 161
Qupperneq 162
Qupperneq 163
Qupperneq 164
Qupperneq 165
Qupperneq 166
Qupperneq 167
Qupperneq 168
Qupperneq 169
Qupperneq 170
Qupperneq 171
Qupperneq 172
Qupperneq 173
Qupperneq 174
Qupperneq 175
Qupperneq 176
Qupperneq 177
Qupperneq 178
Qupperneq 179
Qupperneq 180
Qupperneq 181
Qupperneq 182
Qupperneq 183
Qupperneq 184
Qupperneq 185
Qupperneq 186
Qupperneq 187
Qupperneq 188
Qupperneq 189
Qupperneq 190
Qupperneq 191
Qupperneq 192
Qupperneq 193
Qupperneq 194
Qupperneq 195
Qupperneq 196
Qupperneq 197
Qupperneq 198
Qupperneq 199
Qupperneq 200
Qupperneq 201
Qupperneq 202
Qupperneq 203
Qupperneq 204
Qupperneq 205
Qupperneq 206
Qupperneq 207
Qupperneq 208
Qupperneq 209
Qupperneq 210
Qupperneq 211
Qupperneq 212
Qupperneq 213
Qupperneq 214
Qupperneq 215
Qupperneq 216
Qupperneq 217
Qupperneq 218
Qupperneq 219
Qupperneq 220
Qupperneq 221
Qupperneq 222
Qupperneq 223
Qupperneq 224

x

Árbók Landsbókasafns Íslands

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Árbók Landsbókasafns Íslands
https://timarit.is/publication/279

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.